Кіріспе

SSRI антидепрессанттық препарат

| Тексерілген өрістер = өзгертілген
| Бақыланған өрістер = өзгертілген
| Тексерілген қайталау = 417832252

| сурет = Paroxetine 2D қаңқасы.svg
| ені = 250
| сипаттама =
| сурет2 = Paroxetine HCl кристалдық 3D шарлары.png
| ені2 = 250
| сипаттама2 =

| сауда атауы = Paxil, Seroxat, Loxamine
| Drugs.com =
| MedlinePlus = a698032
| DailyMedID = Paroxetine
| жүктілік AU = D
| қолдану жолдары = Ауызға қабылдау (ауыз арқылы)
| класы = Селективті серотонинді кері қабылдау ингибиторы (SSRI)
| ATC префиксі = N06
| ATC суффиксі = AB05

| заңды AU = S4
| заңды BR = C1
| заңды BR түсініктеме =
| заңды CA = Тек рецепт бойынша
| заңды UK = POM
| заңды US = Тек рецепт бойынша
| заңды мәртебесі = Тек рецепт бойынша

| биожетімділігі = Асқазан-ішек трактісінен жақсы сіңіріледі, бірақ бауырда кең ауқымды алғашқы метаболизмге ұшырайды
| белокпен байланысуы = 93–95% Ол ауыр депрессиялық бұзылыстарды, обсессивтік-компульсивтік бұзылыстарды, паникалық бұзылыстарды, әлеуметтік қорқынышты, посттравматикалық стресс бұзылысын, жалпылама алаңдаушылық бұзылысын және етеккір алдындағы дисфориялық бұзылысты емдеу үшін қолданылады. Ол ауыз арқылы қабылданады. Жүктілік кезінде қолдану ұсынылмайды, ал емізу кезінде қолдану салыстырмалы түрде қауіпсіз. Ол мидағы нейрондардың серотонин химиялық затын кері қабылдауын тоқтату арқылы әрекет етеді деп саналады. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көредіргі препараттар тізіміне" енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді. 2021 жылы ол АҚШ-та 7 миллионнан астам рецептпен тағайындалған 95-ші ең көп тағайындалған препарат болды. 2018 жылы ол АҚШ-та ең көп тағайындалған антидепрессанттардың алғашқы 10-дығына кірді. 2012 жылы АҚШ Әділет департаменті GlaxoSmithKline компаниясына деректерді жасырғаны, 18 жасқа дейінгілерге заңсыз қолдануды насихаттағаны және клиникалық сынақ 329 зерттеуінен кейін депрессиямен ауырған жасөспірімдерге пароксетиннің әсерін қате көрсеткен мақала дайындағаны үшін 3 миллиард доллар айыппұл салды.

Медициналық қолданыстар

Пароксетин негізінен үлкен депрессиялық бұзылу, обсессивті-компульсивті бұзылу, посттравмалық стресс бұзылу, әлеуметтік қорқу бұзылысы және паникалық бұзылуды емдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, ол кейде агорафобия, жалпылама дауылпаздық бұзылысы, етеккір алдындағы дисфориялық бұзылысы және менопаузалық ыстық толқындар үшін де қолданылады.

Депрессия

Пароксетиннің депрессияға қарсы тиімділігін бағалау үшін түрлі мета-талдаулар жасалды. Олар пароксетиннің плацебодан жоғары немесе оған тең екенін, сондай-ақ басқа антидепрессанттармен шамалас екенін көрсетті. Бұл ретте, пароксетиннің басқа антидепрессанттармен салыстырғанда емдеуге жауап беруді жақсартуда артықшылығы немесе кемшілігі бар екенін көрсететін нақты мәліметтер табылмады.

Қауіптілік

Пароксетин – Америка Құрама Штаттарында паникалық бұзылысты емдеуге бекітілген алғашқы антидепрессант. Көптеген зерттеулер пароксетиннің паникалық бұзылысты емдеуде плацебодан жоғары тиімді екенін көрсетті. Пароксетин ересектер мен балаларда әлеуметтік қорқыныш бұзылысын емдеуде тиімділігін көрсеткен. Бұл препарат әлеуметтік қорқыныш және алкогольге тәуелділік бұзылысы бар адамдар үшін де пайдалы. Ол көптеген басқа ССИОЗ-дарға (селективті серотониннің кері сіңірілуін тежеушілерге) ұқсас. Пароксетин обсессивтік-компульсивтік бұзылысты емдеуде қолданылады. Пароксетиннің салыстырмалы тиімділігі кломипрамин мен венлафаксинге тең. Пароксетин обсессивтік-компульсивтік бұзылысы бар балаларға да тиімді. Пароксетин АҚШ, Жапония және Еуропада посттравматикалық стресс бұзылысын (ПТСР) емдеуге бекітілген. Америка Құрама Штаттарында оны қысқа мерзімді қолдануға рұқсат етілген.

Менопаузалық ыстық шашыраулар

2013 жылы АҚШ-та менопаузамен байланысты ыстық толқындар мен түнгі терлеу сияқты орташа және ауыр вазомоторлық симптомдарды емдеу үшін төмен дозадағы пароксетин мақұлданды.

Фибромиалгия

Зерттеулер сонымен қатар пароксетиннің "фибромиалгиясы бар науқастарда жақсы қабылданатынын және жалпы белгілерді жақсартатынын" көрсеткен, бірақ ауырсынуды басуда оның тиімділігі төмен.

Жағымсыз әсерлер

Көбінесе кездесетін жанама әсерлерге ұйқышылдық, ауыздың құрғауы, тәбеттің жоғалуы, тершеңдеу, ұйқысыздық және жыныстық дисфункция жатады. Сондай-ақ, Дәріні тоқтату синдромы (қанағаттандырушылықсыздық) туралы да қараңыз. Депрессиясы бар пациенттердің 1%-інде және екіполярлы бұзылысы бар пациенттердің 12%-ға дейін мания немесе гипомания пайда болуы мүмкін. Бұл жанама әсер бұрын маниясы болмаған адамдарда да кездесуі мүмкін, бірақ екіполярлы бұзылысы бар немесе отбасылық анамнезінде мания болған адамдарда оның пайда болу ықтималдығы жоғары.

Өзін-өзі өлтіру

Басқа антидепрессанттар сияқты, пароксетин де 25 жасқа дейінгі адамдарда өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойлар мен мінез-құлық қаупін арттыруы мүмкін. 2004 жылы FDA балалар мен жасөспірімдерде пароксетиннің клиникалық сынақтарының статистикалық талдауын жүргізіп, плацебоға қарағанда өзіне-өзі қол жұмсау және осыған қатысты ойлардың көбейгенін анықтады, бұл депрессия және қылықсыздық аурулары бойынша жүргізілген сынақтарда байқалды. 2015 жылы The BMJ журналында жарияланған, бастапқы деректерді қайта талдаған мақала, 329-шы сынақта, пароксетин мен имипраминнің депрессиямен ауырған жасөспірімдерде плацебомен салыстырылған тиімділігін бағау кезінде, өзіне-өзі қол жұмсауға байланысты жағдайлар жеткіліксіз жарияланған және пароксетиннің тиімділігі жоғары бағаланған деп мәлімдеді.

Жыныстық дисфункция

Жыныстық дисфункция, оның ішінде либидоның төмендеуі, аноргазмия, вагиналық жағылудың жеткіліксіздігі және эректильді дисфункция – пароксетинмен және басқа да ССКИ-лермен емдеудің ең көп кездесетін жағымсыз әсерлерінің бірі. Алғашқы клиникалық сынақтар жыныстық дисфункция деңгейі салыстырмалы түрде төмен екенін көрсеткенімен, зерттеушілер жыныстық мәселелер туралы тікелей сұраған жаңағы зерттеулер көрсеткендей, оның көрінісі 70%-дан асып кетеді. ССКИ-лерді қабылдауды тоқтатқаннан кейін де жыныстық дисфункция симптомдары сақталуы мүмкін екені хабарланды, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі деп саналады.

Жүктілік

Антидепрессанттарға (соның ішінде пароксетинге) ұшырау жүктіліктің ұзақтығының қысқаруына (үш күнге дейін), мерзімінен бұрын босану қаупінің артуына (55%), төмен дене салмағына (көрсетілмеген) және төмен Апгар бағаларына (<0,4 ұпай) байланысты. Американдық акушерлік-гинекологиялық колледжі жүкті әйелдерге және жүкті болуді жоспарлап отырған әйелдерге пароксетинді "мүмкін болса, қолданбауды" ұсынады, себебі ол туа біткен ақаулардың қаупін арттыруы мүмкін. Пароксетин жүктіліктің бірінші триместрінде қолданған әйелдерден туған нәрестелерде жүрек-қан тамырларының ақаулары, ең алдымен қарыншалық және көкірекшелік аралық қабырғалардың ақаулары қаупі жоғары. Егер пароксетиннің пайдасы емдеуді жалғастыруды қажет етпесе, оны тоқтату немесе басқа антидепрессантқа ауысуды қарастыру керек. Жүктілік кезінде пароксетин қолдану туа біткен ақаулардың, әсіресе жүрек ақауларының, ерін мен таңдайдың жарылуының, табандардың бұрылысының немесе кез келген туа біткен ақаулардың шамамен 1,5–1,7 есеге артуымен байланысты.

Препаратты қолдануды тоқтату синдромы

Көптеген психоактивті дәрілерді қабылдауды тоқтатқан кезде, қабылдауды тоқтату симптомдары пайда болуы мүмкін. Пароксетин өз класындағы дәрілердің ішінде қабылдауды тоқтату синдромының ең жоғары жиілігі мен ауырлығына ие. Пароксетинді қабылдауды тоқтатудың жалпы симптомдары: құсу, бас айналу, есіңнің аууы және vertigo; ұйқысыздық, қорқынышты түстер және жарқын түстер; денеде электр тогының сезімі, сондай-ақ қайта оралған депрессия және алаңдаушылық. Пароксетиннің сұйық түрі қолжетімді, ол дозаны өте біртіндеп азайтуға мүмкіндік береді, бұл қабылдауды тоқтату синдромын болдырмауға көмектеседі. Тағы бір ұсыныс – уақытша флуоксетинге ауысу, ол ұзақ жартылай өмірге ие, демек қабылдауды тоқтату синдромының ауырлығын азайтады. 2002 жылы АҚШ-тың FDA-сы пароксетинді қабылдауды тоқтату кезінде "ауыр" симптомдар туралы ескерту жариялады, оның ішінде парестезия, қорқынышты түстер және бас айналу. Агенттік сондай-ақ, жүректің қозғыштығы, тершеу және жүрек ауруы туралы хабарламаларды да ескертті. Glaxo өкілінің қабылдауды тоқтату реакциялары пациенттердің тек 0,2%-ында ғана пайда болады және "жеңіл және қысқа мерзімді" болады деген мәлімдемесіне байланысты, Халықаралық фармацевтикалық өндірушілер қауымдастығы GSK федерацияның екі кодексін бұзғанын мәлімдеді. GlaxoSmithKline сайтындағы пароксетин тағайындау туралы ақпарат, қабылдауды тоқтату синдромының пайда болуына байланысты, оның ішінде ауыр симптомдарды ескере отырып, жаңартылды. Басқа ССИОД-термен, сертралинмен және флуоксетинмен бірге, пароксетин артық дозаланған жағдайда қауіпсіз дәрі ретінде қарастырылады.

Өзара әрекеттесулер

Серотонин жүйесіне әсер ететін немесе серотонин метаболизмін бұзатын басқа да препараттармен өзара әрекеттесу серотонин синдромы немесе нейролептикалық қатерлі синдром (NMS) сияқты реакциялар қаупін арттыруы мүмкін. Мұндай реакциялар СНРИ және ССРИ препараттарымен жеке-жеке де, бірақ әсіресе триптан, МАО тежегіштері, антипсихотикалық препараттар немесе басқа допамин антагонисттерімен бірге қолданғанда байқалған. Дәрілік нұсқаулықта пароксетинді МАО тежегіштерімен (соның ішінде линезолид – кері бұрылатын селективті емес МАО тежегіші антибиотик) бірге қолдануға болмайды, сондай-ақ МАО тежегіштерімен емдеуді тоқтатқаннан кейін 14 күн ішінде де қолдануға болмайды. Сондай-ақ пимозид, тиоридазин, триптофан немесе варфаринмен бірге қолдануға болмайды. Пароксетин CYP2D6 үшін субстрат болып табылады және оның күшті тежегіші болып табылады.

Фармакокинетика

Пароксетин оральды түрде қабылдағаннан кейін жақсы сіңіріледі. Ауызға қабылдаған кезде оның ең жоғары концентрациясына шамамен 6-10 сағат ішінде жетеді. Заңдық тергеу процесінде Паксилдің қолайсыз зерттеу нәтижелерін қасақана және жүйелі түрде жасырғандығына дәлелдер табылды. GSK-ның ішкі құжаттарының бірінде: «Пароксетиннің тиімділігі [балаларда] дәлелденбегенін көрсету коммерциялық жағынан қабылдауға болмайтын еді, себебі бұл пароксетиннің беделін төмендетер еді» делінген. 2012 жылы АҚШ Әділет министрлігі GlaxoSmithKline компаниясына деректерді жасырғаны, 18 жасқа дейінгілерге заңсыз түрде қолдануды насихаттағаны және клиникалық сынақ 329-дың нәтижесі бойынша депрессиямен ауырған жасөспірімдерге пароксетиннің әсерін қате көрсеткен мақала дайындағаны үшін 3 миллиард доллар айыппұл салды. 2016 жылғы 18 сәуірде айыппұл салынған компаниялар Бәсекелестік апелляциялық трибуналына шағым түсірді. GSK 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында телеарналар арқылы пароксетинге жарнама жасады. 2003 жылдан бастап дәрінің CR нұсқасына да жарнамалар көрсетілді.

Экономика

2007 жылы пароксетин сатылым көлемі 1 миллиард доллардан асып, ең көп сатылатын дәрілер тізімінде 94-ші орынды иеленді. 2006 жылы пароксетин АҚШ-тың бөлшек сауда нарығындағы ең көп тағайындалған антидепрессанттардың арасында бесінші орында тұрды, оған 19,7 миллионнан астам рецепт жазылды. 2007 жылы сатылым көлемі азайып 18,1 миллионға жетті, бірақ пароксетин АҚШ-тағы ең көп тағайындалатын антидепрессанттардың бесінші орынында қалды.

Брендтер

Бренд атауларына Aropax, Paretin, Brisdelle, Deroxat, Paxil, Pexeva, Paxtine, Paxetin, Paroxat, Paraxyl, Sereupin, Daparox және Seroxat кіреді.

Зерттеу

Бірнеше зерттеулер пароксетинді ерте шығуды емдеуде қолдануға болатынын көрсетті. Атап айтқанда, интравагиналды эякуляцияның кешігу уақыты (IELT) 6-13 есеге дейін ұлғайған, бұл басқа ССИО (флувоксамин, флуоксетин, сертралин және циталопрам) арқылы емдеудегі кешігуден айтарлықтай ұзақ болды. Дегенмен, пароксетинді жедел түрде ("қажет болғанда") жыныстық қатынасқа 3-10 сағат бұрын қабылдау эякуляцияны 1,5 есе ғана кешіктірді, бұл "клиникалық маңызы жоқ және жыныстық қанағаттандырмайтын" деңгейде болды және кломипраминге қарағанда нашар нәтиже берді, ол төрт есе кешіктіруге себеп болды. Сонымен қатар, ыстық толқындар да байқалды. Пароксетинді диабетикалық нейропатия немесе созылмалы кернеулі бас ауруы үшін тағайындаудың тиімділігі әлі анық емес. Деректер келіспесе де, пароксетин дистимияны емдеуде тиімді болуы мүмкін, бұл жылдың көп бөлігінде депрессиялық белгілермен сипатталатын созылмалы ауру. Пароксетиннің жүрек жеткіліксіздігі бар егешқұйрықтарда G белоктарымен байланысқан рецептор киназасын (GRK2) таңдап байланыстырып, тежеуіне қатысты мәліметтер бар. GRK2 бета-адренергиялық рецептордың қызметін реттейді, ол жүрек жеткіліксіздігі жағдайында сезімталдығын жоғалтады, сондықтан болашақта пароксетин (немесе пароксетиннің туындысы) жүрек жеткіліксіздігін емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Пароксетин остеоартриттің барысын өзгертетін препарат ретінде анықталды.

Басқа организмдер

Пароксетин ағынды суларда жиі табылады. Ол сонымен қатар топырақ нематоды Caenorhabditis elegans үшін де улы. Alberca және авторлар, 2016 жылы пароксетиннің T. cruzi-ге қарсы трипаноцидтік әрекет ететінін анықтады. Alberca және авторлар, 2016 жылы леишманицидтік әсерін анықтады.