Кіріспе

Уэльс тіліндегі қолжазба Кармартеннің қара кітабы (Llyfr Du Caerfyrddin) – тек уэльс тілінде жазылған ең ерте сақталған қолжазба саналады. Кітап 13 ғасырдың ортасына жатады; атауы Кармартендегі Әулие Иоанн Евангелистің және Теулиддог монастырымен байланысты, ал мұқабасының түсіне байланысты "қара" деп аталған. Қазіргі уақытта ол Уэльс Ұлттық кітапханасының қорында сақталады және NLW Peniarth MS 1 ретінде тіркелген. Бұл қолжазба Гвинедтің Долгелау қаласының жанындағы Хенгверт сарайында уэльс тарихшысы Роберт Воган (шамамен 1592–1667) жинаған көптеген қолжазбалардың бірі болды. Кейіннен бұл жинақ жаңадан құрылған Уэльс Ұлттық кітапханасына Пениарт немесе Хенгверт Пениарт қолжазбалары ретінде тапсырылды. Қолжазба алғаш рет Брекондық сэр Джон Прайс (1502?–1555) иелігіне өткен кезде тіркелген деп есептеледі. Ол оған Санкт-Дэвид соборының қазынашысы берген, ол бұл қолжазбаны Кармартен монастырінен әкелген. Уильям Форбс Скене (1809–92) Лайфр Ду Керфьердинді Уэльстің төрт ежелгі кітабының бірі деп сипаттаған.

Сипаттама

1250 жылға дейін жазылған, бұл кішкентай (170 мм × 125 мм; 7 дюйм × 5 дюйм), толық емес, 54 жапырақтан (108 бет) тұратын, сегіз бөлікке жиналған, бірнеше жапырағы жоғалған қолжазба. Бір ғана жазушының еңбегі болғанымен, әр жапырақтың сызылуындағы, жапырақтардағы жолдар санындағы, қолжазбаның мөлшері мен стиліндегі үйлесімсіздік, оның ұзақ уақыт бойы тәжірибесіз жазылғанын көрсетеді. 2014 жылы Кармартен қаласындағы Санкт-Петер шіркеуінде осы кітапқа арналған интерактивті көрме жасау ұсынылды. 2015 жылдың наурыз айында Кембридж университетінің профессоры Пол Расселл және Ph.D. студенті Мирая Уильямс ультракүлгін шамдар мен фоторедакторлар сияқты түрлі бейнелеу техникаларының көмегімен, қалыпты жағдайда көрінбейтін мазмұн ашылғанын хабарлады. Жарты мың жыл бұрын өшірілген, бұрын белгісіз материалдардың ішінде кітаптың бұрынғы иесі оны туысына сыйға бергенін көрсететін жазу, балық және екі адамның суреті, сондай-ақ бұрын белгілі болмаған уэльс ақынының өлеңі табылды.