Кіріспе
Уэльс тіліндегі қолжазба Кармартеннің қара кітабы (Llyfr Du Caerfyrddin) – тек уэльс тілінде жазылған ең ерте сақталған қолжазба саналады. Кітап 13 ғасырдың ортасына жатады; атауы Кармартендегі Әулие Иоанн Евангелистің және Теулиддог монастырымен байланысты, ал мұқабасының түсіне байланысты "қара" деп аталған. Қазіргі уақытта ол Уэльс Ұлттық кітапханасының қорында сақталады және NLW Peniarth MS 1 ретінде тіркелген. Бұл қолжазба Гвинедтің Долгелау қаласының жанындағы Хенгверт сарайында уэльс тарихшысы Роберт Воган (шамамен 1592–1667) жинаған көптеген қолжазбалардың бірі болды. Кейіннен бұл жинақ жаңадан құрылған Уэльс Ұлттық кітапханасына Пениарт немесе Хенгверт Пениарт қолжазбалары ретінде тапсырылды. Қолжазба алғаш рет Брекондық сэр Джон Прайс (1502?–1555) иелігіне өткен кезде тіркелген деп есептеледі. Ол оған Санкт-Дэвид соборының қазынашысы берген, ол бұл қолжазбаны Кармартен монастырінен әкелген. Уильям Форбс Скене (1809–92) Лайфр Ду Керфьердинді Уэльстің төрт ежелгі кітабының бірі деп сипаттаған.
The Black Book of Carmarthen (Llyfr Du Caerfyrddin) is thought to be the earliest surviving manuscript written solely in Welsh. The book dates from the mid 13th century; its name comes from its association with the Priory of St. John the Evangelist and Teulyddog at Carmarthen, and is referred to as black due to the colour of its binding. It is currently part of the collection of the National Library of Wales, where it is catalogued as NLW Peniarth MS 1. This was one of the collection of manuscripts amassed at the mansion of Hengwrt, near Dolgellau, Gwynedd, by Welsh antiquary Robert Vaughan (c.1592–1667); the collection later passed to the newly established National Library of Wales as the Peniarth or Hengwrt Peniarth Manuscripts. It is believed that the manuscript is first recorded when it came into the possession of Sir John Price of Brecon (1502?–1555), whose work was to search the monasteries dissolved by Henry VIII. It was given to him by the treasurer of St David's Cathedral, having come from Carmarthen Priory. Llyfr Du Caerfyrddin was described by William Forbes Skene (1809–92) as one of the Four Ancient Books of Wales.
Сипаттама
1250 жылға дейін жазылған, бұл кішкентай (170 мм × 125 мм; 7 дюйм × 5 дюйм), толық емес, 54 жапырақтан (108 бет) тұратын, сегіз бөлікке жиналған, бірнеше жапырағы жоғалған қолжазба. Бір ғана жазушының еңбегі болғанымен, әр жапырақтың сызылуындағы, жапырақтардағы жолдар санындағы, қолжазбаның мөлшері мен стиліндегі үйлесімсіздік, оның ұзақ уақыт бойы тәжірибесіз жазылғанын көрсетеді. 2014 жылы Кармартен қаласындағы Санкт-Петер шіркеуінде осы кітапқа арналған интерактивті көрме жасау ұсынылды. 2015 жылдың наурыз айында Кембридж университетінің профессоры Пол Расселл және Ph.D. студенті Мирая Уильямс ультракүлгін шамдар мен фоторедакторлар сияқты түрлі бейнелеу техникаларының көмегімен, қалыпты жағдайда көрінбейтін мазмұн ашылғанын хабарлады. Жарты мың жыл бұрын өшірілген, бұрын белгісіз материалдардың ішінде кітаптың бұрынғы иесі оны туысына сыйға бергенін көрсететін жазу, балық және екі адамның суреті, сондай-ақ бұрын белгілі болмаған уэльс ақынының өлеңі табылды.