Дилан Томас: Уэльс ақыны және жазушысы

Кіріспе

Уэльстік ақын және жазушы (1914–1953)

Дилан Марлейс Томас (27 қазан 1914 – 9 қараша 1953) – уэльстік ақын және жазушы, оның шығармаларына «Жақсы түнгі сергелдеңге бой алдырма» және «Өлімге ешқандай билік болмайды» өлеңдері, сондай-ақ «үнмен ойналатын пьесасы» кіреді. Ол сонымен қатар «Уэльстегі балалардың Рождествосы» және «Жас суретшінің портреті – иттің бейнесі» сияқты әңгімелер мен радио хабарларын жазды. Өмірінде ол кеңінен танымал болды және 39 жасында Нью-Йоркте қайтыс болғаннан кейін де солай болды. Ол сол кезде «сауықшыл, маскүнем және өлімге кесілген ақын» ретінде беделге ие болды. 1914 жылы Суонсидің Аплендс қаласында дүниеге келді, 1932 жылы мектепті тастап, «Оңтүстік Уэльс күнделікті поштасының» тілшісі болды. Оның көптеген шығармалары әлі жасөспірім кезінде жарық көрді. 1934 жылы «Күн сәулесі түспейтін жерде жарық пайда болады» жариялануы әдеби ортаның назарын аударды. Лондонға келгенде Томас Кейтлин Макнамарамен танысты, 1937 жылы олар үйленді және үш балалары болды: Ллевелин, Аэронуи және Колм. Өмірінде ол халыққа танымал ақын ретінде бағаланды, бірақ жазушы ретінде көңіл көтеру қиын болды. Ол кітап оқу турлары мен радио хабарларын тарату арқылы табысын арттыра бастады. 1940 жылдардың соңында BBC үшін жасаған радио жазбалары оны көпшіліктің назарына түсірді және ол әдеби ортаның қолжетімді дауысы ретінде жиі танымал болды. Томас алғаш рет 1950 жылдары АҚШ-қа саяхаттады, ондағы оқылымдары оған белгілі бір деңгейде даңқ әкелді, бірақ оның тұрақсыз мінез-құлқы мен ішімдікке құмарлығы нашарлады. АҚШ-та өткен уақыты оның аңызын бекітті және ол «Уэльстегі балалардың Рождествосы» сияқты шығармаларын винилге жазды. 1953 жылы Нью-Йоркке төртінші рет келгенде Томас ауыр сырқатқа шалдығып, комаға түсті. 9 қарашада қайтыс болды және денесі Уэльске қайтарылды. 25 қарашада ол Лаугарн, Кармартенширдегі Сент-Мартин шіркеуінің маңына жерленді. Томас тек ағылшын тілінде жазса да, ол 20 ғасырдың ең маңызды уэльстік ақындарының бірі ретінде танылды. Ол сөздер мен бейнелерді ерекше, ырғақты және тапқырлықпен қолдана білді. Оның қазіргі заманғы ұлы ақындардың бірі ретіндегі орны көп талқыланды және ол халық арасында танымал болып қала береді.

Dylan Marlais Thomas (27 October 1914 – 9 November 1953) was a Welsh poet and writer whose works include the poems "Do not go gentle into that good night" and "And death shall have no dominion", as well as the "play for voices" Under Milk Wood. He also wrote stories and radio broadcasts such as A Child's Christmas in Wales and Portrait of the Artist as a Young Dog. He became widely popular in his lifetime; and remained so after his death at the age of 39 in New York City. By then, he had acquired a reputation, which he had encouraged, as a "roistering, drunken and doomed poet". He was born in Uplands, Swansea, in 1914, leaving school in 1932 to become a reporter for the South Wales Daily Post. Many of his works appeared in print while he was still a teenager. In 1934, the publication of "Light breaks where no sun shines" caught the attention of the literary world. While living in London, Thomas met Caitlin Macnamara; they married in 1937 and had three children: Llewelyn, Aeronwy, and Colm. He came to be appreciated as a popular poet during his lifetime, though he found earning a living as a writer difficult. He began augmenting his income with reading tours and radio broadcasts. His radio recordings for the BBC during the late 1940s brought him to the public's attention, and he was frequently featured by the BBC as an accessible voice of the literary scene. Thomas first travelled to the United States in the 1950s; his readings there brought him a degree of fame; while his erratic behaviour and drinking worsened. His time in the United States cemented his legend; and he went on to record to vinyl such works as A Child's Christmas in Wales. During his fourth trip to New York in 1953, Thomas became gravely ill and fell into a coma. He died on 9 November and his body was returned to Wales. On 25 November, he was interred at St. Martin's churchyard in Laugharne, Carmarthenshire. Although Thomas wrote exclusively in the English language, he has been acknowledged as one of the most important Welsh poets of the 20th century. He is noted for his original, rhythmic, and ingenious use of words and imagery. His position as one of the great modern poets has been much discussed, and he remains popular with the public.

Ерте өмір

Дилан Томас 1914 жылдың 27 қазанында Суонси қаласында Флоренс Ханнаның (қызметтік аты Уильямс; 1882–1958), тігінші, және Дэвид Джон "Джек" Томас (1876–1952), мұғалімнің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Аберистуит университетінің колледжінде ағылшын тілінен бірінші санатты диплом алды және жергілікті гимназияда ағылшын әдебиетін оқыту лауазымынан жоғары көтерілуді армандады. Томастың Нэнси Марлс (1906–1953) есімді сегіз жасқа үлкен әпкесі болды. 1921 жылғы халық санағында Нэнси мен Дилан валлий және ағылшын тілдерінде сөйлейтіні көрсетілген. Олардың ата-аналары да ағылшын және валлий тілдерін білді, ал Джек Томас кешкі курстарда валлий тілін оқытты. Суонсидегі туыстарының бірі үйде "Флори тәте мен Джек ағасы әрқашан валлий тілінде сөйлейтін" екенін еске алды. 1940 жылдарда Диланның валлий әндері мен ырғақтарын айтқаны және аздап валлий тілінде сөйлегені туралы үш дерек бар. Томастың әкесі Дилан есімін таңдады, оны "Дилан аил Дон" деп аударуға болады, бұл "Мабиногион" шығармасының кейіпкері. Оның екінші аты, Марле, оның үлкен ағасы Уильям Томас, унитарийлік пастор және ақынның құрметіне берілді, оның бардтық аты Гвилим Марлес болған. Карьерасының басында Уэльс радиосында сөйлегенде, оны осы айтылумен таныстырды. Томас ағылшынша айтылуын ұнатты және оны Диллан деп атауды қалады. Томас туған және 23 жасқа дейін өмір сүрген қызыл кірпіштен салынған, Cwmdonkin Drive 5 мекенжайындағы (Uplands ауданындағы) жартылай жеке үйді оның ата-анасы туылғанға бірнеше ай бұрын сатып алған. Оны бала кезінен білгендердің де естеліктері сақталған. Томас өзінің балалық шағы мен жасөспірімдік жылдары туралы бірнеше өлең жазды, соның ішінде "Бір кезде бұл сөздің түсі" және "Парктағы дөңгелек", сондай-ақ "Күрес" және "Уэльстегі балалық Рождество" сияқты әңгімелер. Томастың төрт әжесі мен атасы оның балалық шағында ешқандай рөл атқармады. Томас өмірінің алғашқы он жылы Суонсидегі әпкелері мен ағалары оны тәрбиелеуге көмектесті. Бұл оның анасының үш бауыры, Полли мен Боб, олар Сент-Томас ауданында, Суонсиде және Теодосия, оның күйеуі, пастор Дэвид Рис, Ньютон, Суонсиде тұрды, онда шіркеушілер Томас кейде бір айға дейін қонақтап тұратынын еске алады. Төрт әпкесі мен ағасы да валлий және ағылшын тілдерінде сөйлеген. Томас бала кезінде Лланстеффан түбегіне, Кармартенширдің валлий тілінде сөйлейтін бөлігіне жазғы демалыстарға жиі баратын. Ллангайн мен Лланстеффан арасындағы жерде оның анасының туыстары, Уильямстар және олардың жақын туыстары, оннан астам шаруашылықты басқарды, олардың арасында мыңнан астам акр жер болды. 1945 жылғы "Ферн Хилл" лирикалық өлеңінде оның анасының әпкесі Энн Джонс пен күйеуі Джим Джонс жалға алған 15 акрлық Фернхилл шаруашылығы туралы айтылады, бірақ оның "Пирсикер" атты әңгімесінде одан да дәлірек бейнеленген. Томас жазғы демалысының бір бөлігін Джимнің әпкесі Рейчел Джонспен көршілес Пентреуман шаруашылығында өткізді, онда ол уақытын Принс атты арбаға мініп, фазандарды қуалаумен және форель балық аулаумен өткізді. Бұл туыстардың барлығы екі тілді болды, олардың көптегені Ллангайндегі Смирна шіркеуінде ғибадат етті, онда қызметтер әрқашан валлий тілінде өткізілетін, соның ішінде Томас кейде қатысқан жексенбілік мектепте де. Сондай-ақ, жас Томастың валлий тілінде дөрекі сөздерді үйренгені туралы да мәлімет бар. Оның мектептегі достары "Барлығы валлий тілінде болды, балалар валлий тілінде ойнайтын. Ол Фернхиллде тоқтағанда ағылшын тілінде сөйлей алмады, оның айналасындағы барлық адамдар валлий тілінде сөйлейтін" екенін еске алды. 1921 жылғы халық санағында Фернхилл маңындағы екі ауылдың 95% тұрғыны валлий тілінде сөйлейтін болды. Түбектің барлық аймағында 13% -дан астам, 200-ден астам адам тек валлий тілінде сөйлейтін. Фернхиллдің оңтүстігіндегі бірнеше егістік жерде Блеенквм, оның анасының Суонси бауырлары зейнеткерлікке шыққан және жас Томас пен оның әпкесі Нэнси кейде қонақтап тұратын екі тас үй болды. Блеенквмнен бірнеше шақырым жерде Лланстеффан ауылы орналасқан, онда Томас Роуз Коттеджде тағы бір валлий тілінде сөйлейтін анасы Энн Уильямспен, анасының жартылай қарындасымен демалыс өткізетін. Энннің қызы Дорис Рэнди Фуллейлов есімді тіс дәрігеріне үйленді. Жас Дилан олармен бірге Абергавенниде де демалыс өткізді, онда Фуллейловтың практикасы болды. Томастың әкесінің ата-анасы, Энн мен Эван Томас, Кармартеннің сыртындағы Джонстау қаласындағы Попларста тұрды. Энн қаладағы бағбан Уильям Льюистің қызы болды. Ол Ллангадогта туып өскен, оның әкесі де сонда өскен, Томастың "Бабаға сапар" атты әңгімесінде "Баба" деп аталатын адам. Эван теміржолда жұмыс істеді және "Томас-қорғаушы" деп танымал болды. Оның отбасы валлий тілінде сөйлейтін Кармартенширдің басқа бөлігінде, Брехфа, Аберголех, Гверногл және Лланибиддер ауылдарының маңындағы шаруашылықтарда өмір сүрді, және жас Томас осы жерлерге әкесімен бірнеше рет сапар шекті. Оның әкесінің тарапынан келген туыстары да жас Томастың өміріне ерекше тәжірибе сыйлады, олардың көптегені Оңтүстік Уэльстің индустриалды аймағындағы қалаларда, Порт-Тальбот, Понтардулаис және Кросс Хэндс қалаларында тұрды. Томас бала кезінде бронхит пен астмамен ауырды және өмірі бойы осы аурулармен күресті. Оның анасы Флоренс оны еркелетіп, қамқорлыққа алды, бұл мінез-құлқы оның ересектік шағына дейін сақталды, ол назар аударуға және көңіл көрсетуге шебер болды. Бірақ Флоренс отбасының тарихында балалардың өлімі жиі болатынын білген, және оның өзі де үйленгеннен кейін жаңа туған баланы жоғалтқаны айтылады. Бірақ Томас үйде қорғалған және еркелетілсе, оның тәрбиесіне және кейінгі өміріне әсер еткендер оның көптеген тәтелері мен туыстары болды, әсіресе Суонси мен Лланстеффан ауылдық аймағында. Олардың кейбіреулері оның өмірінде маңызды рөл атқарды, Томастың әйелі Кейтлиннің айтуынша: "Ол олармен бес минуттан артық қатар тұра алмады. Бірақ Дилан олардан қашып құтыла алмады. Олар оның өсіп-өскен жері еді, және ол өмірі бойы осы жерге мұқтаж болды, ағашқа тамыр сияқты".

Dylan Thomas was born on 27 October 1914 in Swansea, the son of Florence Hannah (née Williams; 1882–1958), a seamstress, and David John 'Jack' Thomas (1876–1952), a teacher. His father had a first class honours degree in English from University College, Aberystwyth, and ambitions to rise above his position teaching English literature at the local grammar school. Thomas had one sibling, Nancy Marles (1906–1953), who was eight years his senior. At the 1921 census, Nancy and Dylan are noted as speaking both Welsh and English. Their parents were also bilingual in English and Welsh, and Jack Thomas taught Welsh at evening classes. One of their Swansea relations has recalled that, at home, "Both Auntie Florrie and Uncle Jack always spoke Welsh." There are three accounts from the 1940s of Dylan singing Welsh hymns and songs, and of speaking a little Welsh. Thomas's father chose the name Dylan, which could be translated as "son of the sea" after Dylan ail Don, a character in The Mabinogion. His middle name, Marlais, was given in honour of his great uncle, William Thomas, a Unitarian minister and poet whose bardic name was Gwilym Marles. When he broadcast on Welsh BBC early in his career, he was introduced using this pronunciation. Thomas favoured the Anglicised pronunciation and gave instructions that it should be Dillan '/d//ɪ//l//ən/. The red brick semi detached house at 5 Cwmdonkin Drive (in the respectable area of the Uplands), in which Thomas was born and lived until he was 23, had been bought by his parents a few months before his birth. and there are also accounts available by those who knew him as a young child. Thomas wrote several poems about his childhood and early teenage years, including "Once it was the colour of saying" and "The hunchback in the park", as well as short stories such as The Fight and A Child's Christmas in Wales. Thomas's four grandparents played no part in his childhood. For the first ten years or so of his life, Thomas's Swansea aunts and uncles helped with his upbringing. These were his mother's three siblings, Polly and Bob, who lived in the St Thomas district of Swansea and Theodosia, and her husband, the Rev. David Rees, in Newton, Swansea, where parishioners recall Thomas sometimes staying for a month or so at a time. All four aunts and uncles spoke Welsh and English. Thomas's childhood also featured regular summer trips to the Llansteffan peninsula, a Welsh speaking part of Carmarthenshire. In the land between Llangain and Llansteffan, his mother's family, the Williamses and their close relatives, worked a dozen farms with over a thousand acres between them. The memory of Fernhill, a dilapidated 15 acre farm rented by his maternal aunt, Ann Jones, and her husband, Jim Jones, is evoked in the 1945 lyrical poem "Fern Hill", but is portrayed more accurately in his short story, The Peaches. Thomas also spent part of his summer holidays with Jim's sister, Rachel Jones, at neighbouring Pentrewyman farm, where he spent his time riding Prince the cart horse, chasing pheasants and fishing for trout. All these relatives were bilingual, and many worshipped at Smyrna chapel in Llangain where the services were always in Welsh, including Sunday School which Thomas sometimes attended. There is also an account of the young Thomas being taught how to swear in Welsh. His schoolboy friends recalled that "It was all Welsh—and the children played in Welsh he couldn't speak English when he stopped at Fernhill in all his surroundings, everybody else spoke Welsh " At the 1921 census, 95% of residents in the two parishes around Fernhill were Welsh speakers. Across the whole peninsula, 13%—more than 200 people—spoke only Welsh. A few fields south of Fernhill lay Blaencwm, a pair of stone cottages to which his mother's Swansea siblings had retired, and with whom the young Thomas and his sister, Nancy, would sometimes stay. A couple of miles down the road from Blaencwm is the village of Llansteffan, where Thomas used to holiday at Rose Cottage with another Welsh speaking aunt, Anne Williams, his mother's half sister who had married into local gentry. Anne's daughter, Doris, married a dentist, Randy Fulleylove. The young Dylan also holidayed with them in Abergavenny, where Fulleylove had his practice. Thomas's paternal grandparents, Anne and Evan Thomas, lived at The Poplars in Johnstown, just outside Carmarthen. Anne was the daughter of William Lewis, a gardener in the town. She had been born and brought up in Llangadog, as had her father, who is thought to be "Grandpa" in Thomas's short story A Visit to Grandpa's, in which Grandpa expresses his determination to be buried not in Llansteffan but in Llangadog. Evan worked on the railways and was known as Thomas the Guard. His family had originated in another part of Welsh speaking Carmarthenshire, in the farms that lay around the villages of Brechfa, Abergorlech, Gwernogle and Llanybydder, and which the young Thomas occasionally visited with his father. His father's side of the family also provided the young Thomas with another kind of experience; many lived in the towns of the South Wales industrial belt, including Port Talbot, Pontarddulais and Cross Hands. Thomas had bronchitis and asthma in childhood and struggled with these throughout his life. He was indulged by his mother, Florence, and enjoyed being mollycoddled, a trait he carried into adulthood, becoming skilled in gaining attention and sympathy. But Florence would have known that child deaths had been a recurring event in the family's history, and it's said that she herself had lost a child soon after her marriage. But if Thomas was protected and spoilt at home, the real spoilers were his many aunts and older cousins, those in both Swansea and the Llansteffan countryside. Some of them played an important part in both his upbringing and his later life, as Thomas's wife, Caitlin, has observed: "He couldn't stand their company for more than five minutes Yet Dylan couldn't break away from them, either. They were the background from which he had sprung, and he needed that background all his life, like a tree needs roots. ".

Білім

Томас М. Хоулдың жеке мектебіндегі білімі басталды, ол үйінен бірнеше көше қашықтықтағы Мирадор Крессентінде орналасқан еді. Балалық шағы туралы естеліктерінде ол ондағы тәжірибесін былай сипаттады: «Біздің мектепте мұндай әйелдер ешқашан болған емес, соншалықты қатаң, мейірімді және галош иісімен, жоғары қабаттан жалғыз мектеп бөлмесіне дейін төмен қарай естілетін фортепиано сабақтарының тәтті әуенімен, онда кейде көз жасымен отырған жаман балалар ғана аяқталмаған есептермен күресіп, немесе кішкентай қылмысына өкіну үшін – география сабағында қыздың шашын тарту, ағылшын әдебиеті сабағында үстелдің астынан иіскеп тепкі салу. Дама мектебінен басқа Томас Гвен Джеймстен жеке сабақтар алды, ол Лондонның драма мектебінде оқыған және бірнеше маңызды жүлделер жеңіп алған. Ол сондай-ақ «Драмалық өнер» және «Дауыс дамыту» пәндерін оқытты және Суонсидің кішкентай театрының актерлеріне (төменде қараңыз) рөлдерімен көмектесетін. Томас ата-анасының әңгіме айту және драмалық қабілеттері, сондай-ақ олардың театрға қызығушылықтары жас Томас өнерге деген қызығушылығына әсер еткен болуы мүмкін. 1925 жылдың қазан айында Томас әкесінің ағылшын тілінен сабақ беретін Маунт-Плезанттағы Суонси грамматикалық мектебіне қабылданды. Оның мектептегі уақыты туралы мұғалімдері мен сыныптастары көптеген естеліктер қалдырған. Ол оқудан қашып, оқу және драмалық іс-шараларды артық көретін ерекше көзге түспейтін оқушы болды. Бірінші курста оның өлеңдерінің бірі мектеп журналында жарияланды, ал бітірген соң ол оның редакторы болды. Томас мектеп журналына қосқан үлестерін мына жерден табуға болады: Мектептің соңғы жылдарында ол жазба кітапшаларына өлеңдер жаза бастады; алғашқы өлеңі, 27 сәуір (1930), «Озирис, Изиске кел» деп аталады. 1928 жылдың маусым айында Томас Сент-Хеленс-Граундта өткен мектептің мильдік жарысында жеңіске жетті; ол өмірінің соңына дейін жеңісінің газеттік суретін өзімен алып жүрді. 1931 жылы, 16 жасында Томас мектепті тастап, 18 ай бойы «South Wales Daily Post» газетінде тілші болып жұмыс істеді. Газеттен кеткеннен кейін Томас бірнеше жыл бойы бос тілші ретінде жұмыс істеді, бұл уақытта ол Cwmdonkin Drive-да тұрып, 1930 мен 1934 жылдар аралығында төрт кітапқа 200 өлең жинап, жазбаларын толықтырды. Ол жариялаған 90 өлеңінің жартысы осы жылдары жазылған. Мысалы, 1933 жылдың қазаны мен 1934 жылдың наурызы аралығында Томас және оның әріптестері Мэмблс театрында бес қойылымға, сондай-ақ тоғыз гастрольдік қойылымға қатысты. Томас өмірі бойы актерлік және режиссерлік қызметпен айналысты, оның ішінде Лагарн, Саут-Ли және Лондонда (театр мен радиода) болған уақытын, сондай-ақ «Сүт ағашының астында» тоғыз сахналық оқуларына қатысты. Шекспир актері Джон Лори Томаспен сахнада да, радиода да жұмыс істеген еді, ол Томас «актер болуды жақсы көретін болар еді» және егер ол осыны таңдаса, «Шекспирден бері біздің алғашқы нағыз драматург-ақынымыз болар еді» деп ойлады. Кішкентай театрдың декорацияларын салу жас Томас өнерге деген қызығушылығының бір бөлігі болды. Оның суреттері мен картиналары Cwmdonkin Drive-дағы жатын бөлмесінде ілінген, ал оның ерте хаттары өнер мен өнер теориясына кеңінен қызығушылық танытады. Томас өлең жазуды «шебер таспен жұмыс істейтіндей» құрылыс актісі ретінде қарастырды, кейіннен студентке «сөздерді шебер ағаш немесе тас кескендей, ою, қалыптау, орау, жылтырату және тегістеу сияқты қарауға» кеңес берді. Оның өміріндегі достарына Суонсидегі және Лондондағы, сондай-ақ Америкадағы суретшілер кірді. Бос уақытында Томас Аплендс кинотеатрына барып, Суонси шығанағы бойымен серуендеп, Суонсидің пабтарына, әсіресе Антилопа мен Мэмблстегі Мермеид қонақ үйлеріне жиі баратын. Касл-стриттегі газет кеңсесіне жақын орналасқан Кардома кафесінде ол өзінің шығармашылық замандастарымен, оның ішінде досы ақын Вернон Уоткинс пен музыкант және композитор Дэниел Джонспен кездесті, олар ересек шақта «Warmley Broadcasting Corporation» құруға көмектескен. Осы жазушылар, музыканттар мен суретшілер тобы «Кардома бандасы» деп аталды. Бұл оның Bert Trick, жергілікті дүкенші, солшыл саяси белсенді және болашақ ақынмен, сондай-ақ Rev. Леон Аткинмен, Суонсидің пасторы, адам құқықтары жөніндегі белсенді және жергілікті саясаткермен достығының кезеңі болды. 1933 жылы Томас Лондонға бірінші рет сапар жасады.

Thomas's formal education began at Mrs Hole's dame school, a private school on Mirador Crescent, a few streets away from his home. He described his experience there in Reminiscences of Childhood:
Never was there such a dame school as ours, so firm and kind and smelling of galoshes, with the sweet and fumbled music of the piano lessons drifting down from upstairs to the lonely schoolroom, where only the sometimes tearful wicked sat over undone sums, or to repent a little crime – the pulling of a girl's hair during geography, the sly shin kick under the table during English literature. Alongside dame school, Thomas also took private lessons from Gwen James, an elocution teacher who had studied at drama school in London, winning several major prizes. She also taught "Dramatic Art" and "Voice Production", and would often help cast members of the Swansea Little Theatre (see below) with the parts they were playing. Thomas's parents' storytelling and dramatic talents, as well as their theatre going interests, could also have contributed to the young Thomas's interest in performance. In October 1925, Thomas enrolled at Swansea Grammar School for boys, in Mount Pleasant, where his father taught English. There are several accounts by his teachers and fellow pupils of Thomas's time at grammar school. He was an undistinguished pupil who shied away from school, preferring reading and drama activities. In his first year one of his poems was published in the school's magazine, and before he left he became its editor. Thomas's various contributions to the school magazine can be found here:

During his final school years he began writing poetry in notebooks; the first poem, dated 27 April (1930), is entitled "Osiris, come to Isis". In June 1928, Thomas won the school's mile race, held at St. Helen's Ground; he carried a newspaper photograph of his victory with him until his death. In 1931, when he was 16, Thomas left school to become a reporter for the South Wales Daily Post, where he remained for some 18 months. After leaving the newspaper, Thomas continued to work as a freelance journalist for several years, during which time he remained at Cwmdonkin Drive and continued to add to his notebooks, amassing 200 poems in four books between 1930 and 1934. Of the 90 poems he published, half were written during these years. Between October 1933 and March 1934, for example, Thomas and his fellow actors took part in five productions at the Mumbles theatre, as well as nine touring performances. Thomas continued with acting and production throughout his life, including his time in Laugharne, South Leigh and London (in the theatre and on radio), as well as taking part in nine stage readings of Under Milk Wood. The Shakespearian actor, John Laurie, who had worked with Thomas on both the stage and radio thought that Thomas would "have loved to have been an actor" and, had he chosen to do so, would have been "Our first real poet dramatist since Shakespeare." Painting the sets at the Little Theatre was just one aspect of the young Thomas's interest in art. His own drawings and paintings hung in his bedroom in Cwmdonkin Drive, and his early letters reveal a broader interest in art and art theory. Thomas saw writing a poem as an act of construction "as a sculptor works at stone," later advising a student "to treat words as a craftsman does his wood or stone hew, carve, mould, coil, polish and plane them " Throughout his life, his friends included artists, both in Swansea and in London, as well as in America. In his free time, Thomas visited the cinema in Uplands, took walks along Swansea Bay, and frequented Swansea's pubs, especially the Antelope and the Mermaid Hotels in Mumbles. In the Kardomah Café, close to the newspaper office in Castle Street, he met his creative contemporaries, including his friend the poet Vernon Watkins and the musician and composer, Daniel Jones with whom, as teenagers, Thomas had helped to set up the "Warmley Broadcasting Corporation". This group of writers, musicians and artists became known as "The Kardomah Gang". This was also the period of his friendship with Bert Trick, a local shopkeeper, left wing political activist and would be poet, and with the Rev. Leon Atkin, a Swansea minister, human rights activist and local politician. In 1933, Thomas visited London for probably the first time.

Лондон, 1933-1939 жылдар

Томас өлеңдерімен танымал болған кезде жасөспірім еді: «Өлімнің билігі болмайды», «Соққанша бұрын» және «Жасыл фитиль арқылы гүлді қозғайтын күш». «Өлімнің билігі болмайды» 1933 жылдың мамыр айында «Жаңа ағылшын апталығы» журналында жарияланды. Олар Томасқа хабарласып, оның алғашқы өлеңдер жинағы «18 Өлең» 1934 жылдың желтоқсан айында жарық көрді. «18 Өлең» өзінің көріктілігімен ерекшеленді, бұл сыншы Десмонд Хокинстің осы туындыны «үш жылда бір рет жарылатын бомба» деп жазуына себеп болды. Жинақ сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, «Sunday Referee» газеті ұйымдастырған байқауда жеңіске жетті, соның арқасында Лондон поэзиясы әлемінен, оның ішінде Эдит Ситвелл мен Эдвин Мьюр сияқты жаңа жанкүйерлерге ие болды. 1934 жылдың мамырында Томас алғаш рет Лаугарнға сапар шекті, ол оны Памела Хансфорд Джонсонға жазған ұзақ хатында «Уэльстегі ең ерекше қала» деп сипаттады, онда қаланың лагуналық көрінісі мен жағалауда жұмыс істейтін әйелдердің қиын өмірі туралы да жазды. 1935 жылдың қыркүйегінде Томас Вернон Уоткинспен танысып, өмір бойына созылатын достық қарым-қатынас бастады. Томас Уоткинсті, сол кезде «Lloyds Bank» банкінде жұмыс істеген достарына таныстырды, бұл топ кейін «Кардома банкі» деп аталды. Сол кезде Томас дүйсенбі күндері Том Уорнермен кинотеатрға баруға әдеттенген, ол да Уоткинс сияқты жақында жүйке ауруына шалдыққан еді. Осы сапарлардан кейін Уорнер Томасты әпкесімен бірге кешкі асқа алып келетін. Бірде ол оған қайнатылған жұмыртқа бергенде, оның үстін кесіп тастауға тура келді, өйткені Томас оны қалай ашу керектігін білмеді. Себебі, анасы оның өмірінің барлық кезеңінде оны осылай дайындап берген, оның оған қамқорлық жасауының мысалы. Көп жылдар өткен соң, оның әйелі Кейтлин де оған жұмыртқа дайындауға мәжбүр болды. 1935 жылдың желтоқсанында Томас «Жаңа үн» журналының 18-ші санында «Қағазға қол қойған қол» өлеңін жариялады. 1936 жылы оның келесі жинағы «Ж. М. Дент» баспасынан шыққан «Жиырма бес өлең» де көп мақтауға ие болды. 1930 жылдардың соңында Томас ағылшын ақындары тобының «поэзиялық жаршысы» ретінде қабылдалды, олар «Жаңа апокалиптиктер» деп аталды. Томас олардың қатарына қосылудан бас тартып, олардың манифестіне қол қоймады. Кейін ол олардың «теорияға сүйенген зиянды ойлаушылар» екеніне сенетінін айтты. Ол солшыл «Енді соғыс болсын демейміз» қозғалысын қолдады және Ұлыбританиялық фашистер одағына қарсы демонстрацияларға қатысқанын мақтан тұтты.

Thomas was a teenager when many of the poems for which he became famous were published: "And death shall have no dominion", "Before I Knocked" and "The Force That Through the Green Fuse Drives the Flower". "And death shall have no dominion" appeared in the New English Weekly in May 1933. They contacted Thomas and his first poetry volume, 18 Poems, was published in December 1934. 18 Poems was noted for its visionary qualities which led to critic Desmond Hawkins writing that the work was "the sort of bomb that bursts no more than once in three years". The volume was critically acclaimed and won a contest run by the Sunday Referee, netting him new admirers from the London poetry world, including Edith Sitwell and Edwin Muir. In May 1934, Thomas made his first visit to Laugharne, "the strangest town in Wales", as he described it in an extended letter to Pamela Hansford Johnson, in which he also writes about the town's estuarine bleakness, and the dismal lives of the women cockle pickers working the shore around him. The following year, in September 1935, Thomas met Vernon Watkins, thus beginning a lifelong friendship. Thomas introduced Watkins, working at Lloyds Bank at the time, to his friends, now known as The Kardomah Gang. In those days, Thomas used to frequent the cinema on Mondays with Tom Warner who, like Watkins, had recently suffered a nervous breakdown. After these trips, Warner would bring Thomas back for supper with his aunt. On one occasion, when she served him a boiled egg, she had to cut its top off for him, as Thomas did not know how to do this. This was because his mother had done it for him all his life, an example of her coddling him. Years later, his wife Caitlin would still have to prepare his eggs for him. In December 1935, Thomas contributed the poem "The Hand That Signed the Paper" to Issue 18 of the bi monthly New Verse. In 1936, his next collection Twenty five Poems, published by J. M. Dent, also received much critical praise. By the late 1930s, Thomas was embraced as the "poetic herald" for a group of English poets, the New Apocalyptics. Thomas refused to align himself with them and declined to sign their manifesto. He later stated that he believed they were "intellectual muckpots leaning on a theory". He was a supporter of the left wing No More War Movement and boasted about participating in demonstrations against the British Union of Fascists.

Неке

1936 жылдың басында Томас 22 жастағы ирланд және француз квакер тегінен шыққан Кэйтлин Макнамарамен танысты. Ол үйден қашып, би өнерінде мансап жасауға ниеттенген, 18 жасында Лондон Палладиумындағы хорға қосылған. Мас күйде ол Кэйтлиннің қолына басын қойып, оған үйлену ұсынысын жасады. Томас Кэйтлинмен алғаш танысқаннан кейін он минут өткен соң бірге төсекке жатқанын мақтан тұтқан. Кэйтлин бастапқыда Джонмен қарым-қатынасын жалғастырса да, Томаспен хат алмасып, 1936 жылдың екінші жартысында кездесіп жүрді. Олар 1937 жылдың 11 шілдесінде Корнуоллдағы Пензанс қаласындағы тіркеу кеңсесінде неке қиды. 1938 жылдың мамыр айында Уэльске көшіп, Кармартенширдегі Лаугарн ауылында коттедж жалдады. Олар 1941 жылдың шілдесіне дейін шамамен екі жыл ара-тұра сол жерде тұрды және 1949 жылға дейін Лаугарнға тұруға оралмады. Олардың тұңғыш ұлы Льюэлин Эдуард 1939 жылдың 30 қаңтарында дүниеге келді.

Соғыс уақыты, 1939-1945

1939 жылы Томас 1934 жылдан бері журналдарда жариялаған 16 өлең мен 20 әңгімесінің 7-сі «Махаббат картасы» деген жинақта жарық көрді. Оның келесі кітабы «Суретшінің жас күні» (1940) кітабындағы он әңгіме «Махаббат картасы» кітабындағыдай әуесқойлық фантазияға емес, Уэльстегі нақты махаббат оқиғаларына негізделген. Қарыздармен қудаланған Томас отбасымен 1940 жылдың шілдесінде Лагарн қаласын тастап, Глостерширдегі Чиппенхэмге жақын Маршфилд қаласындағы сыншы Джон Давенпорттың үйіне көшіп барды. Сол жерде Томас Давенпортпен «Патшаның канарейкасының өлімі» атты пародиалық туындыны бірлесіп жазды, бірақ жала жабудан сескеніп, ол 1976 жылға дейін жарияланбады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Томас әскерге шақырылу мүмкіндігінен уайымдап, денсаулығын «сенімсіз өкпе» деп сипаттады. Жөтелден кейде төсекке жатып, қан мен шырыш ішеккен. Бастапқыда резервтік қызметке жұмыс іздегенімен, соңында ІІІ санатқа жатқызылды, яғни ол соңғылардың бірі болып әскерге шақырылар еді. Достарының соғысқа аттанғанын көргенде, ол ренжіді, ішімдікке салынып, отбасын асырауға күш жіберді. Ол тұрақты табыс табу ниетімен кездейсоқ әдебиетшілерге қолдау сұрап хаттар жазды. 1941 жылдың ақпан айында Люфтваффе Суонси қаласын «үш түндік бомбалау» кезінде бомбалады. Касл көшесі көптеген зардап шеккен көшелердің бірі болды; Кардомах кафесін қоса алғанда, дүкендер қатары қирады. Томас досы Берт Трикпен бірге қала орталығының қираған қалдықтары арқылы серуендеді. Көрініске қынжылған ол: «Біздің Суонси өлді», – деген қорытындыға келді. Кейін Томас радио үшін «Қайта оралу» атты бағдарлама жазды, онда кафе «қарға дейін тоздырылған» деп сипатталды. Филип Бертон өндірген бағдарлама алғаш рет 1947 жылдың 15 маусымында эфирге шықты. Соғыс аяқталғаннан кейін Кардомах кафесі Портленд көшесінде қайта ашылды.

Фильмдер түсіру

1942 және 1945 жылдар аралығында бес фильм жобасында Ақпарат министрлігі Томасқа қала құрылысы және соғыс уақытындағы патриотизм туралы деректі фильмдер сериясын жазуды тапсырды, барлығы режиссер Джон Элдриджбен серіктестікте жасалды: «Уэльс: Жасыл тау, Қара тау», «Ескі қалалар үшін жаңа қалалар», «Ұрыс үшін отын», «Біздің ел» және «Қала қайта туды». 1941 жылдың мамыр айында Томас пен Кейтлин ұлын Блэшфордтағы әжесіне қалдырып, Лондонға көшіп келді. Томас киноиндустрияда жұмыс табуға үміттеніп, Ақпарат министрлігінің кино бөлімінің директорына хат жазды. Strand компаниясы MOI үшін фильмдер түсірді; Томас 1942 жылы кем дегенде бес фильмнің сценарийін жазды, соның ішінде «Бұл – түс» (Британдық бояу өнеркәсібінің тарихы) және «Жаңа қалалар ескіге» (соғыстан кейінгі қайта құру туралы). «These Are The Men» (1943) – Томастың өлеңдері Лени Рифеншталдың Нюрнберг митингісінің алғашқы кадрларымен сүйемелделген амбициялық туынды. «Жермектерді жаулау» (1944) пневмония мен туберкулезге қарсы күресте алғашқы антибиотиктердің қолданылуын зерттейді. «Біздің ел» (1945) – Томас поэзиясына қосылған Ұлыбританияның романтикалық саяхаты. 1943 жылдың басында Томас Памела Глендауэрмен қарым-қатынас бастады, бұл оның некеде болған көптеген махаббат істерінің бірі болды. Бұл қарым-қатынастар өзінен-өзі тоқтады немесе Кейтлин оның адалсыздығын білгеннен кейін аяқталды.

Уэльске қашу

Томас отбасы бірнеше рет Уэльске қашып келді. 1941 және 1943 жылдар аралығында олар Кардиганширдегі Плас-Гелли, Талсарн қаласында үзіліс-үзіліспен тұрды. Плас-Гелли Аэрон өзенінің жанында орналасқан, және Аэронви осы өзеннің құрметіне аталған деп саналады. Томастың Геллиден жазған хаттары оның Жиналған хаттарында табылады, ал Томастың сол жерде өткізген уақыты туралы толық мәліметтерді Д.Н. Томастың «Дилан Томас: ферма, екі сарай және бунгало» (2000) кітабында кездестіруге болады. Томастар үйді Свонсиден келген балалық шағының достары Вера және Эвелин Филлипспен бөлісті. Вераның Нью-Кейдегі Томастармен болған достығы 2008 жылғы «Сүйіспеншіліктің шеті» фильмінде бейнеленген. 1944 жылдың шілдесінде Лондонға неміс бомбаларының қаупі зейінді болғандықтан, Томас Кармартенширдегі Ллангайнға жақын Блэнквмдегі отбасылық коттеджге көшті, онда ол өлең жазуды қайта бастады, «Киелі көктем» және «Көрініс және дұға» өлеңдерін аяқтады. Сол жылдың қыркүйегінде Томас отбасы Кардиганширдің (Кердигион) Нью-Кей қаласына көшті, онда олар Кардиган шығанағына қарап тұрған, ағаштан және асбесттен салынған Мажода бунгалосын жалдады. Дәл сол жерде Томас Нью-Кей туралы «Кейрек таңертең» радио пьесасын жазды, ол кейіннен «Сүт ағашының астында» туындысының эскизі болды. Осы кезеңде жазылған өлеңдердің ішінде ерекше атауға лайық – Ферн Хилл, ол Нью-Кейде тұрғанда басталып, 1945 жылдың шілде және тамыз айларында Блэнквмде жалғасты және алғаш рет 1945 жылдың қазан айында жарияланды.

Томастың Нью-Кейде өткізген тоғыз айы, бірінші өмірбаяншысы Константин Фицгиббон айтқандай, «екінші гүлдену, өте ерте күндерді еске түсіретін құнарлы кезең, өлеңдердің мол ағыны» және көптеген басқа материалдармен толы болды. Оның екінші өмірбаяншысы Пол Феррис келісті: «Шығарылған туындылардың мөлшеріне қарай, бұл бунгало өз ескерткіш тақтасына лайық». Томастың үшінші өмірбаяншысы Джордж Тремлетт келісіп, Нью-Кейдегі уақытты «Томас өміріндегі ең шығармашылық кезеңдердің бірі» деп сипаттады. Пьесаның 1995 жылғы түпкілікті басылымын редакциялаған профессор Уолфорд Дэвис Нью-Кейдің «Сүт ағашының астында» жазу үшін Томасқа қажет болған кейіпкерлер галереясын толықтыруда маңызды рөл атқарғанын атап өтті.

1945-1949 жылдардағы хабар тарату жылдары

Томас бұған дейін BBC үшін жазған болса да, бұл аз ғана және үздіріліссіз табыс көзі болды. 1943 жылы ол Уэльс BBC үшін "Балалық шақтың естеліктері" атты 15 минуттық сөйлеу жазды. 1944 жылдың желтоқсан айында ол "Quite Early One Morning" (Анерин Талфан Дэвиспен бірге, тағы да Уэльс BBC үшін) жазды, бірақ Дэвис оны ұлттық эфирге ұсынғанда, BBC Лондон оны қабылдамады. Томас өлеңдерін оқудан бөлек, талқылаулар мен сын-ескертпелер жасау үшін де шақырылды. 1945 жылдың екінші жартысында Томас BBC радиосының "Көктем кітабы" бағдарламасы үшін оқып, апта сайын алыс Шығысқа таратылды. Бұл Томасқа тұрақты табыс әкелді және оны Луис Макнейспен таныстырды – оның жақын досы, оның кеңесін Томас бағалайтын. 1946 жылдың 29 қыркүйегінде BBC Үшінші бағдарламаны таратуды бастады, бұл жоғары мәдениетке арналған арна болды және Томасқа мүмкіндіктер ұсынды. Желі іске қосылған күнінен кейін ол Үшінші бағдарламадағы "Comus" пьесасында ойнады, ал оның бай, әуезді дауысы оған кейіпкерлік рөлдерге, соның ішінде Эсхилдің "Агамемнон" және "Жұмақ жоғалған" адаптасындағы Шайтан рөліне жол ашты. Томас BBC радиосындағы әңгімелерге танымал қонақ болып қала берді, оны "жас буын ақыны қажет болғанда пайдалы" деп есептеді. Ол BBC басшылығымен қиын қарым-қатынаста болды және штаттық жұмысқа орналасу мүмкін болмады, себебі ішімдік проблема ретінде қарастырылды. Осыған қарамастан, Томас радиода танымал дауысқа ие болды және Ұлыбританияда "толыққанды сенімді тұлға" атанды. 1945 жылдың қыркүйек айының соңында Томастар Уэльстен көшіп, Лондондағы түрлі достарымен бірге тұрды. Желтоқсан айында олар Оксфордқа көшіп, Червелл өзенінің жағасындағы жазғы үйге орналасты. Бұл үй тарихшы А.Ж.П. Тейлорға тиесілі болды. Оның әйелі Маргарет Томасқа ең адал демеуші болды. 1946 жылдың ақпан айында "Өлім мен кірулер" кітабының жарық көргені Томас үшін маңызды бетбұрыс болды. Ақын және сыншы Уолтер Дж. Тернер "The Spectator" журналында: "Менің ойымша, осы кітаптың өзі оны көрнекті ақын ретінде таниды" деп жазды.

Although Thomas had previously written for the BBC, it was a minor and intermittent source of income. In 1943, he wrote and recorded a 15 minute talk titled "Reminiscences of Childhood" for the Welsh BBC. In December 1944, he recorded Quite Early One Morning (produced by Aneirin Talfan Davies, again for the Welsh BBC) but when Davies offered it for national broadcast BBC London turned it down. Thomas was employed not only for his poetry readings, but for discussions and critiques. In the second half of 1945, Thomas began reading for the BBC Radio programme, Book of Verse, broadcast weekly to the Far East. This provided Thomas with a regular income and brought him into contact with Louis MacNeice, a congenial drinking companion whose advice Thomas cherished. On 29 September 1946, the BBC began transmitting the Third Programme, a high culture network which provided opportunities for Thomas. He appeared in the play Comus for the Third Programme, the day after the network launched, and his rich, sonorous voice led to character parts, including the lead in Aeschylus's Agamemnon and Satan in an adaptation of Paradise Lost. Thomas remained a popular guest on radio talk shows for the BBC, who regarded him as "useful should a younger generation poet be needed". He had an uneasy relationship with BBC management and a staff job was never an option, with drinking cited as the problem. Despite this, Thomas became a familiar radio voice and within Britain was "in every sense a celebrity". By late September 1945, the Thomases had left Wales and were living with various friends in London. In December, they moved to Oxford to live in a summerhouse on the banks of the Cherwell. It belonged to the historian, A. J. P. Taylor. His wife, Margaret, would prove to be Thomas's most committed patron. The publication of Deaths and Entrances in February 1946 was a major turning point for Thomas. Poet and critic Walter J. Turner commented in The Spectator, "This book alone, in my opinion, ranks him as a major poet".

Италия, Оңтүстік Ли және Прага...

Келесі жылы, 1947 жылдың сәуірінде Томас Авторлар қоғамының стипендиясын алғаннан кейін Италияға сапар шекті. Олар алдымен Рапалло маңындағы виллаларда, содан кейін Флоренцияда тұрып, кейін Эльба аралындағы Рио Маринадағы қонақ үйге көшіп барды. Отанына оралғаннан кейін Томас отбасымен 1947 жылдың қыркүйегінде Оксфордтың батысында орналасқан Саут-Лидегі Манор-хаусқа көшіп барды, оны Маргарет Тейлор тауып берген. Ол BBC-дегі жұмысын жалғастырып, бірнеше фильм сценарийлерін аяқтады және "Сүт ағашы астында" атты туындысының идеяларын одан әрі дамытты, соның ішінде 1947 жылдың соңында "Ақылсыз ауыл" (сол кездегі пьесаның аты) туралы BBC продюсері Филипп Бертонмен сөйлесті. Кейін ол сол кездесуде Томас соқыр хабаршы, иттің үшін ойнайтын органшы және күнде хат жазысып, бірақ ешқашан кездеспейтін екі ғашық туралы ойларын айтқанын еске алды. 1949 жылдың наурыз айында Томас Прагаға сапар шекті. Ол Чехия үкіметі тарапынан Чехословакия жазушылар одағының ашылуына қатысуға шақырылған еді. Оған жол көрсетуші және аудармашы ретінде бұрын Томастың кейбір өлеңдерін аударған Жирина Хаукова көмектесті. Хаукова өз естеліктерінде Прагадағы бір кеште Томас "Сүт ағашы астында" радиоспектаклінің алғашқы нұсқасын оқығанын айтады. Ол ақылдан безген деп жарияланған қала туралы сюжетті, қой мен ешкіге арналған органшыны және екі әйелі бар нан пісірушіні қалай сипаттағанын баяндады.

... және Лаухарнға қайта оралады

Бір айдан кейін, 1949 жылдың мамыр айында Томас отбасымен бірге соңғы мекеніне, Лаугарндағы қайық үйіне көшіп келді. Маргарет Тейлор 1949 жылдың сәуір айында оған 2500 фунт стерлингке сатып алған болатын. Томас үйден жүз метр қашықтықта, тік жардың үстіндегі гараж сатып алып, оны жазу кабинетіне айналдырды және сол жерде ең танымал өлеңдерінің бірнешеуін жазды. Ол сондай-ақ, 1949 жылдан 1953 жылға дейін онда тұрған ата-анасы үшін Браун қонақ үйіне қарама-қарсы "Пеликан үйін" жалға алды, ол Томас жиі ішімдік ішетін жері болатын. Кейтлин 1949 жылдың 25 шілдесінде үшінші баласын, Колм Гаран Харт есімді ұлды дүниеге әкелді. Қазан айында Жаңа Зеландия ақыны Аллен Карноу Томасты қайық үйіне қонаққа келіп, оны жазу кабинетіне алып барды және "аяқталмаған 'Сүт ағашының астында' қолжазбасын көрсетті" деді Карноу, ол сол кезде 'Жасыған қала' деп аталыпты. Бұл болашақта 'Сүт ағашы' болып танылатын пьесаның сценарийінің алғашқы рет көрінуі болды.

Америка, Иран... және Сүт ағашы астында, 1950-1953

Америкалық ақын Джон Бриннин Томасты Нью-Йоркке шақырды, онда 1950 жылдың ақпан айында олар үш айлық өнер орталықтары мен кампустарына саяхат жасады. Нью-Йорктегі Поэзия орталығының Кауфманн аудиториясында мың адам алдында басталған турне шамамен 40 жерді қамтыды. Тур кезінде Томас көптеген кештерге шақырылды және бірнеше рет мас болып, адамдарды таң қалдыруға тырысты, соның салдарынан ол қиын қонаққа айналды. Томас кейбір оқуларынан бұрын ішіп алған, бірақ ол шын мәнінде мас болғаннан гөрі мас екенін көрсетуге тырысқан болуы мүмкін. Жазушы Элизабет Хардвик оның қаншалықты маскүнемдікке толы орындаушы болғанын және қойылым алдындағы шиеленістің қалай артатынын еске түсірді: «Ол сахнаға тек күйреуге ғана келер ме еді? Факультеттік кеште қандай да бір жағымсыз оқиға орын ала ма? Ол өсек айтар ма, зорлық-зомбылық көрсетіп, әдепсіз сөздер айтар ма?» Қазан айында Томас «Қала, есінен шығып қалған» романының алғашқы 39 бетінің жобасын BBC-ге жіберді. Бұл жұмысты «Сүт ағашының астында» өндірісіне жеткізу міндеті BBC-нің Дуглас Клевердонға берілді, ол Томасты «Жоғалған жұмақ» спектакліне шақыруға жауапты болған. Клевердонның шақыруларына қарамастан, сценарий Томастың басымдықтарынан шығып, 1951 жылдың қаңтарында ол Иранға Англия-Иран мұнай компаниясының фильмінде жұмыс істеуге кетті. Каллард бұл тапсырма британдық барлау қызметтерінің тапсыруымен орындалғанын болжады. Томас фильм түсіру тобымен бірге елді аралап, үйіне жазған хаттарында айналасындағы кедейлікке қатты ренжігенін және ашуланғанын анық білдірді. Ол сондай-ақ Британдық кеңесте оқыды және бірқатар ирандық зиялылармен сөйлесті, соның ішінде Томаспен кездесуі туралы есебі аударылып жарияланған Ибрахим Голестанмен де әңгімелесті. Фильм түсірілмеді, Томас ақпан айында Уэльске оралды, бірақ Ирандағы уақыты оған BBC-нің «Парсы мұнайы» деректі фильмі үшін бірнеше минуттық материал беруге мүмкіндік берді. Сол жылы Томас «әдеттегіден гөрі ашық» деп сипатталған екі өлеңін жариялады. Олар – өліп бара жатқан әкесіне арналған, вилланель түрінде жазылған «Жақсы түнге илемей, қарсы тұр» және «Зарлы айқай». Маргарет Тейлор, Маргарита Каетани және Мардж Говард Степни сияқты бай демеушілері болса да, Томас әлі де қаржылық қиындықтарға тап болды және ол Т. С. Элиот сияқты көрнекті әдеби тұлғаларға бірнеше жалбарыну хаттарын жазды. Тейлор Томастың Америка Құрама Штаттарына тағы бір сапарға шығуына ынталы емес еді және егер ол Лондонда тұрақты мекенжайы болса, онда ол тұрақты жұмыс таба алады деп ойлады. Ол 54 Delancey Street, Camden Town үйін сатып алды, ал 1951 жылдың соңында Томас пен Кейтлин жертөледегі пәтерде тұрды. Томас пәтерді өзінің «Лондондағы қорқынышты үйі» деп сипаттады және 1952 жылы Америкаға жасаған турнесінен кейін оған қайта оралмады.

American poet John Brinnin invited Thomas to New York, where in February 1950 they embarked on a lucrative three month tour of arts centres and campuses. The tour, which began in front of an audience of a thousand at the Kaufmann Auditorium of the Poetry Centre in New York, took in about 40 venues. During the tour, Thomas was invited to many parties and functions and on several occasions became drunk – going out of his way to shock people – and was a difficult guest. Thomas drank before some of his readings, though it is argued he may have pretended to be more affected by it than he actually was. The writer Elizabeth Hardwick recalled how intoxicating a performer he was and how the tension would build before a performance: "Would he arrive only to break down on the stage? Would some dismaying scene take place at the faculty party? Would he be offensive, violent, obscene?" In October, Thomas sent a draft of the first 39 pages of 'The Town That Was Mad' to the BBC. The task of seeing this work through to production as Under Milk Wood was assigned to the BBC's Douglas Cleverdon, who had been responsible for casting Thomas in 'Paradise Lost'. Despite Cleverdon's urgings, the script slipped from Thomas's priorities and in January 1951 he went to Iran to work on a film for the Anglo Iranian Oil Company, an assignment which Callard has speculated was undertaken on behalf of British intelligence agencies. Thomas toured the country with the film crew, and his letters home vividly express his shock and anger with the poverty he saw around him. He also gave a reading at the British Council and talked with a number of Iranian intellectuals, including Ebrahim Golestan whose account of his meeting with Thomas has been translated and published. The film was never made, with Thomas returning to Wales in February, though his time in Iran allowed him to provide a few minutes of material for a BBC documentary, 'Persian Oil'. Later that year, Thomas published two poems, which have been described as "unusually blunt." They were an ode, in the form of a villanelle, to his dying father, Do not go gentle into that good night, and the ribald Lament. Although he had a range of wealthy patrons, including Margaret Taylor, Princess Marguerite Caetani and Marged Howard Stepney, Thomas was still in financial difficulty, and he wrote several begging letters to notable literary figures, including T. S. Eliot. Taylor was not keen on Thomas taking another trip to the United States, and thought that if he had a permanent address in London he would be able to gain steady work there. She bought a property, 54 Delancey Street, in Camden Town, and in late 1951 Thomas and Caitlin lived in the basement flat. Thomas would describe the flat as his "London house of horror" and did not return there after his 1952 tour of America.

Екінші сапары: 1952 жылдың 20 қаңтарынан 16 мамырына дейін

Томас 1952 жылы АҚШ-қа екінші рет саяхат жасады, бұл жолы ол Кейтлинмен бірге болды – ол оның бұрынғы сапарында ада болғанын білгеннен кейін. Олар көп ішіп, Томас подагра және өкпе ауруларына шалдықты. Екінші сапар төрт сапардың ішіндегі ең қарқындысы болды, 46 шараға қатысты. Сапар нәтижесінде Томас өзінің алғашқы өлеңдерін винилге жаздырды, оны Caedmon Records сол жылдың соңында Америкада шығарды. Осы кезеңде жазылған шығармаларының бірі – «Уэльстегі балалық Рождество» Америкада оның ең танымал прозалық туындысына айналды. Кітаптың 1952 жылғы түпнұсқалық жазбасы 2008 жылы АҚШ Ұлттық үнтаспалар тізіміне енді, ол «АҚШ-та аудиокітап индустриясын бастауға үлкен үлес қосты» деп бағаланды. «Айбақты қала» туындысының бірінші бөлігінің қысқартылған нұсқасы 1952 жылдың мамырында «Botteghe Oscure» басылымында «Llareggub. Радиоға арналған пьеса» деген атпен жарияланды. Томас Лагарнда үш жылға жуық тұрды, бірақ оның жартылай пьесасы Оңтүстік Лиде тұрған кезінен бері көбінесе дамымады. 1952 жылдың жазында жартылай пьесаның атауы «Сүт астындағы ормандар» деп өзгертілді, себебі Джон Бриннин «Llareggub» атауы американдық аудиторияны қызықтырмайды деп ойлады. 1952 жылдың 6 қарашасында Томас «Botteghe Oscure» журналының редакторына «Сізге арналған пьесамның екінші бөлігін неге аяқтай алмағанын» түсіндіріп хат жазды. Ол «ақылсыз пьесамның жалғыз жартысына» қосымша ештеңе жасай алмағаны үшін өте ұялғанын айтты. 1952 жылдың 10 қарашасында Томастың соңғы жинағы «Жиналған өлеңдер, 1934–1952» Dent баспасында жарық көрді; ол 38 жаста еді. Ол Foyle ақындар сыйлығын жеңіп алды. Бұл жинақты сынға алған Филип Тойнби «Томас – ағылшын тіліндегі ең ұлы ақын» деп мәлімдеді. 1952/3 жылдың қысы көп жеке қайғыны әкелді: Томастың әкесі 1952 жылғы Рождествоға дейін пневмониядан қайтыс болды; ал 1953 жылдың көктемінде оның қарындасы бауыр қатерінен қайтыс болды, оның меценаттарының бірі шамадан тыс дозадан қайтыс болды, үш досы жас кезінде көз жұмды және Кейтлин түсік жасады.

Үшінші сапар 1953 жылдың 21 сәуірінен 3 маусымына дейін

1953 жылдың сәуір айында Томас Америкаға үшінші сапарына жалғыз оралды. Ол 3 мамырда Гарвард университетінде алғаш рет «Under Milk Wood» пьесасының «дамып келе жатқан» нұсқасын жеке орындады. Бір аптадан кейін бұл пьеса Нью-Йорктегі Поэзия орталығында толық актерлік құраммен қойылды. Ол Бринниннің көмекшісі Лиз Рейтелл бөлмеге жапқаннан кейін ғана мерзімге үлкерді және қойылым күні таңға дейін сценарийді өңдеп жатты; пьесаның соңғы жолдары актерлерге грим жасап жатқанда берілді. Томас үшінші сапарының соңғы тоғыз немесе он күнін Нью-Йоркте, көбінесе Рейтеллмен бірге өткізді, олардың арасында қарым-қатынас болды. Осы уақытта Томас мас күйінде баспалдақтан құлап, қолын сындырды. Рейтеллдің дәрігері Милтон Фелтенштейн оның қолына гипс салып, подагра мен гастриттен емдеді. Ол сондай-ақ Томас басы ауырып есінен танып қалуы Лаугарн достары арасында үнемі талқылау тақырыбы болғанын айтты. Томас түпнұсқа қолжазбаны 1953 жылдың 15 қазанында Дуглас Кливердонға жіберді. Ол қолжазбаның көшірмесін жасап, Томасқа қайтарды, бірақ Томас оны Лондонның бір пабында жоғалтып, Америкаға апару үшін дубликат сұрады. Томас 1953 жылдың 19 қазанында өзінің соңғы сапары үшін Америка Құрама Штаттарына ұшып кетті. Ричард Бертон 1954 жылы алғашқы эфирде ойнады, ал кейіннен Элизабет Тейлор оған қосылды. 1954 жылы бұл пьеса әдеби немесе драмалық бағдарламалар бойынша Prix Italia сыйлығын жеңіп алды.

Соңғы турне және Нью-Йорктегі өлім

Томас 1953 жылдың 9 қазанында Лагарн қаласынан Америкаға төртінші сапарының бірінші кезегінде кетіп қалды. Ол анасы Флоренске қоңырау шалып, қоштасты: «Ол әрқашан өзінің кеудесі нашар болғандықтан осы елден кетуі керек деп ойлаған». Томас өмірінің көп бөлігінде кеуде проблемаларынан зардап шекті, бірақ олар 1949 жылдың мамыр айында Лаугарн қаласындағы қайық үйіне көшіп келгеннен кейін ғана күшейді. Ол үйге көшіп келгеннен кейін бірнеше аптадан соң жергілікті дәрігерге барып, кеудесі мен тамағына дәрі жазып алды. Ұшу алдында Лондонда күтіп тұрған Томас комедиан Гарри Локкпен бірге тұрып, «Сүт ағашы астында» жұмысын аяқтады. Локк Томастың кеудесімен күресіп, беті қызғылт түске енген қатты жөтелге шалдыққанын байқады. Томас 1953 жылдың 20 қазанында Нью-Йоркке келді, америкалық агенті Джон Бриннин ұйымдастырған «Сүт ағашы астында» қойылымдарын жалғастыру үшін. Бриннин Нью-Йоркке бармай, Бостонда қалды және жауапкершілікті көмекшісі Лиз Райтеллге тапсырды. Ол Томасты Идливилд әуежайында күтіп алып, оның сыртқы түріне таң қалды: ол әдеттегіден сұрғылт, нәзік және дірілдеп тұрды: «Ол келгенде өте ауырған». Райтелл оны «Челси» қонақ үйіне апарып, «Сүт ағашы астында» алғашқы репетициясын өткізді. Содан кейін олар Гринвич Виллаждағы «Ақ ат» мейрамханасына барып, қайтадан «Челси» қонақ үйіне оралды. Келесі күні Райтелл оны өз пәтеріне шақырды, бірақ ол бас тартты. Олар көрікті жерлерді аралады, бірақ Томас өзін нашар сезініп, түстен кейін төсегіне жата кетті. Райтелл оған ұйықтауға көмектесетін жарты грамм (32,4 миллиграмм) фенбарбитон берді және онымен бірге қонақ үйде түндеді. Екі күннен кейін, 23 қазанда, үшінші репетицияда Томас өзінің қатыса алмайтынын айтты, бірақ сахнада құлап қалмас бұрын, дірілдеп, қызуынан күйіп, күресті. Келесі күні, 24 қазанда, Райтелл Томасты өзінің дәрігері Милтон Фелтенштейнге апарды, ол кортизон инъекцияларын жасады және Томас сол кешке алғашқы қойылымнан өтті, бірақ дереу кейін құлдырады. «Бұл цирк менің өмірімді қазірден бастап алып қойды», - деді ол сахнаға келген досына. Кейінірек Райтелл Фелтенштейннің «әр нәрсені инъекциямен емдеуге болатындай ойлайтын ерекше дәрігер» болғанын айтты. 25 қазандағы келесі қойылымда оның әріптестері Томастың қатты ауырып жатқанын түсінді: «Ол қатты ауырып қалды, біз оның соңғы қойылымды жасай алатынына күмәндандық, өйткені ол қатты ауырып қалды. Дилан тіпті сөйлей де алмады, ол әлі де қатты ауырып жатыр. Менің ең жақсы естелігім – оның дауысы жоқ еді». 27 қазан күні кешке Томас өзінің 39 жылдығына қатысты, бірақ өзін нашар сезініп, бір сағаттан кейін қонақ үйіне оралды. Келесі күні ол 16-сыныптағы кинотеатрда өлең мен фильм туралы симпозиумға қатысты. 2 қарашада жағдай түбегейлі өзгерді. Нью-Йорктегі ауаның ластануы едәуір өсті және Томас сияқты кеуде ауруларын асқындырды. Айдың соңына қарай 200-ден астам нью-йорктық тұрғыны тұманнан қайтыс болды. Ол кешке екі рет ішімдікке шықты. Ол қонақ үйге оралғаннан кейін, таңғы сағат 2-де тағы бір ішуге шықты. «Ақ ат» мейрамханасында ішіп болғаннан кейін Томас «Челси» қонақ үйіне оралып, «Мен он сегіз рет виски іштім. Бұл рекорд деп ойлаймын!» деді. Кейіннен бармен және оған қызмет еткен бар иесі Томас сол мөлшердің жартысынан да көбін ішкен болуы мүмкін емес деп түсіндірді. Томас 4 қарашада Нью-Джерсидегі моллюс үйінде Рутвен Тоддпен кездесуге келді. Тодд Челсиге телефон шалғанда, Томас өзін нашар сезініп, тойды кейінге қалдырды. Тодд оның «өте нашар» естілгенін айтты. Сол күні таңертең тағы бір телефон соғып тұрған – ақын Харви Брейт. Ол Томастың «жаман» естілгенін ойлады. Томастың дауысы «баяу және қарлы» болды, - деді Брейт. Ол: «Сіз қабірден шыққандай естілесіз» деп айтуға тырысты, бірақ оның орнына Томасқа Луи Армстронг сияқты естілетінін айтты. Кейін Томас Райтеллмен бірге «Ақ ат» қонақ үйіне барып, ішіп-жеп, қайтадан ауырып, қонақ үйге оралды. Сол күні Фелтенштейн үш рет келіп, оған кортизон секреторы ACTH инъекциясын жасады, ал үшінші рет келгенде, жарты грамм (32,4 миллиграмм) морфин сульфаты берді, бұл Томастың тыныс алуына әсер етті. Райтеллдің уайымы арта түсіп, Фелтенштейнге кеңес алу үшін телефон шалды. Ол әйелге еркек көмекшісін алуға кеңес берді, сондықтан ол суретші Джек Хеликерді шақырды, ол кешкі 11-ден бұрын келді. Содан кейін жедел жәрдемге Сент-Винсентке жету үшін тағы бір сағат кетті, тіпті ол Челсиден бірнеше блок қашықтықта болса да. Томас Сэнт-Винсент ауруханасының жедел жәрдем бөліміне таңғы сағат 1:58-де түсті. Ол комада болды және оның медициналық жазбаларында «түскен кездегі әсері алкогольдің салдарынан мидың зардап шегуі, пациентке жауап бермейтін ем жасалды» делінген. Фелтенштейн содан кейін Томастың күтімін өз қолына алды, тіпті оның Сент-Винсентте қабылдау құқығы болмаса да. Аурухананың бас ми маманы C. G. Gutierrez Mahoney Томас ауруханаға түскеннен кейін 36 сағаттан соң, 6 қараша күні ғана қарап тексеруге шақырылды. Британиядан ұшып келген Кейтлин ертесіне ауруханаға келді, оған дейін трахеотомия жасалған еді. Оның бірінші сөздері «Бұл қанауыл адам өлді ме?» болды. Қазір Томас Сент-Винсентке түскенге дейін бронхит, пневмония, эмфизема және астмадан зардап шеккеніне сенімді. 2004 жылғы «Жағдайға қарамастан өлім» атты мақаласында Д. Н. Томас және бұрынғы бас дәрігер Саймон Бартон Томас комада ауруханаға түскенде пневмонияға шалдыққандығын жазды. Дәрігерлер оның тынысын қалпына келтіруге үш сағат жұмсады, жасанды тыныс алу және оттегі қолданды. Олардың қорытындысы бойынша: «Медициналық жазбалар көрсеткендей, Томастың бронхтық ауруы ауруханаға түскен кезде өте кең таралған, жоғарғы, ортаңғы және төменгі өкпе аймақтарының екі жағында да әсер еткен». Денені қарап тексерген патолог Бернард Найт: «өлімге ауыр өкпе инфекциясы және кең таралған бронхопневмония себеп болды, өкпе инфекциясының ауырлығы, пневмонияның жақсы дамыған сұр аймақтары, ол ауруханаға түскенге дейін басталғанын көрсетеді» деді. Томас 9 қараша күні түскі уақытта комадан оянбағандықтан қайтыс болды.

Thomas left Laugharne on 9 October 1953 on the first leg of his fourth trip to America. He called on his mother, Florence, to say goodbye: "He always felt that he had to get out from this country because of his chest being so bad." Thomas had suffered from chest problems for most of his life, though they began in earnest soon after he moved in May 1949 to the Boat House at Laugharne – the "bronchial heronry", as he called it. Within weeks of moving in, he visited a local doctor, who prescribed medicine for both his chest and throat. While waiting in London before his flight, Thomas stayed with the comedian Harry Locke and worked on Under Milk Wood. Locke noted that Thomas was having trouble with his chest, "terrible" coughing fits that made him go purple in the face. Thomas arrived in New York on 20 October 1953 to undertake further performances of Under Milk Wood, organised by John Brinnin, his American agent and Director of the Poetry Centre. Brinnin did not travel to New York but remained in Boston to write. He handed responsibility to his assistant, Liz Reitell. She met Thomas at Idlewild Airport and was shocked at his appearance. He looked pale, delicate and shaky, not his usual robust self: "He was very ill when he got here." After being taken by Reitell to check in at the Chelsea Hotel, Thomas took the first rehearsal of Under Milk Wood. They then went to the White Horse Tavern in Greenwich Village, before returning to the Chelsea Hotel. The next day, Reitell invited him to her apartment, but he declined. They went sightseeing, but Thomas felt unwell and retired to his bed for the rest of the afternoon. Reitell gave him half a grain (32.4 milligrams) of phenobarbitone to help him sleep and spent the night at the hotel with him. Two days later, on 23 October, at the third rehearsal, Thomas said he was too ill to take part, but he struggled on, shivering and burning with fever, before collapsing on the stage. The following day, 24 October, Reitell took Thomas to see her doctor, Milton Feltenstein, who administered cortisone injections and Thomas made it through the first performance that evening, but collapsed immediately afterwards. "This circus out there," he told a friend who had come back stage, "has taken the life out of me for now." Reitell later said that Feltenstein was "rather a wild doctor who thought injections would cure anything." At the next performance on 25 October, his fellow actors realised that Thomas was very ill: "He was desperately ill we didn't think that he would be able to do the last performance because he was so ill Dylan literally couldn't speak he was so ill still my greatest memory of it is that he had no voice." On the evening of 27 October, Thomas attended his 39th birthday party but felt unwell and returned to his hotel after an hour. The next day, he took part in Poetry and the Film, a recorded symposium at Cinema 16. A turning point came on 2 November. Air pollution in New York had risen significantly and exacerbated chest illnesses such as Thomas had. By the end of the month, over 200 New Yorkers had died from the smog. He went out in the evening to keep two drink appointments. After returning to the hotel, he went out again for a drink at 2 am. After drinking at the White Horse, Thomas returned to the Hotel Chelsea, declaring, "I've had eighteen straight whiskies. I think that's the record!" The barman and the owner of the pub who served him later commented that Thomas could not have drunk more than half that amount. Thomas had an appointment at a clam house in New Jersey with Ruthven Todd on 4 November. When Todd telephoned the Chelsea that morning, Thomas said he was feeling ill and postponed the engagement. Todd thought he sounded "terrible". The poet, Harvey Breit, was another to phone that morning. He thought that Thomas sounded "bad". Thomas's voice, recalled Breit, was "low and hoarse". He had wanted to say: "You sound as though from the tomb", but instead he told Thomas that he sounded like Louis Armstrong. Later, Thomas went drinking with Reitell at the White Horse and, feeling sick again, returned to the hotel. Feltenstein came to see him three times that day, administering the cortisone secretant ACTH by injection and, on his third visit, half a grain (32.4 milligrams) of morphine sulphate, which affected Thomas's breathing. Reitell became increasingly concerned and telephoned Feltenstein for advice. He suggested she get male assistance, so she called upon the painter Jack Heliker, who arrived before 11 pm. It then took another hour for the ambulance to arrive at St. Vincent's, even though it was only a few blocks from the Chelsea. Thomas was admitted to the emergency ward at St Vincent's Hospital at 1:58 am. He was comatose, and his medical notes state that "the impression upon admission was acute alcoholic encephalopathy damage to the brain by alcohol, for which the patient was treated without response". Feltenstein then took control of Thomas's care, even though he did not have admitting rights at St. Vincent's. The hospital's senior brain specialist, C. G. Gutierrez Mahoney, was not called to examine Thomas until the afternoon of 6 November, some 36 hours after Thomas's admission. Caitlin, having flown from Britain, arrived at the hospital the following morning, by which time a tracheotomy had been performed. Her first words are reported to have been, "Is the bloody man dead yet?" It is now believed that Thomas had been suffering from bronchitis, pneumonia, emphysema and asthma before his admission to St Vincent's. In their 2004 paper, Death by Neglect, D. N. Thomas and former GP Principal Simon Barton disclose that Thomas was found to have pneumonia when he was admitted to hospital in a coma. Doctors took three hours to restore his breathing, using artificial respiration and oxygen. Summarising their findings, they conclude: "The medical notes indicate that, on admission, Dylan's bronchial disease was found to be very extensive, affecting upper, mid and lower lung fields, both left and right." The forensic pathologist, Bernard Knight, who examined the post mortem report, concurs: "death was clearly due to a severe lung infection with extensive advanced bronchopneumonia the severity of the chest infection, with greyish consolidated areas of well established pneumonia, suggests that it had started before admission to hospital." Thomas died at noon on 9 November, having never recovered from his coma.

Салдары

Дыбыс тарады – миға қан құйылған, кейін одан кейін ұрыс-жеңгел болды немесе тіпті Томас өзін ішіп өлтірген деген қарама-қарсы хабарлар тарады. Джон Бринниннің 1955 жылғы «Дилан Томас Америкада» атты өмірбаяны Томасқа «сауықшыл, мас және өлімге қадарлы ақын» деген бедел берді; Бриннин Томастың соңғы жылдарына назар аударып, оны маскүнем және әйелдерге құмар адам ретінде бейнелейді. Кейінгі өмірбаяндар Бринниннің көзқарасын, әсіресе Томастың өлімі туралы жазғандарын сынады. Дэвид Томас «Қателік: Дилан Томасты кім өлтірді?» деген кітабында Бриннин, Рейтелл және Фелтенштейнтің кінәлі екенін мәлімдеді. Фицгиббонның 1965 жылғы өмірбаяны Томастың шектен тыс ішуін ескермейді және оның өлімі туралы қысқаша мәлімет береді, егжей-тегжейлі кітабында Томастың өліміне екі беттен аспайтын орын бөледі. Феррис 1989 жылғы өмірбаянында Томастың шектен тыс ішуін қамтиды, бірақ соңғы күндері оның айналасындағыларға көбірек сын айтады және ол өзін ішіп өлтірді деген қорытындыға келмейді. Көптеген дереккөздер Фелтенштейннің рөлі мен әрекеттерін, әсіресе оның делирийді дұрыс диагностикаламағанын және берген морфин дозасының жоғары болғанын сынады. Сент-Винсентте Томасты емдеген дәрігер доктор К.Г. де Гутьеррес Махони Фелтенштейннің Томастың ауыр халде екенін байқамай, оны ауруханаға ертерек жатқызбағанын «ол морфин қолданғанынан да жауапкершілігі артық» деп бағалады. Кейтлин Томастың автобиографиялары, «Leftover Life to Kill» (1957) және «My Life with Dylan Thomas: Double Drink Story» (1997) алкогольдің ақынға және олардың қарым-қатынасына тигізген әсерін сипаттайды. «Біздің тарихымыз тек махаббат ғана емес, ішімдік тарихы еді, себебі алкогольсіз ол ешқашан тұра алмас еді», - деп жазды ол, сондай-ақ «Бар – біздің құрбандық тақтайымыз еді». Биограф Эндрю Лайсетт Томастың денсаулығының нашарлауын оның әйелімен арасындағы алкогольге тәуелді қарым-қатынасына байланысты деп есептейді, ол оның басқа әйелдермен болған қарым-қатынасына наразылық білдірді. Ал Диланның өмірбаянын жазған Эндрю Синклер мен Джордж Тремлетт Томас алкоголик емес деген пікірді білдірді. Тремлетт Томастың көптеген денсаулық мәселелерінің себебі диагнозы қойылмаған қант диабеті екенін айтады. Томас 100 фунт стерлингке тең мүлікпен қайтыс болды. Оның денесі Уэльске әкелінді және Лаугарн ауылының шіркеу қорымында жерленді. Томастың қоштасу рәсімі 24 қарашада Лаугарн қаласындағы Сент-Мартин шіркеуінде өтті. Алты ауылдық дос Томастың табытын көтеріп әкелді. Кейтлин әдеттегі шапанын кимей, балалық шағындағы досы Дэниел Джонстың қолынан ұстап, анасы оның жанында болды. Шіркеуге дейінгі шеруді түсіріп, одан кейін Браунз қонақүйінде ескеру рәсімі өтті. Томастың әріптес ақыны және ұзақ жылғы досы Вернон Уоткинс «The Times» газетіне некролог жазды. Томастың жесірі Кейтлин 1994 жылы қайтыс болып, оның қасына жерленді.

Rumours circulated of a brain haemorrhage, followed by competing reports of a mugging or even that Thomas had drunk himself to death. The publication of John Brinnin's 1955 biography Dylan Thomas in America cemented Thomas's reputation as a "roistering, drunken and doomed poet"; Brinnin focuses on Thomas's last few years and paints a picture of him as a drunk and a philanderer. Later biographies have criticised Brinnin's view, especially his coverage of Thomas's death. David Thomas in Fatal Neglect: Who Killed Dylan Thomas? claims that Brinnin, along with Reitell and Feltenstein, were culpable. FitzGibbon's 1965 biography ignores Thomas's heavy drinking and skims over his death, giving just two pages in his detailed book to Thomas's demise. Ferris in his 1989 biography includes Thomas's heavy drinking, but is more critical of those around him in his final days and does not draw the conclusion that he drank himself to death. Many sources have criticised Feltenstein's role and actions, especially his incorrect diagnosis of delirium tremens and the high dose of morphine he administered. Dr C. G. de Gutierrez Mahoney, the doctor who treated Thomas while at St. Vincents, concluded that Feltenstein's failure to see that Thomas was gravely ill and have him admitted to hospital sooner "was even more culpable than his use of morphine". Caitlin Thomas's autobiographies, Caitlin Thomas – Leftover Life to Kill (1957) and My Life with Dylan Thomas: Double Drink Story (1997), describe the effects of alcohol on the poet and on their relationship. "Ours was not only a love story, it was a drink story, because without alcohol it would never had got on its rocking feet", she wrote, and "The bar was our altar." Biographer Andrew Lycett ascribed the decline in Thomas's health to an alcoholic co dependent relationship with his wife, who deeply resented his extramarital affairs. In contrast, Dylan biographers Andrew Sinclair and George Tremlett express the view that Thomas was not an alcoholic. Tremlett argues that many of Thomas's health issues stemmed from undiagnosed diabetes. Thomas died intestate, with assets worth £100. His body was brought back to Wales for burial in the village churchyard at Laugharne. Thomas's funeral, which Brinnin did not attend, took place at St Martin's Church in Laugharne on 24 November. Six friends from the village carried Thomas's coffin. Caitlin, without her customary hat, walked behind the coffin, with his childhood friend Daniel Jones at her arm and her mother by her side. The procession to the church was filmed and the wake took place at Brown's Hotel. Thomas's fellow poet and long time friend Vernon Watkins wrote The Times obituary. Thomas's widow, Caitlin, died in 1994 and was buried alongside him.

Сыни қабылдау

Томас өлімінен кейін оның шығармашылығы мен ақын ретіндегі орны сыншылар мен өмірбаяндар арасында көп талқыланды. Тәндік зерттеулер Томастың тұлғасы мен мифологиясы, әсіресе оның мас күйдегі бейнесі мен Нью-Йорктегі өлімімен көлеңкеленді. Сеймус Хини Оксфордта ақын туралы лекция оқығанда, жиналғандарға "Дилан Томас енді поэзия тарихындағы тарау емес, жағдайды зерттеу нысаны" деп сөз бастады, сондай-ақ "Томас ақын" оның ұмытылған қасиеттерінің бірі екенін сұрады. Томас туралы үш кітап жазған Дэвид Холбрук 1962 жылы жарық көрген "Llareggub Revisited" басылымында: "Дилан Томастың атақтың ең ерекше жағы – ол жалған емес, бірақ оған поэзияға қатысты көзқарастар жабысты, бұл ағылшын поэзиясының беделін, тиімділігін және қолжетімділігін ғана емес, сонымен қатар оның нағыз дауысын және соңында өзін-өзі жойды" деді. Поэзия мұрағаты "Дилан Томастың қарсыластары оны вискиден де, тілден де мас деп айыптайды, бірақ оның стилінде тілдің дыбысы маңызды болғанымен, ол сонымен бірге маңдайшалап қайта жазатын тәртіпті жазушы болды" деп атап өтеді. Көптеген сыншылар Томастың шығармасы тым шектеулі және ол сөздік ысырапшылдықтан зардап шегеді деп санайды. Оның еңбегін қолдағандар бұл сынды түсініксіз деп тапты. Роберт Лоуэлл 1947 жылы: "Ағылшын сыншыларының Дилан Томастың ұлылығы туралы пікірлерінен артық қателік жоқ. Ол – түсінбестен де ләззат алуға болатын, көз жауын алмайтын жазушы" деп жазды. Кеннет Рексрот "Он сегіз өлең" кітабын оқығаннан кейін: "Поэзияға мас болған мектеп оқушысының құлшынысы, Суинберннің "Өлеңдер мен балладалар" кітабымен соққандай, філістірге де күшті соққы берді" деді. 1948 жылы Филип Ларкин Кингсли Амиске жазған хатында "ешкім оның [Томас] сөздерін бізге тіктеп салуға шамасы келмейді" деп жазды, бірақ содан кейін ол "оны сөздерін ешқандай тиімділікке қолданбайды" деді. 1956 жылы британдық "The Movement" тобының шығармаларын қамтитын "New Lines" антологиясы жарық көрді, оның құрамында Амис пен Ларкин де болды, бұл 1940 жылдардағы ақындарға қарсы болатын қазіргі поэзияның көзқарасын көрсетті. Томастың еңбегіне ерекше сын көрсетілді. Дэвид Лодж 1981 жылы "The Movement" туралы жазып: "Дилан Томас олар жек көретін барлық нәрсенің символы болды: сөздік түсініксіздік, метафизикалық мақтандылық және романтикалық толқу" деді. Академиялық қауымның бір бөлігінің сынына қарамастан, Томастың шығармалары көптеген замандастарынан гөрі оқырмандар тарапынан жақсы қабылданып, оның есімі көпшілікке таныс қазіргі заманғы ақындардың бірі болып табылады. Оның бірнеше өлеңдері мәдени ағымға енді, ал оның шығармаларын авторлар, музыканттар және кино мен теледидар сценаристтері пайдаланды. Джон Гудби оқырман қауымдастығының осы танымалдылығы Томастың шығармаларын қарапайым және жалпыға қолжетімді деп санауға мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Гудби сонымен қатар, Томас 1960 жылдары мәдени икона деп саналған қысқа мерзімге қарамастан, ақынның өмірде де, жұмыста да өзінің қуанышы мен өз орнын білмеуіне байланысты сыншыл даирәлерде шеттетіліп кеткенін айтады. Гудби Томас 1970 жылдардан бері негізінен сынға ұшырады және "ХХ ғасырдағы поэзия сын-пікірінің ұяты" болды деп санайды. 2022 жылдың маусым айында Томас BBC Radio 4-тің "Біздің заманымызда" бағдарламасының тақырыбы болды.

Thomas's work and stature as a poet have been much debated by critics and biographers since his death. Critical studies have been clouded by Thomas's personality and mythology, especially his drunken persona and death in New York. When Seamus Heaney gave an Oxford lecture on the poet he opened by addressing the assembly, "Dylan Thomas is now as much a case history as a chapter in the history of poetry", querying how "Thomas the Poet" is one of his forgotten attributes. David Holbrook, who has written three books about Thomas, stated in his 1962 publication Llareggub Revisited, "the strangest feature of Dylan Thomas's notoriety—not that he is bogus, but that attitudes to poetry attached themselves to him which not only threaten the prestige, effectiveness and accessibility to English poetry but also destroyed his true voice and, at last, him." The Poetry Archive notes that "Dylan Thomas's detractors accuse him of being drunk on language as well as whiskey, but whilst there's no doubt that the sound of language is central to his style, he was also a disciplined writer who re drafted obsessively". Many critics have argued that Thomas's work is too narrow and that he suffers from verbal extravagance. Those that have championed his work have found the criticism baffling. Robert Lowell wrote in 1947: "Nothing could be more wrongheaded than the English disputes about Dylan Thomas's greatness He is a dazzling obscure writer who can be enjoyed without understanding." Kenneth Rexroth said, on reading Eighteen Poems: "The reeling excitement of a poetry intoxicated schoolboy smote the Philistine as hard a blow with one small book as Swinburne had with Poems and Ballads." Philip Larkin in a letter to Kingsley Amis in 1948, wrote that "no one can 'stick words into us like pins' like he [Thomas] can", but followed that by stating that he "doesn't use his words to any advantage". In 1956, the publication of the anthology New Lines featuring works by the British collective The Movement, which included Amis and Larkin among its number, set out a vision of modern poetry that was damning towards the poets of the 1940s. Thomas's work in particular was criticised. David Lodge, writing about The Movement in 1981 stated: "Dylan Thomas was made to stand for everything they detest, verbal obscurity, metaphysical pretentiousness, and romantic rhapsodizing." Despite criticism by sections of academia, Thomas's work has been embraced by readers more so than many of his contemporaries, and is one of the few modern poets whose name is recognised by the general public. Several of his poems have passed into the cultural mainstream, and his work has been used by authors, musicians and film and television writers. John Goodby states that this popularity with the reading public allows Thomas's work to be classed as vulgar and common. Goodby also cites that, despite a brief period during the 1960s when Thomas was considered a cultural icon, the poet has been marginalized in critical circles due to his exuberance, in both life and work, and his refusal to know his place. Goodby believes that Thomas has been mainly snubbed since the 1970s and has become " an embarrassment to twentieth century poetry criticism", In June 2022, Thomas was the subject of BBC Radio 4's In Our Time.

Жұмыстардың тізімі

Дилан Томастың жинақталған өлеңдері: Жаңа жүз жылдық басылым. Джон Гудбидің кіріспесімен. Лондон: Вайденфелд және Николсон, 2014
«Тетрадтағы өлеңдер» 1930–34, Ральф Мод редакциялаған. Лондон: Дент, 1989
Дилан Томас: Фильмдердің сценарийлері, ред. Джон Акерман. Лондон: Дент, 1995
Дилан Томас: Ертедегі прозалық жазбалар, ред. Уолфорд Дэвис. Лондон: Дент, 1971
Жинақталған әңгімелер, ред. Уолфорд Дэвис. Лондон: Дент, 1983
«Сүт ағашының астында»: Дауыстарға арналған пьеса, ред. Уолфорд Дэвис және Ральф Мод. Лондон: Дент, 1995
Дилан Томаспен эфирде: Хабар таратулар, ред. Р. Мод. Нью-Йорк: Жаңа бағыттар, 1991

Музыкалық бейімдеу

Испан трубадуры Рафа Босеро Дилан Томас жазған "Жақсы түнге қарсы күресіңдер" өлеңін музыкаға келтірді және бірнеше шумағын испан тіліне аударды. 2018 жылы ол Дилан Томастың Суонсидегі туған жерінде осы әнді орындады.