1963 жылғы АҚШ Гран-присі: Хиллдің жеңісі және Уоткинс Глендегі жарыс

Кіріспе

1963 жылғы АҚШ Гран-приі – 1963 жылғы 6 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1963 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатындағы және 1963 жылғы Формула-1 Өндірушілер халықаралық кубогындағы 10 жарыстың 8-і болды. 110 айналымнан тұратын жарысты BRM командасының жүргізушісі Грэм Хилл жеңіп алды, ол жарысқа поул позициясынан бастаған еді. Оның командаласы Ричи Гинтер екінші орынды, ал Lotus командасының жүргізушісі Джим Кларк үшінші орынды иеленді.

Қорытынды

Командалар, соның ішінде Феррари алғаш рет Уоткинс Гленге келгенде, Джим Кларк жеті жарыста бес жеңіспен жүргізушілер чемпионатын аяқтаған болатын. Бірақ Гленде күн Грэм Хилл мен BRM-ге тиесілі болды, Хилл поулден старт алып, американдық әріптесі Ричи Гинтерден жарты минуттан астам басып өтті. Хилл өзінің сәттілігінің көп бөлігін Кларктың фальш-старттағы (алғаш рет Формула-1-де қолданылған) разрядсызданған аккумуляторына және Джон Суртистің Феррари қозғалтқышының, көшбасшы тұрғанда 30 айналым қалғанда бұзылуына қарызды болды. Жұма күнгі біліктілік жарысының алғашқы сағатында Кларктын Lotus өткен жылғы 1:15.0 рекордын қайталады. Хилл мен Суртис те шотландтықтың қарқынына ілесіп, үшеуі де 1:14-тен төмен нәтиже көрсетті. Бір сәтте Хиллдің BRM машинасы артқы түзу бойда берілістен шығып, жолдан шығып, ағаштарға соқпай орманды кесіп өтті, бірақ сессия соңында ол 1:13.4 нәтижесімен ең жылдам болды. Джек Брэбхам Эльмира әуежайында (32 км қашықтықта) жалға алуға көлік немесе такси таба алмағандықтан, жүк-жөнекейімен және жарыс жабдықтарымен автостоппен трассаға жетті! Сенбі күні канадалық Питер Брукердің Stebro машинасы (Climax және BRM V8 қозғалтқыштарымен салыстырғанда төрт цилиндрлі Ford қозғалтқышымен) трассаның бойына май құйды. Сессия тазалау үшін 30 минутқа тоқтатылды, бірақ жағдай ешкімге жұма күнгі уақытын жақсартуға мүмкіндік бермеді, сондықтан алғашқы алты орынды Грэм Хилл, Кларк, Суртис, Гинтер және сэр Джек пен Дэн Гурнидің Brabhams машиналары иеленді. Гинтер мен Гурниден басқа, стартқа бес американдық – Мастен Грегори, Фил Хилл, Джим Холл, Хап Шарп және Роджер Уорд – қатысты, бұл Формула-1 тарихындағы ең көп көрсеткіш, сондай-ақ Формула-1 дебютін жасаған мексикалық Педро Родригес қатысты. Жарыс күні аспаны ашық, күн шуақты болды және рекордтық 60 мың көрермен жиналды. Чемпионат Гран-присінде алғаш рет фальш-старт пайдаланылды, ал алаң стартқа жылжығанда Кларктын Lotus машинасы тоқтап қалды. Байрақ түскенде Хилл Гинтерді, Суртисті, Гурниді, Тони Маггсті, Грегориді және Брэбхэмді төбеге және Esses аймағына бастап кетті. Lotus командасы Кларктын аккумуляторының разряд болғанын анықтады, және оны ауыстырған кезде Брукердің Stebro машинасы, алаңнан қалып қойып, екінші айналымға енген еді. Суртис бірінші қадамды жасап, Гинтерден өтіп, BRM машиналарын бөліп, жетінші айналымда Хиллден көшбасшылықты алды. Гурни оның соңынан ілесіп, қысқа уақытқа екінші орынға шықты, бірақ оны Хиллге қайтарды. 15-айналымда Кларк 14-орынға көтерілді, бірақ оның қозғалтқышы әлі де толыққанды жұмыс істемейтін сияқты еді. Хилл 30-шы айналымда Суртиске қысым көрсетуді бастады. Ол екі айналым бойы оның артынан еріп, көшбасшылыққа шықты, бірақ оны қайтадан Суртиске қайтарды, екі айналымнан кейін тағы да көшбасшылықты алды, бірақ ақырында оны тағы да Суртиске қайтарды, Ферраридің аэродинамикалық оқшаулану аймағына кірді. 43-ші айналымда Гурни кенеттен баяулап, отын жетіспеуінен және шассидің бұзылуынан үшінші орыннан шығып, Кларк жетінші орынға көтерілді. Біраз уақыт Суртистің артынан қашып жүрген Хилл, анти-крен штангасының босауынан сүйрегішін жоғалтты, соның салдарынан BRM машинасының басқаруы күрт өзгерді. Қатты төменгі дөңгелектің күшімен күресіп, машинаны бұрылыстарда сырғытып, борттан тастарды лақтырып, көшбасшы Феррариден қалып қойды. 82-ші айналымда көшбасшылығына ешқандай қауіп болмағанда, Суртистің қозғалтқышы қуатын жоғалтып, ол зейнетке шығу үшін пит-стопқа кірді. "Мен тек оның артынан ілесіп қалдым", - деді Хилл кейін. "Ол өте тәжірибелі жүргізуші. Ол мені әр айналымда жарты секундқа қуып жететін, бірақ содан кейін тоқтады. Менің ойымша, бұл біздің екі көлігіміздің айырмашылығын көрсететін жақсы өлшем болды." Кенеттен тағы да көшбасшы болған Хилл, Гинтер ғана бір айналымда болғандықтан, жылдамдығын азайтты және көлікті қауіпсіз әкелуге ұмтылды. Англиялық спортшы командаласы Гинтерден 34 секундқа басып өтіп, Монакодағы BRM-нің маусымды ашуын қайталады. Жаңа әлем чемпионы Кларк, жарыстың көп бөлігінде қозғалтқышы істен шыққан Брэбхэмді басып өтіп, үшінші орынды иеленді. Бұл Хиллдің алғашқы американдық жеңісі болды, бірақ ол 1964 және 1965 жылдары да қайталанды.

By the time the teams – including Ferrari for the first time at Watkins Glen – came to America, Jim Clark had wrapped up the Driver's Championship with five wins in seven races. At The Glen, however, the day belonged to Graham Hill and BRM, as Hill started from the pole and won by more than half a minute over American teammate Richie Ginther. Hill owed much of his success to Clark's dead battery on the dummy grid (used for the first time in F1), and the failure of John Surtees's Ferrari engine while leading with 30 laps to go. In the first hour of qualifying on Friday, Clark's Lotus equalled his lap record of 1:15.0 from the previous year. Hill and Surtees were right on the Scot's pace, as well, and all three were soon under 1:14. At one point, Hill's BRM jumped out of gear on the back straight and left the track, skipping through the woods without hitting any trees, but at the end of the session, he was fastest at 1:13.4. Jack Brabham was glad just to be at the circuit, after he was unable to find a rental car or a taxi at the airport in Elmira, twenty miles (32 km) away, and ended up hitchhiking to the track with his baggage and racing gear! On Saturday, Canadian Peter Broeker's Stebro (running a four cylinder Ford with compared to almost 200 for the Climax and BRM V8's) dumped oil all around the circuit. The session was stopped for 30 minutes to clean up, but conditions were never again good enough for anyone to better their Friday times, so the top six were Graham Hill, Clark, Surtees, Ginther, and the Brabhams of Sir Jack and Dan Gurney. In addition to Ginther and Gurney, the grid contained five other Americans – Masten Gregory, Phil Hill, Jim Hall, Hap Sharp and Rodger Ward – the most ever in a Formula One field, as well as Mexican Pedro Rodríguez, who was making his Formula One debut. Race day was bright and clear with a record crowd of nearly 60,000. A dummy grid was used for the first time in a Championship Grand Prix, and when the field moved forward to the starting grid, Clark's Lotus remained still. At the flag, Hill led Ginther, Surtees, Gurney, Tony Maggs, Gregory and Brabham up the hill and through the Esses. The Lotus crew discovered that Clark's battery was dead, and by the time they replaced it, Broeker's Stebro, trailing the field, was already into his second lap. Surtees made the first move, getting by Ginther to split the BRM's, and then, on lap seven, taking the lead from Hill. Gurney followed him and took second briefly, before surrendering the spot back to Hill. By lap 15, Clark was up into 14th place with his engine still not sounding entirely right. Hill began pushing Surtees on lap 30. He got by to take the lead after shadowing for two laps, gave it back, took it again two laps later, and finally surrendered it again, settling into the Ferrari's slipstream. On lap 43, Gurney suddenly slowed and then retired from third place with fuel starvation and a chassis failure, moving Clark up to seventh. After trailing Surtees closely for some time, Hill lost his tow when his anti roll bar came loose and the BRM's handling changed abruptly. Fighting severe understeer, he began throwing the car into turns to slide the rear end around, flinging stones off the curbs and losing ground to the leading Ferrari. On lap 82, with no threat to his lead, Surtees's engine lost power, and he cruised into the pits to retire. "I was just hanging on to him," Hill said afterward. "He's a very tricky driver. He was gaining a half second each lap on me until he went out. I think it was a good measure of the difference in our two cars." Suddenly in the lead again, with only Ginther on the same lap, Hill backed off and set his sights on bringing the car home. The Englishman drove under the flag 34 seconds ahead of teammate Ginther, repeating BRM's season opening sweep at Monaco. New World Champion Clark took the final podium spot when he overtook Brabham, whose engine had been misfiring for much of the race. It was Hill's first American win, but one that he would repeat in 1964 and 1965.

Іріктеу

ОрынАтықЖарайтын құрылысшыларУақыттарАйырмашылықQ1Q21 1 Graham Hill BRM 1:13.41:14.0—2 8 Jim Clark Lotus Climax 1:13.51:13.9 +0.13 23 John Surtees Ferrari (1:13.6)1:13.7 +0.34 2 Richie Ginther BRM 1:14.01:14.2 +0.65 5 Jack Brabham Brabham Climax 1:14.31:14.2 +0.86 6 Dan Gurney Brabham Climax 1:15.51:14.5 +1.17 9 Trevor Taylor Lotus Climax 1:15.61:16.1 +2.28 17 Masten Gregory Lola Climax 1:15.61:19.0 +2.29 24 Lorenzo Bandini Ferrari 1:15.81:16.3 +2.410 4 Tony Maggs Cooper Climax 1:16.41:15.8 +2.411 3 Bruce McLaren Cooper Climax 1:15.91:17.1 +2.512 11 Jo Bonnier Cooper Climax 1:16.41:16.3 +2.913 10 Pedro Rodríguez Lotus Climax 1:17.51:16.5 +3.114 14 Jo Siffert Lotus BRM 1:18.41:16.5 +3.115 25 Phil Hill ATS 1:17.11:19.6 +3.716 16 Jim Hall Lotus BRM 1:18.51:17.7 +4.317 18 Rodger Ward Lotus BRM 1:19.2Уақыт жоқ +5.818 22 Hap Sharp Lotus BRM 1:28.51:20.0 +6.619 12 Carel Godin de Beaufort Porsche 1:46.81:22.3 +8.920 26 Giancarlo Baghetti ATS 1:25.21:28.7 +11.821 21 Peter Broeker Stebro Ford 1:28.61:28.9 +15.2 Көздің көзі:

Жарыс

Орын № Жүргізуші Конструктор Айналым Уақыты/Шығу Төрі Нүктелері 1 1 Грэм Хилл BRM 110 2:19:22.1 1 9 2 2 Ричи Гинтер BRM 110 + 34.3 4 6 3 8 Джим Кларк Lotus Climax 109 + 1 айналым 2 4 4 5 Джек Брабхам Brabham Climax 108 + 2 айналым 5 3 5 24 Лоренцо Бандини Ferrari 106 + 4 айналым 9 2 6 12 Карел Годин де Бофорт Porsche 99 + 11 айналым 19 1 7 21 Питер Брокер Stebro Ford 88 + 22 айналым 21 8 11 Джо Бонье Cooper Climax 85 + 25 айналым 12 9 23 Джон Суртис Ferrari 82 Қозғалтқыш 3 10 16 Джим Холл Lotus BRM 76 Коробка ауыстыру 16 11 3 Брюс Макларен Cooper Climax 74 Отын сорғысы 11 Шықты 14 Джо Сифферт Lotus BRM 56 Коробка ауыстыру 14 Шықты 4 Тони Мэггс Cooper Climax 44 Құбылыс 10 Шықты 18 Роджер Уорд Lotus BRM 44 Коробка ауыстыру 17 Шықты 6 Дэн Герни Brabham Climax 42 Шасси 6 Шықты 10 Педро Родригес Lotus Climax 36 Қозғалтқыш 13 Шықты 9 Тревор Тейлор Lotus Climax 24 Электрлік 7 Шықты 17 Мастен Грегори Lola Climax 14 Қозғалтқыш 8 Шықты 22 Хап Шарп Lotus BRM 6 Шығу 18 Шықты 25 Фил Хилл ATS 4 Май сорғысы 15 Шықты 26 Джанкарло Багетти ATS 0 Май сорғысы 20 Қайтады 7 Уолт Хансген Lotus Climax Қайтады 15 Иннес Айрленд Lotus BRM Жарақат алды Қайтады 19 Эрние де Вос Stebro Ford Автомобиль жоқ