1967 жылғы АҚШ Гран-присі: Джим Кларк жеңісі

Кіріспе

1967 жылғы АҚШ Гран-приі – 1967 жылғы 1 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1967 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатындағы және 1967 жылғы Формула-1 Өндірушілер халықаралық кубогындағы 11 жарыстың 10-ы болды. 108 айналымнан тұратын жарысты Lotus командасының жүргізушісі Джим Кларк екінші қатардан бастап жеңіске жетті. Оның командаласы Грэм Хилл екінші орынды, ал Brabham командасының жүргізушісі Денни Хулм үшінші орынды иеленді.

Қорытынды

Джим Кларк соңғы екі шеңберде ақсаған машинасымен күресіп, командаласы Грэм Хиллден алты секундқа бұрын финиш сызығын кесіп, үшінші және соңғы Америка Гран-приін жеңіп алды. Бұл шотланд спортшысы үшін маусымдағы үшінші жеңіс және мансабындағы жиырма үшінші жеңіс болды. Келесі сәуірде Кларк Германиядағы Формула-2 жарысында қаза тапты, бірақ Мексика мен Оңтүстік Африкадағы тағы екі жеңісі оған Гран-при тарихындағы ең көп жеңіс рекордтарын әкелді – 25 жеңіс, аргентиналық Хуан Мануэль Фангиодан бір артық. Голландиядағы жылдың үшінші жарысынан бері Колин Чапманның Lotus 49 машиналары трассадағы ең жылдам машиналар болып қалып келді, қатысқан жеті жарыстың барлығында поул позициясын иеленді. Lotus машиналарының сенімділігі бөлек мәселе болды, алайда, серия Солтүстік Америкаға соңғы екі жарысқа оралғанда, Жүргізушілер чемпионатындағы жалғыз талапкерлер Brabham командасының пилоттары – қорғаудағы чемпион сэр Джек пен Денни Хулм болды. Жұма күнгі жаттығулар қараңғы, тұманды ауа райында басталды, ал ауа райы жақсара бастағанда Lotus машиналары тағы да ең жылдам уақытты көрсетті, Кларк Хиллден озып кетті. Сенбі күні ауа райы ашық болды және көптеген пилоттар өткен күнгі көрсеткіштерін жақсартты. Сессияның соңында Кларк 1:06.07 уақытын көрсетіп, 125 миль/сағ жылдамдық шегін бұзып, поул позициясын сақтап қалды. Бірақ Хилл поул позициясы үшін 1000 долларлық жүлдеге ие болуға бейімделген еді, ал Кларк машинасының басқаруын толық бакпен сынап көргенде, 1:05.48 уақытын көрсетіп, командаласынан жүлдені тартып алды. Дэн Гарни, өзінің дизайнымен жасалған машинада Гран-приде жеңіске жеткен алғашқы американдық болғандықтан, Eagle Weslake-те үшінші орынға ие болды, ал Крис Амон жалғыз қатысқан Ferrari-де төртінші орынды иеленді. Жарыс күні 80 мың көрерменге керемет күн сәулесі күлімдеді. Алдыңғы күні кешке Фордтың Дагенхэмдегі қоғамдық істер жөніндегі директоры Уолтер Хейс, Cosworth Ford V8 қозғалтқышын әзірлеуге 75000 фунт стерлинг үлес қосқаннан кейін, екі Lotus Ford пилотының жақсы көрсеткеніне сенімді екенін көрсетті, егер екі машина да жарыстың соңында жеңіске таласса, жеңімпазды анықтау үшін монета лақтыруды ұсынды! Пилоттар Мексикада жағдайды өзгертуге келісті, ал Хилл жеребе тастап жеңіп алды. Стартта Lotus командасы көш бастады, ал бірінші шеңбердің соңында Хилл Кларктан озып кетті, одан кейін Гарни, Брэбхэм, Амон, Хулм және Брюс Макларен келді. Екінші шеңберде Гарни Кларкты екінші орынға озып кетті, ал Хулм көп ұзамай Амонды, содан кейін команда жетекшісі Брэбхэмді озып кетті. 10-шы шеңберде Кларк Гарниді екінші орынға ығыстырды, ал Амон Ferrari-де алға жылжи бастады. Ол алдымен Брэбхэмді озып өтті, содан кейін 21-ші шеңберде Хулм мен Гарниді басып өтіп, үшінші орынға көтерілді, өйткені американдық пилоттың машинасының аспасы бұзылып баяулады. Барлығының таңғалуына орай, Амон Lotus пилоттарынан артта қалған айырмашылықты қысқартты, бірақ Джо Бонниердің Cooper машинасын озуға тырысқанда төрт секунд жоғалтты. Ол тағы да жақындап келді, бұрылысты бөліктерде жылдамдыққа ие болды, бірақ жылдам бұрылыстардан шығарда уақыт жоғалтты. Үш көшбасшы Джо Сифферт пен Джон Суртиске озып өтті, бірақ Суртис Амонның қол сигналдарына қарсылық білдірген сияқты, және Honda тежеу кезінде Ferrari-дің алдынан шығып кетті, тіпті үш шеңбер артта болғанына қарамастан! 61-ші шеңберде Суртис қозғалтқышында ақау пайда болды, ал Амон көшбасшыларды қуу үшін қайтадан жылдамдыққа ие болды. Хилл Кларкқа жетекшілікті өткізді, өйткені оның айнымалысы тоңазып, ол қысқа уақыт бойы жылдамдықты өзгерте алмады. Кларк алға жылжуда, Амон 65-ші шеңберде Хиллді қуып жете алды. Ағылшын пилоты жылдамдықты табуға тырысқанда, Ferrari екінші орынға шықты. Бірақ Амон 76-шы шеңберде кенеттен май қысымының төмендеуін байқады, ал Хилл екінші орынды қайта иеленді. Сегіз шеңберден кейін, Хиллдің Lotus машинасы қайтадан жылдамдықты өзгерте алмағанда, Амон 96-шы шеңберге дейін екінші орынға оралды, содан кейін, керемет жарыстан кейін, оның қозғалтқышында май толығымен бітті. Хилл түнгі жүлдеге ие болған бірінші орынға ие болуға тым алыс болғандықтан, Кларк жеңіске жеткендей көрінді. Содан кейін 106-шы шеңбердің ортасында оң жақ артқы аспаның жоғарғы жағында тірек сынып, дөңгелек ішке қарай созылды. Шотланд пилоты зақымды бағалау үшін мойнын бұрып, машинаны финиш сызығына қарай ақырып жүрді, сол жақ бұрылыстарға ерекше назар аударды! Хилл екі шеңбер қалғанда 45 секундқа артта қалды, ал соңғы шеңберге 23 секунд қалды. Жасыл және сары Lotus машиналары ауырғандықтан, олар соңғы шеңберде ақсап жүрді. Ақырында, Кларк Хиллден алты секундқа бұрын финиш сызығын кесіп өтті. Хулм жарыстың соңында олармен күресе алған болар еді, бірақ оның Brabham машинасының қозғалтқышы отын жетіспеуден қырылдады, ол үшінші орынға жетті.

Jim Clark nursed his limping car through the final two laps and came home six seconds ahead of Lotus teammate Graham Hill to win his third and final American Grand Prix. It was the Scot's third win of the season, and the twenty third of his career. The following April, Clark was killed in a Formula Two race in Germany, but two more wins (in Mexico and South Africa) gave him the most wins in Grand Prix history with 25, one more than Argentina's Juan Manuel Fangio. Since they had appeared at the third race of the year in the Netherlands, Colin Chapman's Lotus 49s had been the fastest cars on the track, taking the pole in all seven races they entered. The reliability of the Lotus cars had been another issue entirely, however, and, when the series returned to North America for the final two races, the only remaining contenders for the Driver's Championship were Brabham teammates Sir Jack (the defending Champion) and Denny Hulme. Friday practice began under a dark, misty cloud and, as the weather slowly improved, the Lotus cars again posted the fastest times with Clark ahead of Hill. Saturday was much clearer, and nearly everyone improved their time from the previous day. Late in the session, Clark posted a 1:06.07, breaking the 125 mph average speed barrier, and seemingly securing the pole. Hill, however, was still set on winning the $1,000 prize for the pole, and, with Clark testing his car's handling on full tanks, he snatched the prize from his teammate with a time of 1:05.48. Dan Gurney, who had become the first American to win a Grand Prix in a car of his own design at Belgium, was third in the Eagle Weslake, and Chris Amon was fourth in the only Ferrari present. A crowd of 80,000 was greeted with beautiful bright sun on race day. The previous evening, Walter Hayes, public affairs director of Ford of Dagenham, who had contributed £75,000 toward the development of the Cosworth Ford V8, demonstrated his confidence in a good showing by the two Lotus Ford drivers when he proposed that they should flip a coin to choose the winner, in case both cars were in contention at the end of the race! The drivers agreed when they decided that the arrangement could be reversed in Mexico, and Hill won the toss. At the start, the Lotus teammates jumped into the lead, and at the end of the first lap, Hill led Clark, Gurney, Brabham, Amon, Hulme and Bruce McLaren. On lap two, Gurney moved past Clark for second place, and soon after, Hulme moved ahead of Amon and then his team leader, Brabham. On lap 10, Clark replaced Gurney in second, while Amon began to move forward in the Ferrari. He first got around Brabham, then on lap 21 passed Hulme and Gurney to take third, as the American slowed with a broken suspension. To everyone's surprise, Amon closed the gap to the Lotus pair, but lost four seconds trying to lap Jo Bonnier's Cooper. He closed up again, gaining ground in the twisty sections, but losing as they exited the fast corners. The three leaders lapped Jo Siffert and John Surtees, but apparently Surtees objected to Amon's hand signals as he did, and the Honda squeezed back ahead of the Ferrari under braking, despite being three laps behind! On lap 61, Surtees developed a misfire, and Amon shot by to take off after the leaders again. Hill surrendered the lead to Clark when his clutch froze and he was briefly unable to change gear. As Clark pulled ahead, Amon caught Hill on lap 65. While the Englishman struggled to find a gear, the Ferrari went through for second place. Amon, however, suddenly saw his oil pressure drop on lap 76, and Hill regained second place. After eight laps, when Hill's Lotus again was unable to select a gear, Amon moved back into second until lap 96, when, after a scintillating drive, his engine finally ran out of oil entirely. With Hill too far behind to take up the claim on first he had 'won' the night before, Clark seemed home free. Then, halfway through lap 106, a support broke on the top of his right rear suspension, causing the wheel to sag inward. The Scot craned his neck around to assess the damage, and began nursing the car toward the finish, taking particular care on left handers! Hill was 45 seconds back with two laps to run, 23 seconds as they entered the final lap. With both green and yellow Lotus cars ailing, they limped around the last lap. Finally, Clark crossed the line, six seconds ahead of Hill. Hulme might have been able to do something about them at the end, but his Brabham's engine was sputtering for lack of fuel, and he coasted across in third.

Іріктеу

Орын № Жүргізуші Ұйымдама Уақыт Айырмасы1 6 Грэм Хилл Lotus Ford 1:05.48—2 5 Джим Кларк Lotus Ford 1:06.07 +0.593 11 Дэн Герни Eagle Weslake 1:06.64 +1.164 9 Крис Амон Ferrari 1:06.65 +1.175 1 Джек Брабам Brabham Repco 1:06.73 +1.256 2 Денни Хулм Brabham Repco 1:07.45 +1.977 18 Моисес Солана Lotus Ford 1:07.88 +2.408 4 Йошен Риндт Cooper Maserati 1:07.99 +2.519 14 Брюс Макларен McLaren BRM 1:08.05 +2.5710 7 Жакки Стюарт BRM 1:08.09 +2.6111 3 Джон Сёртис Honda 1:08.13 +2.6512 15 Жо Сифферт Cooper Maserati 1:08.25 +2.7713 8 Майк Спенс BRM 1:09.01 +3.5314 17 Крис Ирвин BRM 1:09.64 +4.1615 16 Жо Бонниер Cooper Maserati 1:09.78 +4.3016 21 Жакки Икс Cooper Maserati 1:09.94 +4.4617 19 Гай Лижье Brabham Repco 1:11.32 +5.8418 22 Жан Пьер Бельтуаз Matra Ford 1:12.05 +6.57 Көздік дерек:

Жарыс

Орын № Жүргізуші Конструктор Айналым Уақыт/Шығу Тор Нүктелері 1 5 Джим Кларк Лотус Форд 108 2:03:13.2 2 9 2 6 Грэм Хилл Лотус Форд 108 + 6.3 1 6 3 2 Денни Хулм Брабхам Репко 107 + 1 айналым 6 4 4 15 Джо Сифферт Купер Мазерати 106 + 2 айналым 12 3 5 1 Джек Брабхам Брабхам Репко 104 + 4 айналым 5 2 6 16 Джо Бонниер Купер Мазерати 101 + 7 айналым 15 1 7 22 Жан Пьер Бельтуаз Матра Форд 101 + 7 айналым 18 3 Джон Суртиз Хонда 96 Альтернатор 11 Шығу 9 Крис Амон Феррари 95 Қозғалтқыш 4 Шығу 7 Джеки Стюарт БРМ 72 Инжекция 10 Шығу 21 Джеки Икс Купер Мазерати 45 Қызып кету 16 Шығу 19 Гай Лиги Репко 43 Қозғалтқыш 17 Шығу 17 Крис Ирвин БРМ 41 Қозғалтқыш 14 Шығу 8 Майк Спенс БРМ 35 Қозғалтқыш 13 Шығу 4 Йошен Риндт Купер Мазерати 33 Қозғалтқыш 8 Шығу 11 Дэн Герни Eagle Weslake 24 Серпімділік 3 Шығу 14 Брюс Макларен McLaren BRM 16 Су ағуы 9 Шығу 18 Мойзес Солана Лотус Форд 7 Құбылу 7 Дереккөз: