Кіріспе
Ассизи кестесі – ежелгі итальяндық тігіс дәстүріне негізделген, жіп санын есептеп кестелеудің бір түрі. Онда фон тігістермен толтырылады, ал негізгі суреттер сызылып көрсетіледі, бірақ тігілмейді. Бұл қолөнердің қазіргі түрі пайда болған Италияның Ассизи қаласының атымен аталған.
Assisi embroidery is a form of counted thread embroidery based on an ancient Italian needlework tradition in which the background is filled with embroidery stitches and the main motifs are outlined but not stitched. The name is derived from the Italian town of Assisi where the modern form of the craft originated.
Техниканың сипаттамасы
Ассизи жұмысында "бос қалдыру" деп аталатын әдіс қолданылады, онда крест тігісі фонды толтырса, мотивтің өзі бос қалдырылады. Холбейн тігісі – сызықты қара жұмыс стилі, мотивтің шекарасын белгілеу және оны көрнеулендіру, сондай-ақ оны қоршаған сәндік өрнектерді жасау үшін қолданылады. Дәстүрлі түрде, Ассизи кестесі сирек айқыш тігіспен орындалса, көбінесе ұзын тігіспен тоқылған. Итальяндық айқыш тігіс және алжирлік тоқ тігіс сияқты басқа тігістердің де қолданылған мысалдары белгілі. Жіптің түсі фон үшін қызыл, көк, жасыл немесе алтын, ал контурлар үшін қара немесе қоңыр болған. Дәстүрлі мотивтер көбінесе геральдикалық, әсіресе геральдикалық жануарлар, және әдетте симметриялық түрде орналастырылған жануарлар мен құстар жұптарымен, әсем филигрань шекараларымен безендірілген. Ең көне туындыларда суреттер матаға қолмен салынған және Холбейн тігісімен шеңберленген. Фон, көбінесе кремді зығырдан, мүмкіндігінше толықтырылған. Заманауи туындылар үшін үлгі қағаз торға мұқият салынып, саналған крест тігісі үлгілері жасалатын тәсілмен ұқсас. Бүгінде Ассизи кестесі көбінесе осылай тоқылады.
Тарих
Италияда тарихи тұрғыдан алғанда, жарқын және түрлі-түсті кестелеудің ұзақ дәстүрі бар. Он үшінші және он төртінші ғасырларда монастырьдық кестелер қарапайым стильді дамытты, онда үлгілер мен мотивтер нәзік зығыр матаға түзілді, ал контурлар мен фон түсті жібекпен кестеленген. Мотивтерге құс немесе жануарлардың жұптары бейнеленген, олардың айналасында күрделі өрнектер орналасқан дәстүрлі суреттер күшті әсер еткен. Бұл ертедегі бұйымдар көбінесе діни мақсаттарда қолданылды, мысалы, алтарь маталары мен жолдастар үшін. XVI ғасырда Ассизи кестесі танымал болды және мотивтердің кең ауқымын пайдаланды, олардың көптегені Ренессанс кезеңінің сатирлері, демон мен ежелгі мифтік жаратылыстарының бейнелеріне негізделген. Алайда, XVIII-XIX ғасырларда бұл кестелеу түрі төмендеп, көптеген үлгілер мен мотивтер жоғалып кетті. Тек ХХ ғасырдың басында ғана бұл өнер Италияның Ассизи қаласында қайта жаңғырды, содан осы кестелеу түрі осы қаланың атын алды. 1902 жылғы қазан айында Сент-Анна монастырі Laboratorio Ricreativo Festivo Femminile San Francesco di Assisi-ді құрды. Бұл қолөнер шеберханасының мақсаты – жергілікті дәстүрлі қолөнерді қайта жаңғырту және кедей әйелдерге табыс табу үшін жұмыс орындарын ұсыну болды. Бұл үй шаруашылығы өркендеп, жіпті санау арқылы кестелеу техникасын қолданатын бұл үлгілер Италия, Еуропа және одан әрі алыс елдерге жылдам тарады.
Қазіргі Ассизи жұмысы
Ассизилік кестелеудің қазіргі заманғы түрі жиырма бірінші ғасырда дамып келеді. Фон үшін көптеген түрлі-түсті бояулар мен өрнектер қолданылады, ал мотивтер өте алуан түрлі. Дегенмен, қайта жаңартылған дәстүрлі нұсқасы Ассизи қаласында әлі де жасалып келеді, онда жергілікті әйелдер үйлерінің алдында отырып, жергілікті кооперативтік кесте дүкені үшін Ассизи кестелерін тігуде.