1970 жылғы АҚШ Гран-присі: Фиттипальдидің тұңғыш жеңісі және Риндттың чемпиондығы

Кіріспе

1970 жылғы АҚШ Гран-приі – 1970 жылы 4 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1970 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатының және 1970 жылғы Формула-1 өндірушілер халықаралық кубогының 13 жарыстан 12-сі болды. 108 айналымдық жарысты Эмерсон Фиттипальди Lotus Ford көлігімен жеңіп алды, ол үшінші орыннан старт алған еді. Фиттипальди өзінің алғашқы Формула-1 жеңісін, сондай-ақ бразилиялық жүргізушінің тұңғыш жеңісін, бар болғаны төртінші Гран-приде бастады. Мексикалық жүргізуші Педро Родригес BRM көлігімен екінші орынды иеленді, ол отын құю үшін тоқтағанға дейін көшбасшы болған еді, ал Фиттипальдидің шведтік командаласы Рейне Виселл, F1-дегі дебюттік жарысында үшінші орынға ие болды, бұл оның жалғыз подиумы болды. Бельгиялық жүргізуші Жакки Икс өзінің Ferrari көлігімен төртінші орынды алды, ол жарысқа поулден старт алып, бұзылған отын құбырын жөндеу үшін пит-стоп жасады. Бұл нәтиже Жохен Риндттің тұңғыш және қазірге дейін жалғыз постұймдық Формула-1 әлем чемпионы болғанын білдірді. Бұл трассаның бастапқы жылдам конфигурациясы бойынша соңғы Гран-при болды. 1971 жылы жаңа, ұзынырақ трасса жарысқа қатысушыларға үлкен сынақ болды.

Есептілік

Жэки Икстің Ferrari-сі жұма күні 1:03.07 уақытпен алғашқы жаттығу сессиясында ең жылдам болды, бірақ Жэки Стюарттың Tyrrell 001-іне үміт артылды, ол Канададағы бұрынғы жарыста алғашқы 31 айналымда көш бастаған, бірақ ось бұзылуы оның мүмкіндігін тоқтатқан еді. Сенбідегі соңғы сессияда жаңбыр жауып, трассаның құрғақ бөлігіне тек 15 минут қалды, бұл Стюартқа Икстің жетекшілігінен айыруға жеткіліксіз болды. Маусымның бірінші жартысын Еуропалық Формула-2 жарысында өткізген Эмерсон Фиттипальди Стюарттан үш секундтан бес жүзден астам уақытқа қалып қойды. Жексенбі күні, екінші жыл қатарынан 100 000-нан астам көрермен жиналғанда, жарысқа 20 минут қалғанда қара бұлттар мен жаңбыр командалардың арасында қызу әрекетке себеп болды, көптеген командалар жаңбырға арналған дөңгелектерге ауысты. Бірақ жарыс басталғанда Клей Регаццони мен Дерек Беллтен басқалары slicks-ке қайта оралды. Стюарт Педро Родригестен оқ бойы озумен жетекшілікке шықты, ал Фиттипальди Иккс, Регаццони, Крис Амон, Джон Суртис және Жэки Оливерден кейін сегізінші орынға түсті. 17-ші айналымда Иккс пен Регаццонидің Ferrari-лері Родригесті басып өтті, бірақ Стюарттың көшбасшылығына қарай жиырма секундке жуық алды. Грэм Хилл жекеменшік Lotus 72 көлігімен 30-шы айналымда пит-стопқа кірді, себебі отын пилот кабинасына ағып жатқан еді, орындықтың астындағы фитинг босап кеткен. Команда ағысты жөндеуге 10 минут жұмсады, жанармайға толы киімдерін сумен шайып, Хиллді қайта трассаға жіберді. Бірнеше айналымнан кейін Хилл қайтып келіп, бензин терісін күйдіріп жатқандықтан құрғақ комбинезон табуды сұрады. Ол киім ауыстыру үшін тоқтағанда, команда жаңа киім таба алмағанын мәлімдеді. Бірақ Хилл жетінші айналымда жарыстан шыққан Джон Суртисті қабырғада отырғанын көріп, одан комбинезон мен іш киімдерін алды. Екі бұрынғы әлем чемпиондары пит-стопта жалаңаш қалды, Хилл Сурттистің таза киімдерін киіп, трассаға оралды, бірақ 72-ші айналымда сынған қосқыштан жарыстан шықты. Орташа қашықтықта Стюарт Иккстен жарты айналымға жуық алда болды, Родригес үшінші, ал Фиттипальди төртінші орында шашырап қалды. 57-ші айналымда Иккс сынған жанармай құбырын жөндеу үшін пит-стопқа кірді және он екінші орынға көтерілді. Ол төртінші орынға дейін жоғалып, жарыс аяқталуға үш айналым қалғанда жарыстың ең жылдам айналымын көрсетті. Иккс Чемпионатта Жохен Риндтті басып өтуге жеңіске жеткені абзал еді; оның төртінші орыны Риндттің өлімнен кейін Формула-1 әлем чемпионы атанғанын білдірді. 76-шы айналымда, бір минуттық артықшылығымен, Стюарттың Tyrrell-інен сол жақтан түтін шыға бастады. Түтін баяу күшейе түсті, Родригес Стюарттың жетекшілігіне шабуыл жасап, әр айналымда бес секундтан алды, ал Lotus командаластары өзін-өзі құтқарып алды. 83-ші айналымда, майы біткеннен кейін, Tyrrell-дегі Cosworth қозғалтқышы тоқтады, Родригес Фиттипальдиден 18,8 секундқа басым болды, ол командаласы Рейне Виселлден тағы 46 секундқа алда болды. 100-ші айналымның соңында Родригес отыны бітіп, пит-лейнге кірді. BRM көлікті майлады, бірақ Родригес Фиттипальдиден 38 секунд қалып қойды, ол жетекшілікке шықты. Родригес Виселлдің екінші Lotus-ынан озумен қайтадан жарысқа қосылды. Фиттипальди кейіннен былай деді: "Мен жетекшілікке шықтым және финиш сызығынан өтіп бара жатып, мен алғаш рет Колиннің [Чепменнің] секіріп, шапқысын лақтырып жатқанын көрдім, мен оны Джим Кларк пен Грэм Хилл және Жохен үшін істегенін көрдім, мен өзімді: "Ол мен үшін солай істейді. Мен жарыста жеңімпаз атандым. Мен АҚШ Гран-присінде жеңімпаз болдым!" Бұл - таңғаларлық оқиға". Оның жеңісі Lotus үшін жетінші американдық жеңіс болды және ол команданың қайтыс болған көшбасшысы Жохен Риндт үшін жүргізушілер чемпионатын, ал Lotus пен Колин Чепмен үшін конструкторлар чемпионатын жеңіп алды. Бұл 1956 жылдан бері қолданылып келе жатқан 4 км трассада өткізілетін соңғы Гран-при болды. Уоткинс Глен 1971 жылы күрделі жөндеуден өтті, оның ішінде сол жылғы Гран-приге арналған трассаның ұзындығы 5 км-ге дейін ұзартылды, ал алты сағаттық спорттық автокөлік жарысына арналған аралық орналасу.

The Ferrari of Jacky Ickx was fastest in the initial practice session on Friday with a time of 1:03.07, but expectations were high for the Tyrrell 001 of Jackie Stewart, which had led the first 31 laps in its first outing in the previous race in Canada until axle failure ended its charge. The final session on Saturday was marred by a downpour that left only fifteen minutes of dry track time, and it was not enough for Stewart to knock Ickx off the pole. Emerson Fittipaldi, who spent the first half of the season in European Formula Two, was just five hundredths behind Stewart in third. On Sunday, with a crowd exceeding 100,000 for the second straight year, black clouds and a shower 20 minutes prior to the race caused a lot of excitement among the crews on the grid, as many teams changed to rain tires and back again. By the start, however, all but Clay Regazzoni and Derek Bell had reverted to slicks. Stewart took the lead off the grid, ahead of Pedro Rodríguez, as Fittipaldi dropped to eighth behind Ickx, Regazzoni, Chris Amon, John Surtees and Jackie Oliver. By lap 17, the Ferraris of Ickx and Regazzoni had passed Rodríguez, but by that time, Stewart's lead was nearly twenty seconds. Graham Hill, in a privately entered Lotus 72, came into the pits on lap 30 with fuel leaking into the cockpit, as a fitting had come loose under the seat. The team took 10 minutes to fix the leak, threw some water on Hill, whose overalls were soaked in fuel, and sent him back out. Several laps later, Hill returned to request they find him some dry overalls, as the gasoline was burning his skin. When he stopped again to change clothes, the team said they had not been able to locate any new ones. Hill, however, saw John Surtees, who had retired on the seventh lap, sitting on the wall, and borrowed his overalls and undergarments. The two former World Champions were naked in the pits as Hill was doused with water before donning Surtees' clean clothes and returning to the track, only to retire on lap 72 with a broken clutch. At half distance, Stewart was nearly half a lap ahead of Ickx, with Rodríguez in third and Fittipaldi about to be lapped in fourth. Ickx suddenly pitted on lap 57 to repair a broken fuel line, and he rejoined in twelfth place. He fought his way back up to fourth, setting the race's fastest lap three laps from the finish. Ickx had needed to win to have a chance of overtaking Jochen Rindt in the Championship; his fourth place finish meant that Rindt became the first posthumous Formula One World Champion. On lap 76, with a one minute cushion, Stewart's Tyrrell began trailing smoke from its left hand exhaust pipe. The smoke slowly grew worse, and Rodríguez tore into Stewart's lead, taking off five seconds a lap, while the Lotus teammates unlapped themselves. On lap 83, with its oil gone, the Cosworth engine in the Tyrrell seized, leaving Rodríguez with an 18.8 second lead over Fittipaldi, who led team mate Reine Wisell by another 46 seconds. At the end of the 100th lap, Rodríguez coasted into the pit lane having run out of fuel. BRM refueled the car, but Rodríguez had lost 38 seconds to Fittipaldi, who took the lead. Rodríguez rejoined ahead of the second Lotus of Wisell. Fittipaldi recalled later, "I took the lead and, going over the finish line, I saw for the first time Colin [Chapman] jumping and throwing his hat, something I'd seen him do for Jim Clark and Graham Hill and Jochen, and I kept saying to myself, 'He's doing that for me. I won the race. I won the US Grand Prix!' It was unbelievable." His victory was the seventh American win for Lotus, and it clinched the Drivers' Championship for the team's dead leader, Jochen Rindt, and the Constructors' Championship for Lotus and Colin Chapman. This was the final Grand Prix to be held on the 2.35 mile (4 km) layout of the track, in use since 1956. Watkins Glen underwent extensive renovation over the course of 1971, including the lengthening of the track to 3.377 mile (5 km) in time for that year's Grand Prix, with an interim layout adopted for the Six Hours sports car race beforehand.

Біліктілік жіктелуі

Орын№ЖүргізушіКонструкторУақытАйырмашылықТор13 Жакки ИксФеррари1:03.07 —121 Жакки СтюартТиррелл Форд1:03.62 +0.552324 Эмерсон ФиттипальдиЛотус Форд1:03.67 +0.603419 Педро РодригесБРМ1:04.18 +1.114512 Крис АмонМарч Форд1:04.23 +1.16564 Клей РегаццониФеррари1:04.30 +1.236720 Жакки ОливерБРМ1:04.37 +1.307817 Джон СёртисСёртис Форд1:04.52 +1.458923 Рейне ВисселлЛотус Форд1:04.79 +1.7291014 Грэм ХиллЛотус Форд1:04.81 +1.7410118 Денни ХулмМакларен Форд1:04.84 +1.7711127 Анри ПескаролоМатра1:05.00 +1.93121318 Дерек БеллСёртис Форд1:05.00 +1.93131421 Джордж ИтонБРМ1:05.14 +2.07141529 Ронни ПетерсонМарч Форд1:05.18 +2.11151615 Джек БрабамБрабам Форд1:05.29 +2.2216172 Франсуа СевертМарч Форд1:05.30 +2.2317186 Жан Пьер БельтуаМатра1:05.44 +2.37181916 Рольф ШтоммеленБрабам Форд1:05.77 +2.70192030 Тим ШенкенДе Томасо Форд1:06.08 +3.0120219 Питер ГетинМакларен Форд1:06.12 +3.05212231 Гас ХатчисонБрабам Форд1:06.22 +3.15222311 Йо ЗиффертМарч Форд1:06.23 +3.16232427 Йо БонниерМакларен Форд1:06.46 +3.3924DNQ32 Питер ВестбериБРМ1:07.20 +4.13—DNQ28 Пит ЛавлиЛотус Форд1:07.45 +4.38—DNQ10 Андреа де АдамичМакларен Альфа Ромео1:12.24 +9.17—Источник:

Жіктеу

Орын № Тәуекелдеуші Ұйымдама Тұрлар Уақыт/Шығу Құрылыс Ұпай 1 24 Эмерсон Фиттипальди Lotus Ford 108 1:57:32.79 3 9 2 19 Педро Родригес BRM 108 + 36.39 4 6 3 23 Рейне Виссель Lotus Ford 108 + 45.17 9 4 4 3 Жакки Икс Ferrari 107 + 1 Тұр 1 3 5 12 Крис Амон March Ford 107 + 1 Тұр 5 2 6 18 Дерек Белл Surtees Ford 107 + 1 Тұр 13 1 7 8 Денни Хулм McLaren Ford 106 + 2 Тұр 11 8 7 Анри Пескароло Matra 105 + 3 Тұр 12 9 11 Жо Сифферт March Ford 105 + 3 Тұр 23 10 15 Жак Брабам Brabham Ford 105 + 3 Тұр 16 11 29 Ронни Петерсон March Ford 104 + 4 Тұр 15 12 16 Рольф Штоммелен Brabham Ford 104 + 4 Тұр 19 13 4 Клей Регаццони Ferrari 101 + 7 Тұр 6 14 9 Питер Гетин McLaren Ford 100 + 8 Тұр 21 Шығу 1 Жакки Стюарт Tyrrell Ford 82 Май ағысы 2 Шығу 14 Грэм Хилл Lotus Ford 72 Жетек 10 Шығу 2 Франсуа Северт March Ford 62 Дөңгелек 17 Шығу 30 Тим Шенкен De Tomaso Ford 61 Серпімділік 20 Шығу 27 Жо Бонниер McLaren Ford 50 Су құбыры 24 Шығу 6 Жан Пьер Бельтуаз Matra 27 Басқару 18 Шығу 31 Гас Хатчисон Brabham Ford 21 Отын ағысы 22 Шығу 20 Жакки Оливер BRM 14 Жетек 7 Шығу 21 Джордж Итон BRM 10 Жетек 14 Шығу 17 Джон Суртис Surtees Ford 6 Жетек 8 Қатыспады 32 Питер Вестбери BRM Қатыспады 28 Пит Лавли Lotus Ford Қатыспады 10 Андреа де Адамич McLaren Alfa Romeo Дереккөз: