Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1975 жылғы АҚШ Гран-приі – 1975 жылғы 5 қазанда Нью-Йорк штатындағы Уоткинс-Глендегі Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1975 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатының және 1975 жылғы Формула-1 өндірушілер халықаралық кубогының 14-ші және соңғы жарысы болды. Бұл 1908 жылы өткен алғашқы Американдық Гран-приден бері 25-ші АҚШ Гран-приі және 1958 жылы Риверсайдте өткен алғашқы АҚШ Гран-приінен бері 18-ші жарыс еді. Жарысты жаңа әлем чемпионы, австриялық жүргізуші Ники Лауда Ferrari 312T машинасымен жеңіп алды. Лауда маусымдағы бесінші жеңісін 4 секунд айырмамен, McLaren M23 машинасымен жүрген бұрынғы әлем чемпионы, бразилиялық Эмерсон Фиттипальдиден озып шықты. Фиттипальдидің неміс әріптесі Йохен Масс үшінші орынға ие болды. Фиттипальди екінші орын алып, Аргентиналық Brabham жүргізушісі Карлос Рютеманмен жарты маусым бойы болған тартыстан кейін ұпайлар бойынша екінші орынды ресми түрде растады. Алайда, Фиттипальдидің McLaren командасы Конструкторлар чемпионатында Brabham командасын екінші орынға ығыстыру үшін бір ұпай жетпей қалды, нәтижеде екінші орын Ferrari командасына тиді.
The 1975 United States Grand Prix was a Formula One motor race held on October 5, 1975, at the Watkins Glen Grand Prix Race Course in Watkins Glen, New York. It was race 14 of 14 in both the 1975 World Championship of Drivers and the 1975 International Cup for Formula One Manufacturers. It was the 25th United States Grand Prix since the first American Grand Prize was held in 1908 and the 18th since the first United States Grand Prix at Riverside in 1958. The race was won by the new world champion, Austrian driver Niki Lauda driving a Ferrari 312T. Lauda took his fifth win for the season by a four second margin over outgoing world champion, Brazilian Emerson Fittipaldi in a McLaren M23. Fittipaldi's West German teammate Jochen Mass finished third. The second place allowed Fittipaldi to confirm runner's up position in the points race after a half season long battle with Argentine Brabham driver Carlos Reutemann, although Fittipaldi's McLaren team would fall one point short of overhauling Brabham in the Constructors battle to be second behind Ferrari.
Өмірбаян
Ferrari 1975 жылы сегіз поул позициясын, бес жеңісті, Жүргізушілер Чемпионатын және Конструкторлар Чемпионатын алған болатын, бірақ АҚШ Гран-присінде ешқашан жеңіске жеткен емес. Осыған дейін ешбір жүргізуші сол жылы титул алған кезде Америка жарысын жеңіп көрген емес.
Ferrari had already taken eight poles, five wins, the Drivers' Championship and the Constructors' Championship in 1975, but had never won the United States Grand Prix. Nor had any driver ever won the American race in the year he claimed the title up to this point.
Канададағы дау
Оқу басталғанға дейін пікір қақтығыстары болды. Канада Гран-присі тоқтатылған еді, ал ұйымдастырушылар заңдық даулардың нәтижесінде жүлде қорын тоқтату туралы сотқа шақыру қағазымен келді. Гран-при жүргізушілері қауымдастығымен трансфер ақылары және жалақылар бойынша даулар да болды.
There was controversy before practice began. The Canadian Grand Prix had been cancelled and the organizers had arrived in the paddock with a writ to freeze the prize money over legal wrangles. There were also disputes with the Grand Prix Drivers' Association over transfer fees and wages.
Айналымның өзгеруі
Бұл жарыс үшін трасса дөңгелектен төмен, серпілмелерге кіретін жерге "Шектер шиканесі" қосылып өзгертілді. Франсуа Северттің екі жыл бұрын осы жерде қайғылы қазаға ұшырауынан кейін, бұл бұрыш тым жылдам деп есептелді. Шиканның атын "Тиррелл" командасының жүргізушісі ұсынған, және оның айналым уақытын шамамен бес секундқа ұзартуы күтілді.
The track had been modified for this race by the addition of the "Scheckter chicane" at the bottom of the hill entering the esses. After François Cevert's fatal crash there two years earlier, the corner was deemed to be too fast. Named for the Tyrrell driver who suggested it, the chicane was expected to add nearly five seconds to the lap times.
Квалификациялық жиынтық
Марк Донохью Австрия Гран-присіне дайындық барысында қаза тапты, ал Джон Уотсон Пенске командасында Донохьюдың орнын басты. Penske Уотсон үшін жаңа PC3 машинасын дайындады, машина Penske атауын алып жүргенімен, ағылшын жүргізуші оны жаттығуда сынап көрді, бірақ техникалық бұзылуға байланысты жарысқа демонстрациялық үлгі ретінде падокта тұрған ескі PC1 машинасына көшуге мәжбүр болды. Лауда жаңа трассаға жүргізушілер бейімделген кезде бастапқыда ең жылдам болды. Витторио Брамбилла жұма күні ең жылдам уақытты көрсетті, ол Лаудадан тек жүзден бір секундқа артық болды. Лауданың қозғалтқышы дірілдеді, бірақ австриялық қосалқы машинаны пайдаланып, March командасының көрсеткен уақытын шамамен бір секундқа жақсартып өтті. Сенбі күні Эмерсон Фиттипальди 1:42.360 уақытпен қысқа мерзімге жетекке шықты, бірақ Лауда да 1:42.003 уақытпен оған жауап берді. Карлос Рютеман, Жан-Пьер Жариер, Марио Андретти және Брамбилла старттық тордың алғашқы алты орнын иеленді.
Mark Donohue had been fatally injured in practice for the Austrian Grand Prix, and John Watson had replaced Donohue on the Penske team. Penske fielded the brand new PC3 for Watson, Although bearing the Penske name The Englishman used the car in practice, but due to a technical failure was forced to switch to the old PC1, which was in the paddock as a demonstrator, for the race. Lauda was quickest from the start, as the drivers got accustomed to the new layout. Vittorio Brambilla briefly registered in with quickest time on Friday, just one hundredth of a second better than Lauda. Lauda's engine developed a vibration, but the Austrian used the spare car to beat the March's time by almost a second. On Saturday, it was Emerson Fittipaldi who briefly held the pole at 1:42.360, but Lauda answered his challenge as well, ending the discussion at 1:42.003. Carlos Reutemann, Jean Pierre Jarier, Mario Andretti and Brambilla took the rest of the top six positions on the grid.
Жарыс қорытындылары
Жарыс күні Уотсонның "Пенске" машинасы таңертеңгі жаттыру кезінде электрлік ақауға ұшырады. Сүйретіп әкеліп жатқанда, команда First National Citibank подиумінен қосалқы көлікті алып, жарысқа дайындады. Лелла Ломбардидің "Уильямс" машинасы электрлік ақауға ұшырады, ал оның әріптесі Жак Лаффит визор тазалағыш сұйықтығын көзге тамшысы деп жаңылыстырып, жарысқа қатыса алмады. Ломбарди Лаффиттің көлігін пайдалануға тырысты, бірақ ол сыймады. Лауда жаңа шикан арқылы алаңнан алғашқы болып шықты, одан кейін Фиттипальди, Ярье, Брамбилла, Рейтеманн және Андретти ерді. Карлос Пейс пен Патрик Депайлер екінші айналымда соқтығысып, нәтижесінде жарыстан шықты. Лауданың "Феррари" мен Фиттипальдидің "Макларен" арасындағы еңбек бір секундқа жуықтады. Алтылыққа көтерілген Масс кенеттен Андретти, Джеймс Хант және Ронни Петерсонға үш орыннан төмен түсті. Келесі айналымда, Масс алдында болғанда, Клэй Регаццони "Маклареннің" артқы дөңгелегіне мұрнын соғып, жаңа дөңгелек орнату үшін тоқтағанда бір айналымнан астам уақыт жоғалтты. 10-айналымда Рейтеманның қозғалтқышы тоқтап, Андреттидің алдыңғы серпімділігі бұзылды. Бұл Лауда мен Фиттипальдиді Ярьенің алдында он екі секундқа, ал Ярьені Хант, Брамбилла, Масс, Петерсон және Шектерден тұратын топтан бес секундқа алға шығарды. Лауданың әріптесі Регаццони ұзақ тоқтағаннан кейін 18-айналымда көшбасшыларға жетті. Ол Лауданы өткізіп жіберді, бірақ көк ту көрсетілгеніне қарамастан, Фиттипальдиді алты айналым бойы ұстап тұрды. Ақырында Регаццониге қара ту көрсетілді және 24-айналымда ескерту үшін тоқтатуға мәжбүр болды; "Феррари" менеджері Лука ди Монтеземоло Регаццониге жарысты жалғастыруды бұйырды, бірақ төрт айналымнан кейін наразылық ретінде жарыстан шығарды. Трассаға оралғанда, Фиттипальди Лаудадан 15 секунд қалып қойды, Ярье артқы дөңгелегінің бұзылуына байланысты жарыстан шықты, Брамбилла орындықтарының бекітілмеуінен азап шегіп жетінші орынға түсті, ал Хант, Масс, Петерсон және Шектер үшінші орын үшін күресті. Масс 33-айналымда Хантты озуға сәттілік танытты. Тоғыз айналым қалғанда Петерсон да Хантты озып кетті, ол жылдамдықтарды таңдау және тежегіштерді тепе-теңдікке келтірумен күресіп жатқан еді. Бірнеше айналым қалғанда Масс-тың тежегіштері әлсіреп, Петерсон жақындады, бірақ тежеу кезінде сол жақ алдыңғы дөңгелегін құлыптап алды. Нәтижесінде пайда болған тегіс дақ оны Ханттың соңғы айналымда төртінші орынды қайтарып алуына жеткілікті баяулатты. Лауда бес секундқа жуық айырмамен жеңіске жетті. Бұл Тони Брайз бен Грэм Хиллдің "Эмбасси Рейсинг" командасы үшін соңғы жарыс болды. 1975 жылдың 29 қарашасының кешінде екі дүркін әлем чемпионы Грэм Хилл Франциядан Лондонға Piper Aztec жеңіл ұшағымен ұшып бара жатқан еді. Оның жолаушылары команда менеджері Рей Бримбл, жүргізуші Тони Брайз, дизайнер Энди Смоллман және механиктер Терри Ричардс және Тони Алкок болды. Олар 1976 жылға дайындалып жатқан GH2 көлігін сынақтан өткізу үшін Пол Рикард трассасынан оралған еді. Олар Лондонға кешкі асқа қатысу үшін Эльстри әуежайына қонуға тиіс еді. Түнгі сағат 10-ға жуық уақытта ұшақ Арклидегі гольф алаңының жанындағы ағаштарға қалың тұман ішінде соқтығысты. Соңынан болған апат пен жарылыста ұшақтағы барлық адам қаза тапты. Команда енді тек команда менеджерінің орынбасары мен екі механиктерден тұратындықтан, оны жалғастыру мүмкін болмады, сондықтан команда таратылды.
On race day, Watson's Penske suffered electrical problems in the morning warmup. As he was being towed in, the crew retrieved the display car from the First National Citibank podium in the paddock and prepared it to enter the race. Lella Lombardi's Williams suffered an electrical failure, and her teammate Jacques Laffite was unable to race after mistaking visor cleaning fluid for his eyedrops. Lombardi tried to use Laffite's car, but she didn't fit. Lauda led the field away from the grid and through the new chicane for the first time, followed by Fittipaldi, Jarier, Brambilla, Reutemann and Andretti. Carlos Pace and Patrick Depailler collided on lap 2, both retiring from the race as a result. The gap between Lauda's Ferrari and Fittipaldi's McLaren settled at about one second. Mass, who had moved up to sixth, suddenly lost three places to Andretti, James Hunt, and Ronnie Peterson when he accidentally switched off his engine. On the next lap, with Mass now immediately in front of him, Clay Regazzoni smashed his nose against the rear wheel of the McLaren and lost more than a lap as he pitted for a new one. On lap 10, Reutemann's engine expired and Andretti's front suspension collapsed. This left Lauda and Fittipaldi twelve seconds ahead of Jarier, who was five seconds clear of a group containing Hunt, Brambilla, Mass, Peterson and Scheckter. Lauda's teammate Regazzoni was caught by the leaders on lap 18, after his lengthy pit stop. He let Lauda by, but held up Fittipaldi for six laps, despite blue flags being waved to indicate that he should be let through. Eventually Regazzoni was black flagged and brought in for a warning on lap 24; Ferrari manager Luca di Montezemolo instructed Regazzoni to continue the race, but withdrew him from the race in protest just after four laps. Back on the track, Fittipaldi was now 15 seconds behind Lauda, Jarier had retired with a seized rear wheel bearing, Brambilla dropped back to seventh suffering from loose seat supports, and Hunt, Mass, Peterson and Scheckter were battling for third. Mass overtook Hunt on lap 33. With nine laps to go, Peterson also passed Hunt, who was struggling with his gear selection and brake balance. Three laps from the finish, Mass's brakes began to fade, and Peterson closed, but locked up his left front tire under braking. The resulting flat spot slowed him enough for Hunt to retake fourth on the last lap. Lauda took the win by just under five seconds. This was the final race for Tony Brise and Embassy Racing with Graham Hill. On the evening of 29 November 1975, double world champion Graham Hill was piloting a Piper Aztec light aircraft from France to London. His passengers were team manager Ray Brimble, driver Tony Brise, designer Andy Smallman and mechanics Terry Richards and Tony Alcock. They were returning from Circuit Paul Ricard where they had been testing the GH2 car being prepared for 1976. They were due to land at Elstree airfield before onward travel to London to attend a party. Shortly before 10pm, the plane hit trees beside a golf course at Arkley in thick fog. In the ensuing crash and explosion, everyone on board was killed. As the team now only consisted of the deputy team manager and two mechanics, it was impossible to continue, and so the team was closed down.
Іріктеу
Поз. Жүргізуші Ұйымдама Уақыт/Айырма 1 Niki Lauda Ferrari 1:42.003 2 Emerson Fittipaldi McLaren–Ford +0.357 3 Carlos Reutemann Brabham–Ford +0.682 4 Jean Pierre Jarier Shadow–Ford +0.756 5 Mario Andretti Parnelli–Ford +0.819 6 Vittorio Brambilla March–Ford +0.843 7 Tom Pryce Shadow–Ford +0.957 8 Patrick Depailler Tyrrell–Ford +1.029 9 Jochen Mass McLaren–Ford +1.097 10 Jody Scheckter Tyrrell–Ford +1.124 11 Clay Regazzoni Ferrari +1.243 12 John Watson Penske–Ford +1.307 13 Hans Joachim Stuck March–Ford +1.414 14 Ronnie Peterson Lotus–Ford +1.567 15 James Hunt Hesketh–Ford +1.817 16 Carlos Pace Brabham–Ford +2.051 17 Tony Brise Hill–Ford +2.061 18 Brett Lunger Hesketh–Ford +3.233 19 Brian Henton Lotus–Ford +3.241 20 Michel Leclère Tyrrell–Ford +4.020 21 Jacques Laffite Williams–Ford +4.029 22 Roelof Wunderink Ensign–Ford +5.221 23 Wilson Fittipaldi Fittipaldi–Ford +6.223 24 Lella Lombardi Williams–Ford +7.731 Көздік дерек:
Pos. Driver Constructor Time/Gap 1 Niki Lauda Ferrari 1:42.003 2 Emerson Fittipaldi McLaren–Ford +0.357 3 Carlos Reutemann Brabham–Ford +0.682 4 Jean Pierre Jarier Shadow–Ford +0.756 5 Mario Andretti Parnelli–Ford +0.819 6 Vittorio Brambilla March–Ford +0.843 7 Tom Pryce Shadow–Ford +0.957 8 Patrick Depailler Tyrrell–Ford +1.029 9 Jochen Mass McLaren–Ford +1.097 10 Jody Scheckter Tyrrell–Ford +1.124 11 Clay Regazzoni Ferrari +1.243 12 John Watson Penske–Ford +1.307 13 Hans Joachim Stuck March–Ford +1.414 14 Ronnie Peterson Lotus–Ford +1.567 15 James Hunt Hesketh–Ford +1.817 16 Carlos Pace Brabham–Ford +2.051 17 Tony Brise Hill–Ford +2.061 18 Brett Lunger Hesketh–Ford +3.233 19 Brian Henton Lotus–Ford +3.241 20 Michel Leclère Tyrrell–Ford +4.020 21 Jacques Laffite Williams–Ford +4.029 22 Roelof Wunderink Ensign–Ford +5.221 23 Wilson Fittipaldi Fittipaldi–Ford +6.223 24 Lella Lombardi Williams–Ford +7.731 Source:
Жарыс
Орын № Тәуекелсіздік нөмірі Жүгіруші Ұйымдастырушы Айналым Уақыт/Шығу Құрылыс Ұпай 1 12 Ники Лауда Ferrari 59 1:42:58.175 1 9 2 1 Эмерсон Фиттипальди McLaren Ford 59 + 4.943 2 6 3 2 Йошен Масс McLaren Ford 59 + 47.637 9 4 4 24 Джеймс Хант Hesketh Ford 59 + 49.475 15 3 5 5 Ронни Петерсон Lotus Ford 59 + 49.986 14 2 6 3 Джоди Скектер Tyrrell Ford 59 + 50.321 10 1 7 9 Витторио Брамбилла March Ford 59 + 1:44.031 6 8 10 Ханс Йоахим Штук March Ford 58 + 1 айналым 13 9 28 Джон Уотсон Penske Ford 57 + 2 айналым 12 10 30 Уилсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 55 + 4 айналым 23 NC 16 Том Прайс Shadow Ford 52 + 7 айналым 7 NC 6 Брайан Хентон Lotus Ford 49 + 10 айналым 19 Ret 25 Бретт Лунгер Hesketh Ford 46 Апат 18 Ret 31 Ролоф Вундерінк Ensign Ford 41 Жетек қорабы 22 WD 11 Клей Регаццони Ferrari 28 Қара ту 11 Ret 17 Жан Пьер Жарье Shadow Ford 19 Дөңгелек подшипнігі 4 Ret 7 Карлос Рейутманн Brabham Ford 9 Жетек 3 Ret 27 Марио Андретти Parnelli Ford 9 Серпімділік 5 Ret 23 Тони Брайз Hill Ford 5 Апат 17 Ret 15 Мишель Леклер Tyrrell Ford 5 Жетек 20 Ret 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 2 Апат 8 Ret 8 Карлос Пасе Brabham Ford 2 Апат 16 DNS 21 Жак Лаффит Williams Ford Дене шынықтыру 21 DNS 20 Лелла Ломбарди Williams Ford Қоздырғыш 24 Source:
Pos No Driver Constructor Laps Time/Retired Grid Points 1 12 Niki Lauda Ferrari 59 1:42:58.175 1 9 2 1 Emerson Fittipaldi McLaren Ford 59 + 4.943 2 6 3 2 Jochen Mass McLaren Ford 59 + 47.637 9 4 4 24 James Hunt Hesketh Ford 59 + 49.475 15 3 5 5 Ronnie Peterson Lotus Ford 59 + 49.986 14 2 6 3 Jody Scheckter Tyrrell Ford 59 + 50.321 10 1 7 9 Vittorio Brambilla March Ford 59 + 1:44.031 6 8 10 Hans Joachim Stuck March Ford 58 + 1 lap 13 9 28 John Watson Penske Ford 57 + 2 laps 12 10 30 Wilson Fittipaldi Fittipaldi Ford 55 + 4 laps 23 NC 16 Tom Pryce Shadow Ford 52 + 7 laps 7 NC 6 Brian Henton Lotus Ford 49 + 10 laps 19 Ret 25 Brett Lunger Hesketh Ford 46 Accident 18 Ret 31 Roelof Wunderink Ensign Ford 41 Gearbox 22 WD 11 Clay Regazzoni Ferrari 28 Black flag 11 Ret 17 Jean Pierre Jarier Shadow Ford 19 Wheel bearing 4 Ret 7 Carlos Reutemann Brabham Ford 9 Engine 3 Ret 27 Mario Andretti Parnelli Ford 9 Suspension 5 Ret 23 Tony Brise Hill Ford 5 Accident 17 Ret 15 Michel Leclère Tyrrell Ford 5 Engine 20 Ret 4 Patrick Depailler Tyrrell Ford 2 Accident 8 Ret 8 Carlos Pace Brabham Ford 2 Accident 16 DNS 21 Jacques Laffite Williams Ford Physical 21 DNS 20 Lella Lombardi Williams Ford Ignition 24Source: