1976 жылғы Германия Гран-присі: «Жасыл тозақтан» соңғы жарыс

Кіріспе

1976 жылғы Германия Гран-приі (ресми атауы XXXVIII Großer Preis von Deutschland) 1976 жылғы 1 тамызда Нюрбургрингте өткен Формула-1 автожарысы еді. Бұл жарыс әлем чемпионы Ники Лауданың өміріне қауіп төндірген апатқа ұшыраған орны болды, сонымен қатар Нордшлайф бөлігінде өткен соңғы Формула-1 жарысы еді. 14 айналымнан тұратын жарыс 1976 жылғы Формула-1 маусымының оныншы кезеңі болды және оны Джеймс Хант жеңіп алды.

Жарыс туралы есеп

Ескі Нюрбургринг әлемдегі ең қиын және талапкер трасса саналды. Оның ұзындығы 22,8 км құрады, бұл күнтізбедегі ең ұзын трасса болатын. 1971 жылы сәл жаңартылғанымен, ол үш мәрте әлем чемпионы Жакки Стюарттың оны «Жасыл тозақ» деп атауына себеп болған ерекшелігін сақтап қалды. Трассаның үлкендігі оны тиісінше ұстау үшін басқа Гран-прилерге қарағанда кем дегенде бес есе көп маршалдар мен медициналық қолдау күштерін қажет етті, бірақ неміс ұйымдастырушылары мұны қамтамасыз ете алмады. Сонымен қатар, оның табиғаты бойынша 1970-ші жылдардың қауіпсіздік стандарттарына сәйкес жаңарту мүмкін емес еді. Ол тар, айналым аймақтары өте аз болды және көптеген бөлімдері өрт сөндірушілерге қолжетімсіз еді. Трасса өте тегіс емес еді, тіпті Flugplatz және Pflanzgarten сияқты бірнеше жерде көліктер ауаға көтерілуі мүмкін еді. Трассаның үлкендігіне байланысты ауа райы мен трасса жағдайлары күрт өзгеріп, кейбір учаскелер құрғақ, ал басқалары ылғалды болуы мүмкін еді, бұл дұрыс шина таңдауын қиын немесе мүмкін емес ететін. Екі апта бұрын, Formula Super Vee жарысының жаттығуы кезінде Flugplatz-та қайғылы оқиға болды, Autosport мәліметінше, бұл Нюрбургрингтің 49 жылдық тарихындағы 131-ші қаза болды. Сондай-ақ, оны теледидарға түсіру қиын болды, өте үлкендігі жарысты толық көрсетуге мүмкіндік бермеді. Осы себептерге байланысты, 1976 жылғы жарысқа дейін ескі Нюрбургрингтегі соңғы Германия Гран-приі және Нордшлейфе секциясындағы соңғы Гран-приі болатыны шешілді. Әлем чемпионы Ники Лауда, қазіргі маусымдағы ұпандар кестесінде көшбасшы, қауіпсіздік жағдайларына және ұйымдастырушылардың үлкен неміс трассасына жеткілікті қауіпсіздік қызметкерлерін (дәрігерлер, тікұшақтар, өрт сөндірушілер) қамтамасыз ете алмауына наразылық білдірді, әсіресе жаңбыр күтілуде болғандықтан. Ол жарысқа бойкот ұйымдастыруға тырысты, бірақ басқа пилоттар бір дауыспен қарсылық танытты және жарыс өтті. Жарыс аптасы пилоттар құрамындағы өзгерістермен басталды: Жакки Икс Уолтер Вольф Рейсинг командасынан шығарылды және оның орнына Артуро Мерзарио келді, ал жаңа команда – Скудерия Рондини, Александро Песенти Россиге ескі Tyrrell 007 сатып алды. RAM Рольф Штомеленді Brabham BT44 машиналарының бірінде қатыстыруды жоспарлаған, бірақ жаттығу сессиясының ортасында жергілікті полиция машиналарды тәркіледі (бұрынғы пилот Лорис Кесселдің сот талабына байланысты) және нәтижесінде Штомелен Альфа Ромео қозғалтқышы бар Brabham командасының BT45 машинасына ауысты. Лелла Ломбарди де RAM командасының құрамындағы тәркілеу әрекетіне ұшырады, бірақ басқа машина табуға мүмкіндік таппады. 1975 жылы Лауда жеті минутты бұзып, бірінші және жалғыз пилот атанды. Жаңа техникалық ережелер енгізілгеннен кейін оны қайталай ала ма, жоқ па, көрермендер күтті, ең айқын өзгеріс – биік ауа қораптарының жоғалуы (теориялық тұрғыдан алғанда, бұл машиналарды жеңілдетеді). Сенбі күні жаңбыр жауып тұрғандықтан, біліктілік кестесі жұма күні анықталды, уақыттары 1972 жылғы көрсеткіштерге ұқсас, 7:06-дан аспады. Джеймс Хант поул позициясын алды, Ники Лауда екінші, ал Патрик Депайлер алты дөңгелекті Tyrrell P34 машинасымен үшінші орынға шықты. Ханс Йоахим Стук өзінің March машинасымен төртінші орынды алды, ал одан кейін Клей Регаццони, Жак Лаффит, Карлос Пейс, Джоди Шектер, Йохен Масс және Карлос Рейтеман келді.

The old Nürburgring was considered to be the most challenging and demanding purpose built circuit in the world. Measuring at 14.2 miles (22.8 km), it was by far the longest circuit on the calendar and because it was built in the Eifel mountains it had over 1,000 feet (300 m) of elevation change. Although it had been slightly remodeled in 1971, it still retained much of the character that led three time world champion Jackie Stewart to nickname it "The Green Hell". The circuit's extraordinary size meant that it needed at least five times the number of marshals and medical support as almost any other Grand Prix to properly maintain it, something the German organizers were unable to provide. Additionally, by its very nature it was impossible to upgrade it to the increased safety standards of the 1970s. It was narrow, had very few run off areas, and numerous sections were nearly inaccessible to fire marshals. It was also very bumpy—indeed, at a number of points, including the Flugplatz and Pflanzgarten, the cars could actually become airborne. The sheer size of the circuit also meant that weather and track conditions around it could vary wildly with some sections dry and others wet, making a safe choice of tyres difficult or impossible. Two weeks previously, a fatal crash at Flugplatz had occurred during practice for a Formula Super Vee race which, according to Autosport, was the 131st fatality at the Nürburgring over its 49 year history. It was also unsuitable for television; its sheer size made it all but impossible to adequately cover a race there. For these reasons, it had been decided even before the 1976 race that after nearly half a century, it would be the last German Grand Prix held on the old Nürburgring and the last on the Nordschleife section. Defending world champion Niki Lauda, who was also the current season's points leader, was not impressed with safety conditions and the organizers’ inability to provide enough safety support staff (doctors, helicopters, fire marshals) for the leviathan German circuit, especially since the forecast called for rain. He attempted to arrange a boycott of the race, but the other drivers voted against it by just one vote, and the race went ahead. The race weekend began with some changes to the drivers' lineup: Jacky Ickx was fired from the Walter Wolf Racing team and was replaced by Arturo Merzario, and a new team was present, Scuderia Rondini, which bought an old Tyrrell 007 for Alessandro Pesenti Rossi. RAM was going to run Rolf Stommelen in one of its ex works Brabham BT44s, but in the middle of the practice session the local police impounded the cars (because of a legal action by former driver Loris Kessel) and, as a result, Stommelen transferred to the works Brabham team to drive a spare Alfa Romeo powered BT45. Lella Lombardi was also affected by the impound action as part of the RAM squad, but could not find a replacement drive. In 1975, Lauda had been the first and only driver to break the seven minute mark. Fans were looking forward to whether he or others could repeat this after the technical rules had been changed, with the disappearance of the high air boxes being the most visible difference (which, theoretically, would make cars lighter). Due to wet conditions on Saturday, the grid was already determined in Friday qualifying, with 7:06 plus lap times similar to those of 1972. James Hunt took the pole with Niki Lauda second, while Patrick Depailler lined up third in the six wheeled Tyrrell P34. Hans Joachim Stuck was fourth in his March ahead of Clay Regazzoni, Jacques Laffite, Carlos Pace, Jody Scheckter, Jochen Mass, and Carlos Reutemann.

Жарыс

14 айналымдық жарыс сағат 13:30-да басталуға тиіс еді. Бірақ 15 минутқа кешіктірілді, себебі жарыс өткен соң Renault 5 седандарынан құтылу қажет болды. Ауа райы жарыс трассасының алыс жағында жаңбырлы болғандықтан жарыс 14:05-ке дейін ықпалды. Көптеген жүргізушілер жарысты жаңбырлық шиналармен бастады, бірақ Жохен Масс Нюрбургрингте мол тәжірибесі болғандықтан және ауа райының жақсаруын күтіп, құрғақ шиналарды таңдады. Стартта Регаццони көшбасшы болды, ал Хант пен Лауда кері қалып қойды. Хант екінші орынға шықты, үшінші орынды жылдам старт алған Масс иеленді, ал төртінші орынды Стактың машинасы клатч ақаулығынан желіден шығарылғандықтан пайдасын тигізген Лаффит алды (неміс алаңның соңынан бастағанмен). Бірінші айналымда Регаццони бұрылып, төртінші орынға түсті. Айналым соңында ауа райы құрғақ болды, көптеген жүргізушілер құрғақ шиналарға ауысты, Масс Питерсоннан кейін екінші орынды сақтап қалды, ол тағы бір айналым үшін жаңбырлық шиналарды таңдады. Екінші айналым соңында Масс көшбасшы болды, Гуннар Нильсон (тоқтамаған) екінші, ал Хант үшінші орынды иеленді. Лауда бірінші айналымнан кейін шиналарын ауыстырып, жоғалтқан уақытын өтеуге тырысты. Бергверк оң жақ бұрылысынан бұрынғы жылдам сол жақ бұрылыста оның Ferrari 312T2 оңға бұрылып, қоршау арқылы топыраққа құлады. Көлік отпен қапталған күйде жолға қайта оралды. Гай Эдвардс Феррариден қашып үлкерді, бірақ Бретт Лунгер оны соқты, ал Харольд Эртл Лунгердің машинасына соқты. Үш жүргізуші де тоқтап, Лауданы жалындардан құтқаруға тырысты, оларға апатты көрген Мерзарио қосылды, ол өзінің Wolf Williams-ын тоқтатты. Лауда ауыр күйіктерге ұшырады және тікұшақпен Кобленцтегі Бундесвер ауруханасына жеткізілді, содан кейін Германиядағы ең озық күйік бөлімшесі орналасқан Людвигсхафендегі травматологиялық клиникаға ауыстырылды, онда ол келесі бірнеше күн бойы өмірі үшін күресті. Көліктердің көпшілігі апат болған жерге жиналды, тар жолдан өте алмады. Апаттан кейін жарыс тоқтатылды, ал жарыс 15:10-да қайта басталды. Қайта стартта 24 қатысушының 20-сы ғана қалды, бірақ Крис Амон жарысты қайтадан бастамауға шешім қабылдады. Жаңбыр тоқтады, Хант Регаццони, Шектер, Депайлер және Пейсті еңсеріп, көшбасшы болды. Флюгплацта Петерсон маршын басқаруды жоғалтып, ауыр апатқа ұшырады, ал Регаццони тағы да бұрылып, Депайлер Феррариден аулақтап кетті. Пейс Шектерді еңсеріп, бірінші айналымды екінші орында аяқтады. Екінші айналымда Шектер Пейстен өтті, ал бразилиялық үшінші айналымда Регаццониден қалып қойды, сол айналымда алтыншы орындағы Витторио Брамбилла Аденау көпірінде тежегіш ақаулығынан апатқа ұшырады. Масс осы мүмкіндікті пайдаланып, бесінші айналымда Гуннар Нильссонды, ал 10-шы айналымда Пейсті еңсерді. 12-ші айналымда Регаццони тағы да бұрылып, Масс үшінші орынға көтерілді, Пейс төртінші, Нильссон бесінші, ал Стоммелен алтыншы орында қалды. Лауданың апаты ескі Нюрбургрингтің Формула 1 үшін тым қауіпті және басқаруға тым қиын болғанын көрсетті. Ұйымдастырушылардың мұндай ұзақ трассаны басқаруға жеткілікті ресурстары болмады, тіпті "ONS Staffel" Porsche 911 құтқару машинасымен жабдықталған болса да. Жүргізушілерді ең көп алаңдатқан нәрсе – трассадағы жалғыз тікұшақ трассаның бір шетіндегі пит-лейнде тұрғандықтан, Лауданың апат орнына жетуіне 5-6 минут уақыт кетті, бұл кейінірек қабылданған ережелерге қайшы келді, онда кез келген оқиғадан бір минут ішінде тікұшақ пен тиімді қызметтер болуы керек еді. Егер оның әріптес жүргізушілерінің күш-жігері болмаса, Лауда құтқарушылар келгенге дейін қайтыс болар еді. Жаңа Нюрбургринг қайта салынғаннан кейін Нордшляйф айналып өтілді, Формула 1 1984 жылдан бастап бірнеше Еуропалық Гран-при үшін жаңа 2,8 мильдік (4,5 км) трассаға оралды, 1985 жылдан бастап Германия Гран-присі және 2020 жылы алғашқы Эйфель Гран-присі өтті. Крис Амон Лауданың апатынан кейін мансабын бірден аяқтауға шешім қабылдады, бірақ 1976 жылғы Канада Гран-присіне оралды, Уолтер Вольф Ресинг үшін Уильямс Фордты жүргізді.

The 14 lap race was due to start at 1:30pm. but a 15 minute delay was announced as there were numerous Renault 5 saloons to sweep up after they had had a race. The race was delayed till 2:05pm as the weather turned to wet on the far side of the circuit. Most drivers started the race on wet tyres, except Jochen Mass, who, having much experience at the Nürburgring and expecting a change for better weather, decided to use dry weather tyres. At the start, Regazzoni took the lead while both Hunt and Lauda fell back. Hunt took second, third was a fast starting Mass, fourth was Laffite who took advantage from the fact that Stuck's car had been pushed off the grid with a clutch problem (although the German started at the back of the field). In the course of the first lap, Regazzoni spun and dropped to fourth. At the end of the lap, the weather changed back to dry and most drivers pitted for dry tyres, leaving Mass with the second place behind Peterson, who decided to go on wet tyres for another lap. At the end of lap two, Mass was in front, with Gunnar Nilsson (who had not stopped) in second place and Hunt third. Lauda had also changed his tyres after lap one and was trying hard to make up for the lost time. Just after the fast left kink before the Bergwerk right hand curve, his Ferrari 312T2 snapped to the right and spun through the fencing into an earth bank. The car bounced back onto the track, enveloped in flames. Guy Edwards managed to avoid the Ferrari, but Brett Lunger hit it and Harald Ertl then hit Lunger's car. All three drivers stopped and tried to get Lauda out of the flames and they were joined by Merzario, who stopped his Wolf Williams after seeing the wreck. Lauda had suffered serious burns and was rushed by helicopter to the Bundeswehr hospital in Koblenz; from there he was flown to the Trauma Clinic in Ludwigshafen, home to Germany's most advanced burn ward at the time, where he fought for his life for the next few days. Most cars had assembled at the crash site, being unable to pass by on the narrow track. The race had been stopped after the accident, and the race was restarted at 3:10pm, the restart only saw 20 of the 24 starters remaining, although Chris Amon decided not to start the race again. The rain had gone and Hunt passed Regazzoni, Scheckter, Depailler, and Pace to take the lead for good. At the Flugplatz, Peterson lost control of his March and crashed heavily, while Regazzoni had another spin and Depailler went off, avoiding the Ferrari. Pace overtook Scheckter and ended the first lap in second place. On the second lap, Scheckter passed Pace and the Brazilian fell behind Regazzoni on the third lap, during which sixth placed Vittorio Brambilla crashed at Adenau Bridge because of a brake failure on his March. Mass took advantage of it and overtook Gunnar Nilsson on the fifth lap and Pace on lap 10. On the 12th lap, Regazzoni spun again and Mass moved to third with Pace fourth, Nilsson fifth, and Stommelen sixth. Lauda's accident proved why the old Nürburgring had become too dangerous and too difficult to manage satisfactorily for Formula One. The organizers just did not have the resources to manage such a long circuit, even though the "ONS Staffel" was equipped with a Porsche 911 rescue car. The biggest concern the drivers had, was that the one helicopter at the circuit was parked in the pits, which was on one extreme end of the circuit, and it took 5 to 6 minutes for it to get to Lauda’s accident site, as opposed to regulations established some years later where there must be a helicopter and efficient services within a minute of any on track incident. Had it not been for the efforts of his fellow drivers, Lauda would have likely died before rescue crews arrived. After the new Nürburgring was rebuilt with the Nordschleife being bypassed, Formula One would return to the new 2.8 miles (4.5 km) circuit for multiple European Grands Prix beginning in 1984, the German Grand Prix from 1985 and in 2020, the inaugural Eifel Grand Prix. Chris Amon decided to end his career immediately after Lauda's accident, but returned for the 1976 Canadian Grand Prix, driving a Williams Ford for Walter Wolf Racing.

Іріктеу

Орын № Көлік жүргізушісі Конструктор Уақыт Айырмашылық 1 11 Джеймс Хант McLaren Ford 7:06.5 — 2 1 Ники Лауда Ferrari 7:07.4 +0.9 3 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 7:08.8 +2.3 4 34 Ханс Йоахим Штук March Ford 7:09.1 +2.6 5 2 Клей Регаццони Ferrari 7:09.3 +2.8 6 26 Жак Лаффит Ligier Matra 7:11.3 +4.8 7 8 Карлос Пасе Brabham Alfa Romeo 7:12.0 +5.5 8 3 Джоди Шектер Tyrrell Ford 7:12.2 +5.7 9 12 Йошен Масс McLaren Ford 7:13.0 +6.7 10 7 Карлос Рейутман Brabham Alfa Romeo 7:14.9 +8.4 11 10 Ронни Петерсон March Ford 7:14.9 +8.4 12 5 Марио Андретти Lotus Ford 7:14.9 +9.6 13 9 Витторио Брамбилла March Ford 7:17.7 +11.2 14 19 Алан Джонс Surtees Ford 7:17.7 +13.4 15 36 Рольф Штоммелен Brabham Ford 7:21.6 +15.1 77 Brabham Alfa Romeo 16 6 Гуннар Нильсон Lotus Ford 7:23.0 +16.5 17 22 Крис Амон Ensign Ford 7:23.1 +16.6 18 16 Том Прайс Shadow Ford 7:23.3 +16.8 19 28 Джон Уотсон Penske Ford 7:23.5 +17.0 20 30 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 7:28.0 +21.5 21 20 Артуро Мерцарио Wolf Williams Ford 7:28.8 +22.3 22 24 Харальд Эртль Hesketh Ford 7:30.0 +23.5 23 17 Жан Пьер Жарие Shadow Ford 7:30.9 +24.4 24 18 Бретт Лангер Surtees Ford 7:32.7 +26.2 25 25 Гай Эдвардс Hesketh Ford 7:38.6 +32.1 26 40 Алессандро Песенти Росси Tyrrell Ford 7:38.6 +42.0 DNQ 37 Лелла Ломбарди Brabham Ford 7:51.1 +44.6 DNQ 38 Анри Пескароло Surtees Ford 8:04.2 +57.7

Штоммелен жұма күні өткен екі жаттығуда #36 Brabham BT44B көлігін пайдаланды, бірақ оның көлігі полициямен тәркіленді. Ол содан кейін сенбі күні өткен соңғы жаттығулар мен жарыста #77 Brabham BT45 машинасын қолданды.

Жарыс

Орын № Тәуекел жүргізушісі Конструктор Айналым Уақыт/Шығу Құрылыс Ұпай 1 11 Джеймс Хант McLaren Ford 14 1:41:42.7 1 9 2 3 Джоди Скектер Tyrrell Ford 14 + 27.7 8 6 3 12 Йошен Масс McLaren Ford 14 + 52.4 9 4 4 8 Карлос Пейс Brabham Alfa Romeo 14 + 54.2 7 3 5 6 Гуннар Нильсон Lotus Ford 14 + 1:57.3 16 2 6 77 Рольф Штоммелен Brabham Alfa Romeo 14 + 2:30.3 15 1 7 28 Джон Уотсон Penske Ford 14 + 2:33.9 19 8 16 Том Прайс Shadow Ford 14 + 2:48.2 18 9 2 Клей Регаццони Ferrari 14 + 3:46.0 5 10 19 Алан Джонс Surtees Ford 14 + 3:47.3 14 11 17 Жан Пьер Жарье Shadow Ford 14 + 4:51.7 23 12 5 Марио Андретти Lotus Ford 14 + 4:58.1 12 13 30 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 14 + 5:25.2 20 14 40 Алессандро Песенти Росси Tyrrell Ford 13 + 1 айналым 26 15 25 Гай Эдвардс Hesketh Ford 13 + 1 айналым 25 Шығу 20 Артуро Мерцарио Wolf Williams Ford 3 Төмендеу 21 Шығу 9 Витторио Брамбилла March Ford 1 Апат 13 Шығу 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 0 Апат 3 Шығу 7 Карлос Рейутман Brabham Alfa Romeo 0 Отын жүйесі 10 Шығу 10 Ронни Петерсон March Ford 0 Апат 11 Шығу 34 Ханс Йоахим Штук March Ford 0 Айналым 4 Шығу 26 Жак Лаффит Ligier Matra 0 Беріліс қорабы 6 Шығу 22 Крис Амон Ensign Ford (1) Бірінші жарыстан кейін шықты 17 Шығу 1 Ники Лауда Ferrari (1) Бірінші жарыста апат 2 Шығу 18 Бретт Лунгер Surtees Ford (1) Бірінші жарыста апат 24 Шығу 24 Харальд Эртль Hesketh Ford (1) Бірінші жарыста апат 22 DNS 36 Рольф Штоммелен Brabham Ford Полиция тәркіледі DNQ 37 Лелла Ломбарди Brabham Ford Полиция тәркіледі DNQ 38 Анри Пескароло Surtees FordИсточник: