Кіріспе
1977 жылғы Formula One автожарысы 1977 жылғы Оңтүстік Африка Гран-присі (ресми түрде XXIII «The Citizen» Оңтүстік Африка Гран-присі) – 1977 жылғы 5 наурызда Kyalami трассасында өткен Formula One автожарысы, оны Австриялық Ники Лауда жеңіп алды. Бұл жарыс көбінесе жарыс маршалы Фредерик Янсен ван Вурен мен жүргізуші Том Прайс қаза болған апатпен еске түсіріледі. Сонымен қатар, бұл Карлос Пейс үшін соңғы жарыс болды, ол екі аптадан кейін ұшақ апатында қаза тапты.
The 1977 South African Grand Prix (formally the XXIII The Citizen Grand Prix of South Africa) was a Formula One motor race held at Kyalami on 5 March 1977, won by Niki Lauda of Austria. The race is principally remembered for the accident that resulted in the deaths of race marshal Frederick Jansen van Vuuren and driver Tom Pryce. It was also the last race for Carlos Pace, who was killed in an aircraft accident less than two weeks later.
Практикалық сессиялар
Алғашқы екі жаттығу сеансы ылғалды болды, ал бірінші сеансқа оншақты ғана автомобиль қатысты. Ханс Йоахим Стук май қысымы мәселесіне байланысты сеанстан шығуға мәжбүр болса да, March көлігімен ең жылдам көрсеткішті тіркеді. Екінші сеанста 18 автомобиль қатысты, Том Прайс тежегіштердегі ақауларға қарамастан, Shadow көлігімен ең жылдам болды. Осы уақытқа дейін үш пилот уақыттық сеанстарға қатыспады: Патрик Депайе, Прайстің командаласы Ренцо Зорци (қозғалтқыш) және Бой Хайе. Соңғы уақыттық сеанс құрғақ болды, сондықтан барлық іліктесу уақыттары осы сеанстан алынды. Джеймс Хант үшінші рет қатарынан поул позициясын жеңіп алды, ал Карлос Пасе алдыңғы қатарда оның жанында тұрды. Ники Лауда сынған орындық пен дөңгелектердегі мәселелерге қарамастан, үшінші орынды иеленді, Ронни Петерсоннан озып, Депайемен бірге тұрды. Марио Андретти қозғалтқыш бұзылуына қарамастан алтыншы орынға ие болды. Механикалық проблемаларға тап болған басқа пилоттар: Йохен Масс (басқару), Витторио Брамбилла (қозғалтқыш), Ханс Биндер (қозғалтқыш), Прайс (қозғалтқыш), Зорци (жанармай өлшегіш, электр жабдықтары, шығарылатын газ жүйесі), Алекс Рибейро (басқару), Хайе (тежегіштер) және Ларри Перкинс (су сорғысы). Ал Бретт Лунгер қозғалтқышы бұзылғанға дейін бір ғана жылдам айналым жасады. Прайс басты трасса бойында Стук машинасының артында қозғалды. Стук екі маршалдан қашу үшін оңға бұрылды, Биллдің жанынан өтіп, журналист Дэвид Тремейннің айтуынша, "миллиметр" қашықтықта қалды. Прайс Янсен ван Вюренды көре алмады және Стук сияқты жылдам әрекет ете алмады. Ол жас маршалды шамамен 270 км/сағ (170 миль/сағ) жылдамдықпен ұрып жіберді. Янсен ван Вюрен ауаға лақтырылып, Зорци мен Биллдің алдына құлады. Ол соққыда қаза тапты, ал оның денесі Прайс машинасымен қатты қирады. Ол алып жүрген өрт сөндіргіш Прайс басына тиді, содан кейін Shadow көлігіне соқты. Соққының күші соншалық болды, өрт сөндіргіш жоғары лақтырылып, жақын жердегі трибунаға түсті. Ол трибунаның артындағы тұраққа құлап, бір машинаның есігін жапты. Өрт сөндіргішпен соқтығысу Прайстың шлемін күшпен жоғары көтерді. Өлім, әлдеқайда, бірден болды. Прайс машинасы, Shadow DN8, жүргізушісі рульде қаза тапқан күйінде, бірінші бұрылысқа қарай, "Кроуторн" деп аталатын басты трассадан жылдамдықпен төмен құлады. Көлік жолдан оңға шығып, металл кедергілерге соқтығысып, шұғыл көліктерге арналған кіреберіске тиіп, қайтадан трассаға оралды. Содан кейін ол 14-ші орында тұрған Жак Лаффиттің Ligier машинасына тиіп, Прайс пен Лаффитті тұтқыр қоршау мен бетон қабырғаға қарай жіберді.
Аяқтау
Лауданың "Феррарисі" қаза болған оқиғадан кейін, машинасының корпусының астына Прайстың құлау қоршауының бөлігі ілігіп, жарысты мүшкелмен аяқтады. Бұл машинаның су жүйесіне зақым келтірді, жарыс соңында команда жүйеде әдеттегі он екі литрдің үштен бірі ғана қалғанын анықтады. Лауда соңғы 25 айналым бойы май қысымы мен су температурасы туралы ескертулерді көріп, кейіннен "толыққанды түрде тозығы жеткен" деп сипаттаған машинада бәсекелесті.
Біліктілік жіктелуі
Поз. ЖүргізушіКонструкторУақытNo1Джеймс ХантМакларен Форд1:15,9612Карлос ПейсБрабхам Альфа Ромео1:16,0123Ники ЛаудаФеррари1:16,2934Патрик ДепайлерТиррелл Форд1:16,3345Джоди ШектерВолф Форд1:16,3556Марио АндреттиЛотус Форд1:16,3867Ронни ПетерсонТиррелл Форд1:16,4478Карлос РеутманФеррари1:16,5489Эмерсон ФиттипальдиФиттипальди Форд1:16,64910Гунар НилсонЛотус Форд1:16,651011Джон УотсонБрабхам Альфа Ромео1:16,711112Жак ЛаффитЛигиер Матра1:16,741213Йошен МассМакларен Форд1:16,991314Витторио БрамбиллаСертис Форд1:17,081415Том ПрайсШэдоу Форд1:17,111516Клей РегаццониЭнсин Форд1:17,211617Алекс РибейроМарч Форд1:17,441718Ханс Йоахим ШтукМарч Форд1:17,491819Ханс БиндерСертис Форд1:18,071920Ренцо ДзорциШэдоу Форд1:18,422021Бой ХайеМарч Форд1:19,592122Ларри ПеркинсBRM1:21,772223Бретт ЛангерМарч Форд1:24,3523
Жасырын жіктеу
Орын № Тәуекелсіздік нөмірі Жүгіруші Ұйымдастырушы Айналым Уақыт/Шығу Құрылыс Ұпай 1 11 Ники Лауда Ferrari 78 1:42:21.6 3 9 2 20 Джоди Скектер Wolf Ford 78 + 5.2 5 6 3 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 78 + 5.7 4 4 4 1 Джеймс Хант McLaren Ford 78 + 9.5 1 3 5 2 Йошен Масс McLaren Ford 78 + 19.9 13 2 6 7 Джон Уотсон Brabham Alfa Romeo 78 + 20.2 11 1 7 19 Витторио Брамбилла Surtees Ford 78 + 23.6 14 8 12 Карлос Рейтеман Ferrari 78 + 26.7 8 9 22 Клей Регаццони Ensign Ford 78 + 46.2 16 10 28 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 78 + 1:11.7 9 11 18 Ханс Биндер Surtees Ford 77 + 1 Айналым 19 12 6 Гуннар Нильсон Lotus Ford 77 + 1 Айналым 10 13 8 Карлос Пасе Brabham Alfa Romeo 76 + 2 Айналым 2 14 30 Брет Лангер March Ford 76 + 2 Айналым 23 15 14 Ларри Перкинс BRM 73 + 5 Айналым 22 Шығу 9 Алекс Рибейро March Ford 66 Қозғалтқыш 17 Шығу 10 Ханс Йоахим Штук March Ford 55 Қозғалтқыш 18 Шығу 5 Марио Андретти Lotus Ford 43 Апат 6 Шығу 33 Бой Хайе March Ford 33 Жетек қорабы 21 Шығу 26 Жак Лаффит Ligier Matra 22 Апат 12 Шығу 16 Том Прайс Shadow Ford 22 Қайғылы оқиға 15 Шығу 17 Ренцо Зорзи Shadow Ford 21 Отын ағып кетуі 20 Шығу 3 Ронни Петерсон Tyrrell Ford 5 Отын жүйесі 7Дереккөз: