Томас Тейлор: Англиялық аудармашы және жаңа платонист
Thomas Taylor (neoplatonist)
Томас Тейлор (1758-1835) – ағылшын аудармашы, неоплатонист. Аристотель, Платон және ежегі грек философтарының еңбектерін аударған тұңғыш сардар. Философия, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын аудармашысы және неоплатонист (1758–1835)
English translator and Neoplatonist (1758–1835)
Томас Тейлор (15 мамыр 1758 – 1 қараша 1835) – ағылшын аудармашысы және неоплатонист, Аристотель мен Платонның толық шығармаларын, сондай-ақ Орфикалық үзінділерін ағылшын тіліне алғаш аударған адам.
Thomas Taylor (15 May 17581 November 1835) was an English translator and Neoplatonist, the first to translate into English the complete works of Aristotle and of Plato, as well as the Orphic fragments.
Өмірбаян
Томас Тейлор 1758 жылдың 15 мамырында Лондон қаласында, корсетші Жүсіп Тейлор мен оның әйелі Мэридің (туған Саммерстің) ұлы болып дүниеге келді. Ол Санкт-Пол мектебінде білім алып, классикалық әдебиет пен математиканы зерттеуге өмірін арнады. Алдымен Любок банкінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істегеннен кейін, ол Өнерді қолдау қоғамының (Royal Society of Arts) көмекші хатшысы болып тағайындалды. Осы қызметте ол көптеген ықпалды достар тапты, олар оның Платон мен Аристотельден басқа Прокл, Порфирий, Апулей, Оцелл Лукан және басқа да неоплатониктер мен пифагорейлердің еңбектерін жариялауына көмектесті. Оның мақсаты – ежелгі грек философтарының әлі аударылмаған барлық жазбаларын аудару болатын. Тейлор эллинизмді, әсіресе Платон мен неоплатониктер Прокл және «ең құдайлық» Ямблих ұсынған философиялық негізді құрметтеді, олардың еңбектерін ағылшын тіліне аударды. Ол ежелгі дәуірге соншалықты ғашық болғандықтан, әйелімен тек классикалық грек тілінде сөйлесетін. Сонымен қатар, ол өз заманындағы христиандықтағы жемқорлыққа және оның бетке айтарлық кемшіліктеріне қарсы ашық түрде айтысқан. Тейлорды қынжырлатып, көптеген жаулары болды, бірақ басқа жақтарда оны жақсы қабылдады. Оның достарының арасында ерекше саяхатшы және философ Джон «Жаяу» Стюарт болды, Тейлор оның бас қосуларына жиі қатысқан.
Thomas Taylor was born in the City of London on 15 May 1758, the son of a staymaker Joseph Taylor and his wife Mary (born Summers). He was educated at St. Paul's School, and devoted himself to the study of the classics and of mathematics. After first working as a clerk in Lubbock's Bank, he was appointed Assistant Secretary to the Society for the Encouragement of Art (precursor to the Royal Society of Arts), in which capacity he made many influential friends, who furnished the means for publishing his various translations, which besides Plato and Aristotle, include Proclus, Porphyry, Apuleius, Ocellus Lucanus and other Neoplatonists and Pythagoreans. His aim was the translation of all the untranslated writings of the ancient Greek philosophers. Taylor was an admirer of Hellenism, most especially in the philosophical framework furnished by Plato and the Neoplatonists Proclus and the "most divine" Iamblichus, whose works he translated into English. So enamoured was he of the ancients, that he and his wife talked to one another only in classical Greek. He was also an outspoken voice against corruption in the Christianity of his day, and what he viewed as its shallowness. Taylor was ridiculed and acquired many enemies, but in other quarters he was well received. Among his friends was the eccentric traveller and philosopher John "Walking" Stewart, whose gatherings Taylor was in the habit of attending.
Отбасы
Тейлор 1777 жылы Джон Мортонның қызы Мэри Мортонға үйленді. Олардың балалары: Джордж Берроу Тейлор (1779 жылы туған), Джон Буллер Тейлор (1781), Уильям Грейнджер Тейлор (1783–1785), Мэри Джозеф Тейлор (1789) және Томас Тейлор (1791). Олардың үлкен қызы Мэри Мередит Тейлор (1787–1861) оның жомарт демеушісі Уильям Мередиттің құрметіне аталған және киім-кешек сатушы Сэмюэл Беверли Джонсқа тұрмысқа шықты. Оның әйелі Мэри 1809 жылы қайтыс болды. Ол қайтадан үйленді, бірақ екінші әйелі Сузанна 1823 жылы қайтыс болды. Екінші некесінен Томас Прокл Тейлор (1816 жылы туған) деген ұлы дүниеге келді. Томас Тейлор Уолвортта қайтыс болды.
Taylor married his childhood sweetheart Mary Morton, daughter of John Morton, in 1777, and they had children George Burrow Taylor (born 1779), John Buller Taylor (1781), William Grainger Taylor (1783 1785), Mary Joseph Taylor (1789) and Thomas Taylor (1791). Their eldest daughter, Mary Meredith Taylor (1787–1861), was named after his generous patron William Meredith and married a haberdasher, Samuel Beverly Jones. His wife Mary died in 1809. He married again, and his second wife Susannah died in 1823. From his second marriage he had one son, Thomas Proclus Taylor (born 1816). Thomas Taylor died in Walworth.
Ықпал
Ол қолданған мәтіндер 16 ғасырдан бері өңделген, бірақ толық еместіктермен үзіліп жатты; Тейлордың платонизмді түсінуі оның ұсынған түзетулерін негіздеді. Оның аудармалары Уильям Блейк, Перси Биш Шелли және Уильям Вордсвортқа ықпал етті. Америкалық басылымдарда оларды Ральф Уолдо Эмерсон, Бронсон Алкотт және Теософиялық қоғам хатшысы Хелена Блаватскаяның хатшысы Г. Р. С. Мид оқыды. Тейлор сонымен қатар философия (әсіресе Прокл мен Ямблихтың неоплатонизмі) және математика саласында бірнеше түпнұсқа еңбектер жариялады. Бұл еңбектер (кейбіреулері Тейлордың өмірінде алғаш рет) Prometheus Trust арқылы қайта басылды. Ол әйелімен бірге 1770-ші жылдардың соңында Уолвортта 18 жасар Мэри Вулстонкрафт кіретін отбасыға үй иесі болған көрінеді; болашақ «Әйелдер құқығын қорғау» авторы Тейлорларды білген-білмегені белгісіз, себебі ол сол кезде әйелдің серігі ретінде жұмыс істеу үшін үйден кетіп қалды. Тейлор Вулстонкрафттың 1792 жылғы маңызды еңбегіне (сондай-ақ Томас Пэйннің «Адам құқықтарына») өзінің сатирикалық эссесі «Жануарлардың құқықтарын қорғау» арқылы жауап берді. Онда Тейлор Вулстонкрафттың аргументтерінің абсурдтығын көрсетуге тырысты, егер әйелдерге қатысты теңдік туралы аргумент дұрыс болса, онда жануарларға да қатысты болмауының себебі неде? Вулстонкрафттың ойынша, бұл пікір «жануарларға» да қатысты; бірақ Тейлор жануарлардың құқықтары бар деген пікірдің өзі абсурд екенін айтты. Сондықтан Тейлор Вулстонкрафттың аргументтерінің дұрыс емес болуы керек деп мәлімдеді; бірдей аргументтер әр жағдайда қолданылды, егер олар жануарларға қатысты дұрыс болмаса, онда әйелдерге қатысты да дұрыс болмауы керек.
The texts that he used had been edited since the 16th century, but were interrupted by lacunae; Taylor's understanding of the Platonists informed his suggested emendations. His translations were influential on William Blake, Percy Bysshe Shelley, and William Wordsworth. In American editions they were read by Ralph Waldo Emerson, Bronson Alcott, and G. R. S. Mead, secretary to Helena Blavatsky of the Theosophical Society. Taylor also published several original works on philosophy (in particular, the Neoplatonism of Proclus and Iamblichus) and mathematics. These works have been republished (some for the first time since Taylor's lifetime) by the Prometheus Trust. It appears that he and his wife were landlords at Walworth in the late 1770s to a family that included the 18 year old Mary Wollstonecraft; it is not clear whether the future author of A Vindication of the Rights of Woman actually knew the Taylors, as at that age she left home for a job as a lady's companion. Taylor responded to Wollstonecraft's 1792 magnum opus (as well as Thomas Paine's "Rights of Man") in his satirical essay, A Vindication of the Rights of Brutes. In it, Taylor attempted to demonstrate the absurdity of Wollstonecraft's arguments by arguing that if the argument for equality was sound when it applied to women, why not for animals too? Wollstonecraft's reasoning seemed to hold for “brutes” too; yet, Taylor argued, to hold that brutes had rights was manifestly absurd. Therefore, Taylor contended, Wollstonecraft's reasoning must be unsound; the same arguments were used in each case, and if unsound when applied to animals, they must also be unsound when applied to women.