1990 жылғы Жапон Гран-присі: Сенаның екінші әлем чемпионаты және Бенеттонның жеңісі

Кіріспе

1990 жылғы Формула-1 әлем чемпионатының 15-ші кезеңі – 1990 жылғы Жапон Гран-приі 1990 жылдың 21 қазанында Сузукада өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1990 жылғы Формула-1 маусымының он бесінші және соңғы жарысы болды. Бұл Жапония Гран-приінің 16-шы және Сузукада өткен 6-шы жарысы еді. Жарыс барысында әлем чемпионатының талапкерлері, бразилиялық Айртон Сенна мен француз Ален Прост бірінші бұрышта соқтығысып қалды. Әлем чемпионатының екінші жылы еді, чемпионат осы екі пилот арасындағы соқтығыс арқылы шешілді. Соқтығыс екі машинаны да жарыстан шығарып, Сеннаға екінші әлем чемпионатының жеңісін сыйлады. Бұл 1989 жылғы Жапон Гран-приінде болған жағдайдың керісінше болды, онда соқтығыс Простқа чемпиондық атағын әкелген еді. Жарыс Бенеттон Формула командасы үшін сол кезге дейінгі ең жақсы нәтиже болды, олардың пилоттары, бразилиялық тәжірибелі Нельсон Пике және оның шәкірті Роберто Морено Бенеттон B190 машинасымен бірінші және екінші орындарды иеленді. Бұл Бенеттон командасының Жапониядағы екінші жеңісі болды, алдыңғы жылы да команда жеңіске жеткен еді. Жапон пилоты Агури Сузуки өзінің Lola LC90 машинасымен үшінші орын алып, өзі үшін, Larrousse командасы үшін және Lamborghini қозғалтқышы үшін мансабындағы ең жақсы нәтижеге қол жеткізді. Найджел Манселлдің жарыстан шығуына байланысты Ferrari ұпай жинамады, ал McLaren командасы Конструкторлар чемпионатында алтыншы және үшінші рет жеңіске жетті. 2023 жылғы мәліметтерге сәйкес, бұл жарыс еуропалық пилоттың подиумға шықпаған соңғы жарысы болды, ал алдыңғы үш орынды екі оңтүстік американдық және бір азиялық пилот иеленді. Бұл сонымен қатар Larrousse командасының Формула-1 сапында өткізген сегіз маусым ішінде подиумға шыққан жалғыз жарысы және Lamborghini V12 қозғалтқышының Формула-1 сапындағы тұңғыш және жалғыз подиумы болды. Сузукидің подиумға шығуы жапон пилоты үшін алғашқы рет болды (кейін Такума Сато мен Камуи Кобаяши да осындай жетістікке қол жеткізді) және Камуи Кобаяшидің 2012 жылғы Жапон Гран-приінде үй жарысында жапон пилоты үшін соңғы рет болды. Сонымен қатар, бұл Бразилияның Формула-1 тарихындағы он бір рет екі пилоттың бірдей жеңіске жеткен жағдайларының соңғысы болды, олардың ішінде Пике мен Морено қатысқан жалғыз жағдай еді; қалған он жағдайдың сегізінде Пике мен Сенна, ал қалған екеуінде Эмерсон Фиттипальди мен Хосе Карлос Пейс өнер көрсетті.

15th round of the 1990 Formula One World Championship

The 1990 Japanese Grand Prix was a Formula One motor race held on 21 October 1990 at Suzuka. It was the fifteenth and penultimate race of the 1990 Formula One season. It was the 16th Japanese Grand Prix and the 6th held at Suzuka. The race saw a first corner collision between World Championship rivals Brazilian driver Ayrton Senna and French driver Alain Prost, the second consecutive year that the World Championship had been decided by a collision between the two at the same track. The collision immediately put both cars out of the race and secured Senna his second World Championship, a reversal of fortunes from the 1989 Japanese Grand Prix, where the collision had secured the championship for Prost. The race saw a best result to that point for the Benetton Formula team, with their drivers Brazilian veteran Nelson Piquet and his protégé Roberto Moreno finishing first and second in their Benetton B190s. It was back to back wins for Benetton in Japan after the team's win the previous year. Japanese driver Aguri Suzuki scored a career best result for himself, the Larrousse team and the Lamborghini engine, finishing third in his Lola LC90. With Ferrari scoring no points after Nigel Mansell's retirement, the McLaren team secured their sixth and third consecutive Constructors' Championship. as of 2023, this was the last race where no European driver finished the race on the podium, and two South American drivers and an Asian driver filled the top three positions. It was also the only race where the Larrousse team scored a podium finish during their eight seasons of competing in Formula One, and the first and only podium finish for the Lamborghini V12 engine in Formula One. Suzuki's podium finish was the first for a Japanese driver (later matched by Takuma Sato and Kamui Kobayashi) and the last for a Japanese driver at his home race until Kamui Kobayashi did so at the 2012 Japanese Grand Prix. Moreover, it was the last of Brazil's eleven one twos in Formula One, the only one featuring Piquet and Moreno; of the other ten, eight featured Piquet and Senna and the other two had Emerson Fittipaldi and José Carlos Pace.

Жарыстан бұрын

Жарыс алдында Брабхам 1991 жылы Yamaha қозғалтқыштарын қолданатынын, ал Footwork 1991 жылы Porsche қозғалтқыштарымен келісім жасағанын және 1990 жылғы екі пилотын – Алекс Каффи мен Мишель Альборетоны сақтап қалғанын хабарлады. Жарысқа дейін Life Racing Engines және EuroBrun командалары спорттан шықты. EuroBrun пилоты Роберто Морено Benetton командасына қосылып, өткен жылғы жарыстың жеңімпазы Алессандро Нанниниді ауыстырды, ол Испания Гран-присінен кейін бір апта өткенде тікұшақ апатына ұшырап, Формула-1 мансабын аяқтағандықтан жарысқа қатыса алмады. Жан Алеси жұма күнгі жаттығу барысында мойын жарақатын алғандықтан стартқа шықпады. Оның орындығы бос қалғандықтан, бұл қатарынан үшінші жарыс болды, онда әдеттегі 26 емес, 25 пилот қана старт алды. Найджел Манселл зейнеткерлік туралы шешімінен бас тартып, 1991 жылдан бастап екі жылға Williams Renault командасына қосылатынын мәлімдеді, себебі Фрэнк Уильямс, Патрик Хед және Renault оған әлем чемпионатын жеңе алатын машина бере алатынына және ол команданың бірінші нөмірі болатынына кепілдік берді. Сенбі күні Honda компаниясының негізін қалаушы Соичиро Хонда McLaren пит-стопында Айртон Сеннамен кездесті.

Біліктілік туралы есеп

EuroBrun және Life командалары жарыстан шыққаннан кейін, алдын ала іріктеу сессиясын өткізу қажеттігі тумады, себебі жарыста барлығы 30 көлік қалды. Алдын ала іріктеуден босатылған Янник Далмас, Габриэль Таркини (екеуі де AGS командасынан), Оливье Груйлар (Osella) және Бертран Гашо (Coloni) жүргізушілері нәтижесінде жарысқа іріктеле алмады. Гашо жұма күнгі жаттығу кезінде ауыр апатқа ұшырады. EuroBrun командасын тастап, Benetton командасына қосылған Роберто Морено оңайлықпен тоғызыншы орынға іріктеліп кірді.

Біліктілік жіктелуі

Орын № Жүргізуші Ұйым Q1 Q2 Аралық 1 27 Айртон Сенна McLaren Honda 1:38.828 1:36.996 — 2 1 Ален Прост Ferrari 1:38.684 1:37.228 +0.232 3 2 Найджел Мэнселл Ferrari 1:38.969 1:37.719 +0.723 4 28 Герхард Бергер McLaren Honda 1:38.374 1:38.118 +1.122 5 5 Тьерри Бутсен Williams Renault 1:39.577 1:39.324 +2.328 6 20 Нельсон Пике Benetton Ford 1:41.041 1:40.049 +3.053 7 4 Жан Алези Tyrrell Ford 1:40.052 уақыт жоқ +3.056 8 6 Риккардо Патрезе Williams Renault 1:40.355 1:40.664 +3.359 9 19 Роберто Морено Benetton Ford 1:41.719 1:40.579 +3.583 10 30 Агури Сузуки Lola Lamborghini 1:41.442 1:40.888 +3.892 11 23 Пьерлуиджи Мартини Minardi Ford 1:40.899 1:41.964 +3.903 12 11 Дерек Уорвик Lotus Lamborghini 1:41.482 1:41.024 +4.028 13 16 Иван Капелли Leyton House Judd 1:41.657 1:41.033 +4.037 14 3 Сатору Накадзима Tyrrell Ford 1:41.208 1:41.078 +4.082 15 12 Джонни Герберт Lotus Lamborghini 1:43.111 1:41.558 +4.562 16 15 Маурисио Гугельмин Leyton House Judd 1:42.049 1:41.698 +4.702 17 29 Эрик Бернар Lola Lamborghini 1:42.141 1:41.709 +4.713 18 25 Никола Ларини Ligier Ford 1:43.396 1:42.339 +5.343 19 21 Эмануэле Пирро Dallara Ford 1:40.230 1:42.361 +5.365 20 24 Джанни Морбиделли Minardi Ford 1:42.858 1:42.364 +5.368 21 26 Филипп Аллио Ligier Ford 1:44.106 1:42.593 +5.597 22 8 Стефано Модена Brabham Judd 1:42.617 уақыт жоқ +5.621 23 7 Дэвид Брэбхэм Brabham Judd 1:43.156 уақыт жоқ +6.160 24 10 Алекс Каффи Arrows Ford 1:43.270 1:43.887 +6.274 25 9 Микеле Альборето Arrows Ford 1:43.304 1:43.610 +6.308 26 22 Андреа де Чесарис Dallara Ford 1:43.601 1:43.647 +6.605 27 14 Оливье Груйяр Osella Ford 1:43.993 1:43.782 +6.786 28 17 Габриэле Таркуини AGS Ford 1:44.281 29:56.038 +7.285 29 18 Янник Дальмас AGS Ford 1:44.410 1:46.326 +7.414 30 31 Бертранд Гашо Coloni Ford 20:22.535 1:45.393 +8.397

Жарыс туралы есеп

Айртон Сенна біліктілікте поулды иеленді, бірақ трассаның лас жағында орналасқандығына наразы болды, поул әрқашан жарыс траекториясында болуы керек деп талап етті. Ол Герхард Бергермен бірге жапон стюардтарына поулдың орнын трассаның таза сол жағына ауыстыруды сұрады. Стюардтар бастапқыда келісті, бірақ FISA президенті Жан Мари Балестрдің сол түні берген бұйрығы бұл шешімді қабылдамады және бастапқы поул-позиция трассаның лас оң жағында қалды. Сонымен қатар, FIA бірінші бұрышта жақсырақ орналасу үшін пит-лейн шығу сызығының сары сызығын кесіп өтуге рұқсат етілмейтінін ескертті, бұл Сеннаны одан әрі ашуландырды. Стартта Прост көшбасшылыққа шықты, бірақ Сенна бірінші бұрышта ішкі жаққа шығуға тырысты. Екі пилот соқтығысып, екеуі де жарыстан шығып қалды. Бұл апаттың нәтижесінде Сенна екінші рет Жүргзушілер Чемпионатын жеңіп алды, себебі маусымға бір жарыс қалғанда Прост оның ұпайларын жеңе алмады. Benetton Ford-тың тұғырламадағы үстемдігі Ferrari-дің McLaren-ның алтыншы Конструкторлар титулын жеңуіне жеткілікті ұпай жинауына кедергі келтірді. Жарыс Герхард Бергердің McLaren MP4/5B көлігімен алда, ал Найджел Манселлдің Ferrari 641 көлігімен екінші орында жалғасты. 2-ші айналымда Бергер Сенна мен Прост соқтығысып, трассаға шашылған құмға түсіп, бірінші бұрышта сырғып кетті, Манселлді Нельсон Пике мен Роберто Мореноның екі Benetton көлігінен озып кетуге мүмкіндік берді. Benetton әдеттегі стратегиясын – пит-стоп жасамауын күтіп, Манселл 26-шы айналымның соңында шиналарын ауыстыру үшін пит-стопқа кірді. Жылдам тоқтағаннан кейін, ол доңғалақтары қатты бұрқырап шықты, ал беріліс бітісі істен шықты. Ferrari пит-лейннің соңында тоқтап, жарыстан шықты. Пике жетекшілікті мұра етіп алды және шақырған туға дейін сақтап қалды, оның командаласы Морено жақыннан оны қуды. Агури Судзуки де тоқтамай жарыс аяқтады, үшінші орынды иеленді, бұл жапон пилотының алғашқы рет мұндай жетістікке жеткені болды. Риккардо Патрезе мен Тьерри Бутсеннің екі Williams FW13B Renault көліктері төртінші және бесінші орындарды алды, ал Сатору Накаджима Tyrrell 019 көлігімен алтыншы орынды иеленді, бұл ұпай жинаған екінші жапон пилоты болды. Сенна бұл оның қалаған нәтижесі емес екенін, бірақ осылай болуы керек екенін мәлімдеді. Прост бұған ашуланып, бұл әрекетті "нашар" деп сипаттап, Сеннаны "құндылығы жоқ адам" деп атады. Кейін ол оқиғадан кейін спорттан бірден кетіп қалуға ниеттенгенін айтты. 1991 жылы үшінші және соңғы Әлем Чемпионатын жеңгеннен кейін Сенна бұл әрекетінің қасақана болғанын және 1989 жылғы жазаға жауап екенін мойындады. Екеуі де әрқайсысы тағы бір чемпиондық жеңіп алды (1991 жылы Сенна және 1993 жылы Прост) және ақырында 1993 жылғы Австралия Гран-приінде өткен соңғы жарыста подиумдағы келіспеушіліктерін аяқтады. 1991 жылы BBC-де Гран-при әріптесі Мюррей Уокермен болған әңгімеде 1976 жылғы Әлем Чемпионы Джеймс Хант: "Жоқ, менің ойымша, Сенна Балестрден бірнеше жыл бойына көптеген сынға ұшырады. Менің ойымша, ол Балестр оны Әлем Чемпионатынан әділсіз түрде айырды деп толыққанды өзінің құқы екенін сезінеді және осы жылы Балестр жоқ болғанда, ол адреналинмен бір сәтте жарылып, менің ойымша, оны адамгершілікке жақындатты. Жоқ, олай емес. Ол Просты итергенін айтпады, оны итермеді және баспасөздің көп бөлігі соны ұстап алды, барлығы солай деді. Ол жарысқа дейін жол бермейтін шешім қабылдағанын айтты, бірақ шындығында ол оған берді, егер қайталауды қарасаңыз, ол Прост оған келіп соқтығысқанда ішкі жақтағы тротуарда жол берді және бір жыл бұрын Прост оған Жапониядағы шаштық бұрылыста күмәнсіз соқтығысқан. Абсолютті, егер сіз екеуінің де қайталауларын қарасаңыз, Прост екі жағдайда да бұрылыс нүктесінен бұрын бұрылды және екіншісі бірінші бұрыштағы екінші оқиғада, бұл Просттың бұрынғы керемет миы толық құлап кеткенін көрсетті, өйткені осы жарыста итеруге мүлдем қажеті жоқ жалғыз адам – Прост және ол өзінің күшімен сырғып кетті. Дәлелдерді көруге болады, бұл көзқарас мәселесі емес, бұл дәлелдерді қарау мәселесі".

Ayrton Senna qualified on pole but was unhappy with the dirty side of the track it was situated on, arguing that pole should always be on the racing line. He and Gerhard Berger then went to the Japanese stewards to request a change of position of pole to the cleaner left side of the track. The stewards initially agreed but an injunction by FISA president Jean Marie Balestre later that night rejected the decision and the original pole position remained on the dirtier right side of the track. In addition, the FIA had warned that crossing the yellow line of the pit exit on the right to better position oneself at the first corner would not be permitted, further infuriating Senna. At the start, Prost took the lead but Senna attempted to take the inside line into the first corner. The two drivers made contact, sending both off the track and into instant retirement. The crash meant that Senna had clinched the Drivers' Championship for a second time, as with one race left in the season, Prost could not overtake his points tally. Benetton Ford's dominance of the podium prevented Ferrari from scoring enough points to stop McLaren clinching its sixth constructors' title. After the collision, the race proceeded with Gerhard Berger's McLaren MP4/5B leading and Nigel Mansell's Ferrari 641 second. On lap 2, Berger spun off at the first corner on sand thrown onto the track by the Senna/Prost collision, leaving Mansell to lead the race from the two Benettons of Nelson Piquet and Roberto Moreno. Anticipating that Benetton would follow their usual strategy of not making a pit stop, Mansell built up a gap until he pitted for tyres at the end of lap 26. After a quick stop, he left his box with heavy wheelspin, and a driveshaft failed. The Ferrari pulled over at the end of the pit lane and retired. Piquet inherited the lead and retained it until the chequered flag, with his teammate Moreno following closely. Aguri Suzuki also drove a non stop race, finishing third, the first Japanese driver to do so. The two Williams FW13B Renaults of Riccardo Patrese and Thierry Boutsen finished fourth and fifth, while Satoru Nakajima finished sixth in a Tyrrell 019, the second Japanese driver in the points. with Senna claiming it was not how he wanted it but how it had to be. Prost was infuriated by this, and described the move as "disgusting" and Senna as "a man without value". He later said that he almost retired from the sport instantly after the incident. After winning his third and final World Championship in 1991, Senna admitted that his move was deliberate, and that it was a payback for 1989. The pair went on to win one more championship each (Senna in 1991 and Prost in 1993) and eventually reconciled their differences on the podium in their final race together at the 1993 Australian Grand Prix. In a discussion with his fellow Grand Prix commentator Murray Walker at the BBC in 1991, 1976 World Champion James Hunt said "Oh no, I think he Senna took an awful lot of vilification from Balestre over a period of a couple of years. He feels with great justification in my opinion that Balestre single handily robbed him of the world championship which Senna is the be all and end or and when he finally won this year with Balestre out of the way, he snapped at a moment of adrenaline and I think to my opinion that humanised him. No he didn't, he did not. He neither said that he pushed Prost off, nor did he push him off and that is what a lot of the idiot press picked up, they all said that. He said that he had decided before the race that he would not gonna give way right, in fact he never stuck to that if you look at the replay, he did give way on the kerb on the inside trying to avoid Prost who was driving into him right and once more the year before Prost drove into him without any doubt at all at the hairpin in Japan. Absolute if you look at the replays of both Prost turned into the corner on both occasions way before the turning in point right and the other thing is in the second incident at the first corner right, it was a testimony that Prost previously excellent brain had collapsed totally right because the only person that did not need to be pushed off without a doubt that race was Prost and he pushed himself off. The evidence is there to see, this one is not a question of views, this one is a question of looking at the evidence."

Жасырын жіктеу

Орын № Тәуекелсіздік жүргізушісі Конструктор Тыныс Лаптар Уақыт/Шығын Төртінші қатар Ұпайлар 1 20 Нельсон Пике Benetton Ford 53 1:34:36.824 6 9 2 19 Роберто Морено Benetton Ford 53 +7.223 8 6 3 30 Агури Сузуки Lola Lamborghini 53 +22.469 9 4 4 6 Риккардо Патрезе Williams Renault 53 +36.258 7 3 5 5 Тьерри Бутсен Williams Renault 53 +46.884 5 2 6 3 Сатору Накадзима Tyrrell Ford 53 +1:12.350 13 1 7 25 Никола Ларини Ligier Ford 52 +1 айналым 17 8 23 Пьерлуиджи Мартини Minardi Ford 52 +1 айналым 10 9 10 Алекс Каффи Arrows Ford 52 +1 айналым 23 10 26 Филипп Аллио Ligier Ford 52 +1 айналым 20 Шығын 11 Дерек Уорвик Lotus Lamborghini 38 Коробка ауыстыру 11 Шығын 12 Джонни Герберт Lotus Lamborghini 31 Қозғалтқыш 14 Шығын 9 Микеле Альборето Arrows Ford 28 Қозғалтқыш 24 Шығын 2 Найджел Мэнселл Ferrari 26 Жартылай ось 3 Шығын 21 Эмануэле Пирро Dallara Ford 24 Генератор 18 Шығын 29 Эрик Бернар Lola Lamborghini 24 Қозғалтқыш 16 Шығын 24 Джанни Морбиделли Minardi Ford 18 Айналып кетті 19 Шығын 16 Иван Капелли Leyton House Judd 16 Қоздыру 12 Шығын 22 Андреа де Чесарис Dallara Ford 13 Айналып кетті 25 Шығын 15 Маурисио Гугельмин Leyton House Judd 5 Қозғалтқыш 15 Шығын 7 Дэвид Брэбхэм Brabham Judd 5 Муфта 22 Шығын 28 Герхард Бергер McLaren Honda 1 Айналып кетті 4 Шығын 27 Айртон Сенна McLaren Honda 0 Соқтығысу 1 Шығын 1 Ален Прост Ferrari 0 Соқтығысу 2 Шығын 8 Стефано Модена Brabham Judd 0 Соқтығысу 21 ЖСҚ 4 Жан Алези Tyrrell Ford Жүргізуші жарақат алды ЖСҚ 14 Оливье Груйяр Osella Ford ЖСҚ 17 Габриэле Таркуини AGS Ford ЖСҚ 18 Янник Дальмас AGS Ford ЖСҚ 31 Бертранд Гашо Coloni Ford Дереккөз: