Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
француз суретшісі Жан Ле Бел (шамамен 1290 – 15 ақпан 1370) – Льеж қаласынан шыққан жылнамашы.
the French artist
Jean Le Bel (c. 1290 – 15 February 1370) was a chronicler from Liège.
Өмірбаян
Жан Ле Белдің әкесі Жиль ле Бель де Чанже, Льеж қаласының кеңесшісі болды. Жан шіркеуге кіріп, собор шіркеуінің каноны болды, бірақ ол және оның інісі Генри 1327 жылы Жан де Бомонтпен Англияға барып, шотландтарға қарсы шекаралық соғысқа қатысты. Оның өсиеті 1369 жылы жасалған, ал оның қабір тасындағы жазуда 1370 жылы қайтыс болғаны көрсетілген. Оның өмірінен басқа ештеңе белгілі емес, бірақ "Хесбай ақсүйектерінің айнасы" еңбегінің авторы Жак де Хемрикорт оның мінез-құлқына мақтау айтып, киім-кешегінің, жанындағы адамдардың және қонақжайлылығының әсемдігін сипаттаған. Хемрикорт оның қайтыс болған кезде сексен жасқа толған немесе одан да қарлы болғанын мәлімдейді.
Jean Le Bel's father, Gilles le Beal des Changes, was an alderman of Liège. Jean entered the church and became a canon of the cathedral church, but he and his brother Henri followed Jean de Beaumont to England in 1327, and took part in the border warfare against the Scots. His will is dated 1369, and his epitaph gives the date of his death as 1370. Nothing more is known of his life, but Jacques de Hemricourt, author of the Miroir des nobles de Hesbaye, has left a eulogy of his character, and a description of the magnificence of his attire, his retinue and his hospitality. Hemricourt asserts that he was eighty years old or more when he died.
Жылнамалар
Жан латын тілінде емес, француз тілінде жазған алғашқы жылнамашылардың бірі болды. Ол Жан де Бомонт графының әскердегі серігі және жаны болды, 1327 жылы Англия мен Шотландияға онымен бірге сапар шекті. Герцогтың өтінішімен ол Эдуард III патшаның билік кезеңіндегі оқиғаларды баяндаған «Нағыз жылнамалар» (Vrayes Chroniques) атты еңбекті жазды. Ол фактілерін растау және толықтыру үшін әңгімелесулерді қолданған тұңғыш адам деп есептеледі. Жанның жазу себебін Эдуард III соғыстары туралы белгілі бір бұрмаланған ұйқасты жылнаманы оның жүз жылдық соғыстың басына дейінгі ерліктерінің шын есебімен алмастыру ниетімен түсіндіреді. Ұзақ уақыт бойы Жан тек Жан Фруассардың сілтемесі арқылы ғана жылнамашы ретінде танылды; Фруассар оның ықпалында болды және оның мәтіндерінен материалдар алды. Фруассар оны өзінің «Жылнамаларының» бірінші кітабының кіріспесінде өзінің сенімді тұлғаларының бірі деп атайды және Ле Белдің мәтінін өз кітабына сөзсіз және толық көлемде енгізеді. Ле Белдің жеке жылнамасы бір ғана анонимді қолжазбада сақталған. Жан д’Утремуздың «Тарихтардың айнасы» (Ly Myreur des Histors) атты еңбегінің қолжазбасындағы оның еңбегінің бір бөлігі 1847 жылы табылды, ал оның толық жылнамасы Шалон-сюр-Марн кітапханасында сақталды және 1863 жылы Л. Полен тарапынан жарияланды. Стиль тұрғысынан кейбір сыншылар Ле Белді Фруассармен бір деңгейге қойды. Оның ең басты артықшылығы – оқиғаларды өзі немесе оның дереккөзі куә болған жағдайда ғана баяндаудан бас тартуы. Дәлелдерді қабылдаудағы мұндай ұқыптылық оның шектеулерімен салыстырылуы керек. Ол, жалпы алғанда, Фруассардың көзқарасына ұқсас тұрғыдан қарастырады; ол ұлттық қозғалыстармен немесе саясатпен айналыспайды; рыцарлар үшін жазғандықтан, ол жорықтар туралы жалпы түсінік бермейді, олар оның баяндамасында батырларының ерліктерінің тізбегіне айналады. Фруассар оған үлкен қарызды болды және Роберт Брюстің, Эдуард III және Солсбери графинясының өлімі, сондай-ақ Кале тұрғындарының адалдығы сияқты оның ең танымал эпизодтарының кейбіреулерін одан алған сияқты көрінеді. Ол жазған әндер мен вирелейлер, Хемрикурдың сөзіне сәйкес, өте шебер болған, бірақ әлі күнге дейін табылған жоқ.
Jean was one of the first chroniclers to write in French instead of Latin. He was a soldier and companion of Jean, Count de Beaumont and travelled with him to England and Scotland in 1327. At the request of the duke, he wrote Vrayes Chroniques ("True Chronicles"), which recorded the events of the reign of Edward III. He is believed to be the first person to use interviews to confirm and supplement his facts. Jean gives as his reason for writing a desire to replace a certain misleading rhymed chronicle of the wars of Edward III by a true relation of his enterprises down to the beginning of the Hundred Years' War. For a long time Jean was only known as a chronicler through a reference by Jean Froissart; Froissart was greatly influenced by him and borrowed from his texts. Froissart names him in the prologue of the first book of his Chronicles as one of his authorities, and incorporates Le Bel's own text, verbatim and at length, in his own book. Le Bel's own chronicle is only preserved in a single, anonymous manuscript. A fragment of his work in the manuscript of Jean d'Outremeuse's Ly Myreur des Histors, was discovered in 1847; and the whole of his chronicle, preserved in the library of Chálons sur Marne, was edited in 1863 by L. Polain. In the matter of style Le Bel has been placed by some critics on the level of Froissart. His chief merit is his refusal to narrate events unless either he himself or his informant had witnessed them. This scrupulousness in the acceptance of evidence must be set against his limitations. He takes on the whole a similar point of view to Froissart's; he has no concern with national movements or politics; and, writing for the public of chivalry, he preserves no general notion of a campaign, which resolves itself in his narrative into a series of exploits on the part of his heroes. Froissart was considerably indebted to him, and seems to have borrowed from him some of his best known episodes, such as the death of Robert the Bruce, Edward III and the countess of Salisbury, and the devotion of the burghers of Calais. The songs and virelais, in the art of writing which he was, according to Hemricourt, an expert, have not come to light.