Кіріспе

Француз авторы Андреас Капелан (Капелан сөзі "шапалақ" дегенді білдіреді), сондай-ақ Андрей Шапалақ деп те аталады, кейде оның аты француз тіліне аударғанда Андре ле Шапелан деп аталды. Ол 12 ғасырдағы, көбінесе "De amore" ("Махаббат туралы") деп танылатын трактаттың авторы. Андреас Капелланың өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол Мари де Шампанның сарайында қызметкер болған және француз текті болуы мүмкін деп есептеледі. Трактатының шыншыл, сәл цинизмге толы әуені, оның мәдениетті махаббатқа қарсы құрал екенін көрсетеді.

Оның еңбегі

"De Amore" Франция королі Людовик VII мен Аквитаниялық Элеонораның қызы Мари де Шампанның өтініші бойынша жазылған. Онда автор жас шәкірті Уолтерге махаббаттың қауіп-қатерлері туралы айтады. Мәтіндегі "Венгрияның байлығына" жасалған сілтеме, оның 1184 жылдан кейін, Венгрияның Бела III француз сарайына табысын жіберген және Маридің жартылай қарындасы Маргаритаға үйленуді ұсынған кезде, бірақ 1186 жылға дейін, оның ұсынысы қабылданғанға дейін жазылған деген гипотезаны тудырды. "De Amore" үш кітаптан тұрады. Бірінші кітап махаббаттың этимологиясы мен анықтамасын қамтиды және академиялық лекция нысанында жазылған. Екінші кітапта әртүрлі әлеуметтік топтардың өкілдері арасындағы диалогтар келтірілген; ол топтар арасындағы романтикалық қарым-қатынастың қалай дамуы керектігін көрсетеді. Бұл екінші кітап біріншісінен нашар деп есептеледі. Үшінші кітап – ақсүйек әйелдер төрағалық еткен нақты махаббат соттарының оқиғаларынан тұрады. "De Amore" кітабының бір қазіргі заманғы басылымын шығарған Джон Джей Пэрри, сыншы Роберт Босуаттың "De Amore" кітабын "үлкен дәуірдің ой-пікірлерін көрсететін, өркениеттің құпиясын ашатын маңызды еңбектердің бірі" деп сипаттағанын келтіреді. Оны дидактикалық, пародистикалық немесе жай ғана сипаттамалық тұрғысынан қарастыруға болады; қандай жағдайда болсын, ол батыс әдебиетіндегі ұзақ және маңызды дәстүрдің негізін құраған көзқарастар мен тәжірибелерді сақтайды. Он екінші ғасырдың ортасынан бастап провансальдық трубадурлар біртіндеп қалыптастырған "әдепті махаббат" әлеуметтік жүйесі тез тарады. Бұл поэзия мен оның этикасы дамыған орталықтардың бірі – Элеонора Аквитанияның сарайы (ол өзі ерте трубадур ақыны Уильям IX Аквитанияның немересі). "De Amore" 1170 және 1174 жылдар аралығында Пуатьедегі Элеонора сарайының әлеуметтік және махаббат өмірін бейнелейді, бірақ ол кем дегенде он жылдан кейін, көрінеді, Трояда жазылған. Ол 12-ші ғасырдың соңында трубадурлар мен тробайрицтер арасында поэтикалық пікірталстардың тақырыбы болған бірнеше нақты мәселелерді қарастырады. "De Amore" мағынасы ғасырлар бойы талқыланып келеді. Оның жарық көргеннен кейінгі жылдары көптеген адамдар Андреастың әдепті махаббатқа қатысты пікірлерін қабылдады. Алайда, соңғы кезде ғалымдар діни қызметкердің еңбегін сатиралық тұрғысынан қарастыруда. Көптеген ғалымдар Андреастың ортағасырлық ақсүйектердің материалистік және бетке шығармайтын мінез-құлқына сын айтқанына келіседі. Андреас өзінің шәкірті Уолтерді орта ғасырдағы махаббаттың қауіп-қатерлері туралы ескерткен сияқты.