Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық француз ақыны, Франция ханшайымдары Мари (немесе Мэри)
Medieval French poet
the French princesses named Marie (or Mary)
Мари де Франс (шамамен 1160–1215) – қазіргі Францияда туған, 12 ғасырдың соңында Англияда өмір сүрген ақын. Ол қай сарайда өмір сүргені және жазғаны белгісіз, бірақ ол және оның шығармалары Англия королі Генрих II сарайында әлбетте белгілі болған. Оның өмірі туралы дерлік ештеңе белгісіз; оның есімі мен географиялық тегі оның еңбектері сақталған қолжазбалардан алынған. Дегенмен, оның өзінің заманынан қалған жұмысы мен танымалдығы туралы бір жазбаша сипаттама әлі де бар. Ғалымдар оны франкофондық өлең жазған алғашқы әйел деп есептейді. Мари де Франс франциан тілінде, англо-норман тілінің әсерімен жазған. Ол латын тілін, сол дәуірдегі көптеген авторлар мен ғалымдар сияқты, орта ағылшын және, мүмкін, бретон тілдерін де жақсы білген. Ол "Мари де Франстың жырлары" (Lais of Marie de France) кітабының авторы. Ол Эзоп ертегілерін орта ағылшын тілінен англо-норман тіліне аударған және латын мәтініне негізделген "Espurgatoire seint Partiz, St. Patrick тозағының жырлары" (Legend of the Purgatory of St. Patrick) атты туынды жазған. Соңғы кезде ол "Saint Audrey өмірі" (The Life of Saint Audrey) атты әулие өмірінің авторы деп саналды (алдын ала). Оның жырлары сол кезде де, қазір де кеңінен оқылады және романтикалық/батырлық әдебиет жанрының дамуына үлкен әсер етті.
Marie de France (fl. 1160–1215) was a poet, possibly born in what is now France, who lived in England during the late 12th century. She lived and wrote at an unknown court, but she and her work were almost certainly known at the royal court of King Henry II of England. Virtually nothing is known of her life; both her given name and its geographical specification come from manuscripts containing her works. However, one written description of her work and popularity from her own era still exists. She is considered by scholars to be the first woman known to write francophone verse. Marie de France wrote in Francien, with some Anglo Norman influence. She was proficient in Latin, as were most authors and scholars of that era, as well as Middle English and possibly Breton. She is the author of the Lais of Marie de France. She translated Aesop's Fables from Middle English into Anglo Norman French and wrote Espurgatoire seint Partiz, Legend of the Purgatory of St. Patrick, based upon a Latin text. Recently, she has been (tentatively) identified as the author of a saint's life, The Life of Saint Audrey. Her Lais were and still are widely read and influenced the subsequent development of the romance/heroic literature genre.
Өмір жолы және шығармашылығы
Қазір Мари де Франс деп аталатын автордың нақты аты белгісіз; ол осы атты өзінің жарияланған туындыларының бірінен алынған: «Мари аи нум, си суи де Франс», яғни «Менің атым Мари, және мен Францияданмын». Осы 12-шы ғасырғы ақынның кім болуы мүмкін екендігі туралы ең көп айтылатын пікірлер: Франция графинясы Мария, Шампань аймағының иесі; Англия королі Генрих II-нің жартылай қарындасы, Шафтсбери аббатиссасы Мария; Рединг аббатиссасы Мария; Булоньнің I Мариясы; және Хью Талботтың әйелі, Валеран де Мюланның қызы Мария де Мюлан. Оның жазбаларындағы дәлелдерге сүйенсек, Францияда туғанына қарамастан, өмірінің көп бөлігін Англияда өткізгені анық. Мари де Франсқа қатысты төрт туынды немесе туындылар жинағы бар. Ол ең алдымен он екі повесть өлеңдерінен тұратын «Мари де Франс лирикалары» («The Lais of Marie de France») жинағының авторы ретінде танымал. Ол осы бретондық лирикалардың көпшілігінің кіріспелерінде олардағы оқиғаларды бретондық әншілерден естігенін айтады, ал өзінің атын алғаш рет Guigemar поэмасының алғашқы жолдарында ашады. Оған 102 Изопет аңызы, сондай-ақ Сент-Патриктің тазалау орны туралы аңызды қайта баяндау және жақында ғана Сент-Одри Эли туралы «La Vie seinte Audree» атты әулие өмірнамасы жатқызылған, бірақ соңғысы барлық сыншылар тарапынан қабылданбаған. Ғалымдар Маридің туындыларын шамамен 1160 және 1215 жылдар аралығында жазған деп санайды, бұл ең ерте және ең соңғы мүмкін мерзімдер. Лирикалар 12-шы ғасырдың соңында жазылған болуы мүмкін; олар «асыл патшаға» арналған, әдетте бұл Англияның Генрих II немесе оның үлкен ұлы Генрих Жас патша деп есептеледі. Оның тағы бір туындысы – «Фабльдер» – «Граф Уильямға» арналған, ол Уильям Мандевилл немесе Уильям Маршалл болуы мүмкін. Алайда, граф Уильям Уильям Лонгсвордқа қатысты болуы мүмкін деген пікір де бар. Лонгсворд Генрих II-нің заңды емес ұлы ретінде танылған. Егер Мари шын мәнінде Генрих II-нің жартылай қарындасы болса, оның ұлына (оның немере інісі болатын) арналған арнау түсінікті болуы мүмкін. Мари де Франс Генрих II және оның әйелі Элеонора Аквитанияның сарайында белгілі болған. Маридің замандасы, ағылшын ақыны Денис Пирамус, өзінің 1180 жылы жазылған «Святой Эдмунд Король өмірі» деген еңбегінде аристократиялық ортада танымал болған Маридің лирикаларын атап өткен. Оның жазбаларынан Мари де Франстың жоғары білімді және көп тілді екені анық; бұл білім деңгейі осы уақытта қарапайым немесе кедей адамдарға қол жетімді емес еді, сондықтан Мари де Франстың асыл текті болғанын болжауға болады, өйткені басқа да асыл әйелдер, мысалы, Хелоиза және Кристина де Пизан да білімді және жазған. Бұл дәуірде дүниелік бай әйелдерден басқа, көптеген діни әйелдер де білімдерін пайдаланып, жазумен айналысты (Хроцвита, Хелоиза, Швеция Бриджит және Бингендік Хилдегард, мысалы). Оны алғаш рет 1581 жылы француз ғалымы Клод Фуше өзінің «Рекуль де л'ориген де ла лингвэ эт поэзи франсуа» атты еңбегінде «Мари де Франс» деп атады және осы уақыттан бері осы атау қолданылып келеді. Ол Парижде және Францияның аралында орналасқан франциан тілінде жазды, бірақ оның жазбаларында англо-норман диалектісі де бар. Сондықтан ғалымдар әдетте ол Нормандияға жақын Францияның Île de France бөлігінде немесе Бретань немесе Вексин сияқты аралық аймақта өмір сүрген деп санайды. Бірақ англо-нормандық ықпал оның ересек кезінде Англияда өмір сүргенімен байланысты болуы мүмкін, бұл оның көптеген мәтіндерінің Англияда табылғанынан көрінеді. «Si sui de France» сөзінің мағынасы екіұшты және беймәлім. Мари өзінің Франциядан екенін айтпауы мүмкін, егер ол Генрих II басқаратын Бретань, Нормандия, Анжу немесе Аквитания сияқты аймақтан болса, егер ол толық ағылшындық болмаса. Лирикалардың сақталған бес қолжазба көшірмесінің үшеуі континенттік француз тілінде жазылған, ал Британ кітапханасы MS Harley 978, 13-шы ғасырдың ортасында англо-норман француз тілінде жазылған, көшірушінің диалектісін бейнелеуі мүмкін. Оның лирикалары – 12 қысқа повесть өлеңдерінен тұратын жинақ, олар сегіз буынды өлең түрінде жазылған, олар бретондық немесе кельт аңыздарына негізделген, олар бретондықтардың ауыз әдебиетінің бөлігі болған. Мари де Франстың туындылары әдеби әлемге үлкен әсер етті. Олар классикалық риторикадан алынған әдеби техниканың жаңа түрі болып саналды және олар өнердің жаңа түріне айналды. Мари өзінің егжей-тегжейлі өлеңдерін көрермендер оңай есте сақтасын деп бейнелермен толтырған болуы мүмкін. Оның лирикалары 118 (Шеврфоль) - 1184 жол (Элидук) аралығында, жиі жоғалту мен оқиғаға байланысты махаббат үшбұрыштарына батып кеткен әулет махаббатын сипаттайды. Олар жиі «таңғажайып [таңғажайып] аспектілерін қамтиды және кейде әйгілеуші әлемнен енулерді». Мари де Франс туралы жақсы түсінік алу үшін оның алғашқы лирикасынан, немесе оқырмандарына алдағы оқиғаға дайындалу үшін қолданатын прологтан бастауға болады. Алғашқы жол «Құдайдан білім/ және сөз өнерін алған әркім/ үнсіздік сақтамауы/ және оны ынтамен көрсетуі керек» дейді. Мари де Франс, көп сөзбен айтқанда, өзінің әдеби дағдыларын Құдайға жатқызады және осылайша өзінің меценатының рұхсатысыз лирикаларды жазуға құқылы. Ол адамдар өзінің туындыларын, соның ішінде идеяларын оқысын дейді, сондықтан оқырмандарды жолдар арасында іздеуге шақырады, өйткені оның жазуы нәзік болады. Осы прологта Мари де Франс өзінің замандастарынан өзгеше, өзінің репертуарына нәзік, әдемі және мағыналы жазуды қосты. Мари де Франс жазушы ретінде өзінің сөздерін естірту мүмкіндігін пайдаланды, және ол оны кітаптар мен кодекстердің жасалуы ұзақ, қиын және қымбат болған кезде жасады, тіпті кітаптың толық аяқталуына дейін Библияны көшіруге он бес ай уақыт кетті. Ортағасырлық романдардың кейіпкерлерінен айырмашылығы, Маридің оқиғаларындағы кейіпкерлер оқиға іздемейді. Оның орнына, оқиғалар олармен болады. Оқиғалар өмірге сәйкес келеді, бірақ лирикалар көбінесе фольклорлық немесе табиғаттан тыс элементтерді қамтиды, мысалы, «Бисклаврет». Оқиға орны реалистік егжей-тегжейлі сипатталғанмен, тақырыбы – симпатиямен бейнеленген қасқыр адам. Дегенмен, Маридің лирикалары соңғы уақыттарда көп сыншылар назарына ілікті.
The actual name of the author now known as Marie de France is unknown; she has acquired this nom de plume from a line in one of her published works: "Marie ai num, si sui de France," which translates as "My name is Marie, and I am from France." Some of the most commonly proposed suggestions for the identity of this 12th century poet are Marie of France, Countess of Champagne; Marie, Abbess of Shaftesbury and half sister to Henry II, King of England; Marie, Abbess of Reading; Marie I of Boulogne; and Marie de Meulan, wife of Hugh Talbot and daughter of Waleran de Meulan. Based on evidence from her writings, it is clear that, despite being born in France, she spent much of her life living in England. Four works, or collections of works, have been attributed to Marie de France. She is principally known for her authorship of The Lais of Marie de France, a collection of twelve narrative poems, mostly of a few hundred lines each. She claims in the preambles to most of these Breton lais that she has heard the stories they contain from Breton minstrels, and it is in the opening lines of the poem Guigemar that she first reveals her name to be Marie. There are 102 Ysopet fables that have also been attributed to her besides a retelling of the Legend of the Purgatory of St. Patrick and, recently, a saint's life called La Vie seinte Audree about Saint Audrey of Ely, although this last attribution is not accepted by all critics. Scholars have dated Marie's works to between about 1160 and 1215, the earliest and latest possible dates respectively. It is probable that the Lais were written in the late 12th century; they are dedicated to a "noble king", usually assumed to be Henry II of England or possibly his eldest son, Henry the Young King. Another of her works, the Fables, is dedicated to a "Count William", who may have been either William of Mandeville or William Marshall. However, it has also been suggested that Count William may refer to William Longsword. Longsword was a recognized illegitimate son of Henry II. If Marie was actually Henry II's half sister, a dedication to his son (who would be her nephew), might be understandable. It is likely that Marie de France was known at the court of King Henry II and his wife, Eleanor of Aquitaine. A contemporary of Marie, the English poet Denis Piramus, mentions in his Life of Saint Edmund the King, written in around 1180, the lais of a Marie, which were popular in aristocratic circles. It is clear from her writing that Marie de France was highly educated and multilingual; this level of education was not available to the common or poor at this time, so we can infer that Marie de France was of noble birth, as other noble women such as Heloise and Christine de Pizan were also educated and wrote. In addition to secular wealthy women, a number of religious women of this period also used their education and pursued writing (Hrotsvitha, Héloïse, Bridget of Sweden, and Hildegard of Bingen, to name a few). She was first called "Marie de France" by the French scholar Claude Fauchet in 1581, in his Recueil de l'origine de la langue et poesie françoise, and this name has been used ever since. She wrote in Francien, a dialect localized around Paris and Île de France, but there is presence of an Anglo Norman dialect in her writings. Hence scholars generally deduce she lived in the parts of Île de France close to Normandy, or alternatively in an area in between such as Brittany or Vexin. But Anglo Norman influence may be due to her living in England during her adult life, which is also suggested by the fact that so many of her texts were found in England. The signification of the phrase "si sui de France", however, is ambiguous and equivocal. Marie might possibly not have stated that she was from France if she was originally from a region governed by Henry II such as Brittany, Normandy, Anjou or Aquitaine, unless she had been thoroughly anglicized. Three of the five surviving manuscript copies of the Lais are written in continental French, whilst British Library MS Harley 978, written in Anglo Norman French in the mid 13th century, may reflect the dialect of the copyist. Her lays are a collection of 12 short narrative poems written in eight syllable verse that were based on Breton or Celtic legends, which were part of the oral literature of the Bretons. The lais of Marie de France had a huge impact on the literary world. They were considered a new type of literary technique derived from classical rhetoric and imbued with such detail that they became a new form of art. Marie may have filled her detailed poems with imagery so that her audience would easily remember them. Her lais range in length from 118 (Chevrefoil) to 1,184 lines (Eliduc), frequently describe courtly love entangled in love triangles involving loss and adventure, and "often take up aspects of the merveilleux [marvellous], and at times intrusions from the fairy world." One may have a better sense of Marie de France from her very first lay, or rather, the Prologue she uses to prepare her readers for what is to come. The first line dictates “Whoever has received knowledge/ and eloquence in speech from God/ should not be silent or secretive/ but demonstrate it willingly” Marie de France, in so many words, credits her literary skills to God and is therefore allowed to write the lays without her patron’s permission (her patron likely being Henry II of England). She wants people to read what she has produced, along with her ideas, and as such urges readers to search between the lines, for her writing will be subtle. In this Prologue alone, Marie de France has deviated from common poets of her time by adding subtle, delicate, and weighted writing to her repertoire. Marie de France took her opportunity as a writer to make her words be heard, and she took them during a time where the production of books and codexes was a long, arduous, and expensive process where just copying the Bible took fifteen months until the text’s completion. Unlike the heroes of medieval romances, the characters in Marie’s stories do not seek out adventure. Instead, adventures happen to them. While the settings are true to life, the lais often contain elements of folklore or of the supernatural, such as Bisclavret. While the setting is described in realistic detail, the subject is a werewolf, sympathetically portrayed. Nevertheless, Marie's lais have received much more critical attention in recent times.
Өлеңдер
Мари де Франс лаестерімен қатар көптеген мысалдар жинағын да жариялады. Оның жазған көптеген мысалдары Эзоп мысалдарының ағылшын тіліне аудармасы болды, ал қалғандары Маридің жас кезінде таныс болған жергіліктік көздерден алынған. Оның 102 мысалының ішінде моральдық нұсқаулар нақты айтылмаған; ерлер, әйелдер және жануарлар әртүрлі қарапайымдықпен және жазамен жазаланады. Мари де Франс мысалдарына кіріспе ретінде пролог жазады, онда ол қоғамдағы моральдық тәрбиенің маңыздылығын түсіндіреді. Прологтың алғашқы бөлімінде ол ортағасырлық «пасторлық» идеалын талқылайды. Пасторлық – адамдардың өткеннің еңбектерін түсіну, үйрену және болашақ ұрпақтар үшін сақтау міндеті деген ұғым. Осы жерде ол ғалымдардың моральдық философияны және мақал-мәтелдерді сақтау міндеті туралы айтады. Мари де Франстың прологының қалған бөлігі Эзоптың өз қоғамы үшін осы міндетті қалай атқарғанын және оның аңыздары мен басқаларын қазіргі мәдениет үшін қалай сақтауы керектігін сипаттайды. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, әр мысал бір оқиғаны баяндаудан басталады, ал соңында Мари де Франс қысқаша мораль қосады. Бұл моральдардың кейбіреулері, Эзоп мысалдарынан аударғандары сияқты, күтілетін және қоғамдық тұрғыдан сәйкес келеді. Мысалы, Маридің жинағындағы 2-мысал ретінде белгілі «Құрт пен қойшы» мысалы, жақсы танылған және қалыптасқан сюжет желісін ұстанады. Эзоптың түпнұсқа мысалында айтылғандай, Мари де Франстың аудармасында бір құдықтан су ішкен қой мен қасқыр туралы айтылады, қасқыр қойдың өзен бойында су ішуіне наразылық білдіріп, оны әділетсіздікпен өлімге кеседі. Мари де Франс соңғы моральды қайталайды: «Бірақ байлар жалған куәліктермен халықты жояды». Алайда, жаңа мысалдарда, әйел кейіпкерлер бар, Мари де Франс әйелдердің күшін және айлакерлігін көрсетеді, білімсіз немесе ақымақ мінез-құлық танытқан еркектерді сынап-міңейді. Бір кейіпкер, шаруа әйел, мысалдарда бірнеше рет пайда болады және оның өткірлігі мен айлакерлігі үшін мақталады. 44-мысал, «Күйеуін алдаған әйел» және 45-мысал, «Екінші рет әйел күйеуін алдады», екеуі де күйеуі екі рет де сүйіктісімен бірге ұстап алғандығына қарамастан, бір шаруа әйелінің сәтті роман жасау туралы айтады. Бірінші мысалда шаруа әйел күйеуін өзінің сүйіктісі көздің алдауы екеніне сендіреді, ал екіншісінде күйеуін өзінің және ер адамның көрінісін көргенін сендіреді, бұл оның өлімін болжайды. Мари әйелді оның айлакерлігі үшін мақтайды және шаруа күйеуін ақымақтықпен айыптайды. Бұл екі әйелге арналған мысалдардағы мораль қызықты және «әйелі күйеуін алдап» «Саудагердің ертегісі» және шотланд-ирландтық дәстүр сияқты әңгімелер дәстүріне қатысты. 51-мысал, «Del cok e del gupil» («Қасқыр мен түлкі туралы») Рейнард түлкінің ерте нұсқасы болып саналады және Джеффри Чосердің «Діни қызметкердің ертегісіне» шабыттандырды. Мысалдардың эпилогында олар Ұлы Альфредтің ағылшын тіліндегі нұсқасынан аударылғандығы айтылады.
Along with her lais, Marie de France also published a large collection of fables. Many of the fables she wrote were translations of Aesop’s fables into English and others can be traced to more regional sources, fables to which Marie would have been exposed at a young age. Among her 102 fables, there are no concrete guidelines for morality; and men, women, and animals receive varying treatments and punishments. Marie de France introduces her fables in the form of a prologue, where she explains the importance of moral instruction in society. In the first section of the prologue, she discusses the medieval ideal of "clergie". Clergie is the notion that people have a duty to understand, learn, and preserve works of the past for future peoples. Here, in the prologue, she is referencing the duty of scholars to preserve moral philosophy and proverbs. The rest of Marie de France’s prologue outlines how Aesop took up this duty for his society and how she must now preserve his fables and others for her present culture. Structurally, each of the fables begins with the recounting of a tale, and at the end Marie de France includes a short moral. Some of these morals, like those translated from Aesop’s fables, are expected and socially congruous. For instance, the fable of The Wolf and the Lamb, also known as Fable 2 in Marie’s collection, follows a well known and established storyline. Just as in Aesop’s original fable, Marie de France’s translation describes a lamb and a wolf drinking from the same stream, the wolf unjustly condemning the lamb to death for drinking inoffensively downstream from him. Marie de France repeats the established moral at the end, "But these are things rich nobles do destroy folk with false evidence". However, in the new fables, featuring human female characters, Marie de France asserts female power and cunning, disparaging men who are ignorant or behave foolishly. One character, a peasant woman, makes multiple appearances in the fables and is praised for her shrewd and sly ways. Fables 44, The Woman Who Tricked Her Husband and 45, A Second Time, a Woman Tricks Her Husband, both recount tales of the same peasant woman successfully carrying out an affair despite her husband having caught her with her lover both times. In the first fable, the peasant woman convinces her husband that her lover was merely a trick of the eye and in the second, persuades her husband that he has had a vision of her and a man, foreshadowing her death. Marie lauds the woman for her crafty ways and faults the peasant husband with idiocy. The morality, or lack thereof, in these two female centered fables is interesting and takes root in the tradition of "wife tricking her husband" stories, such as The Merchant’s Tale and Scots Irish tradition. Fable 51, Del cok e del gupil ("Concerning the Cock and the Fox"), is considered an early version of the Reynard the Fox tales, and was an inspiration for Geoffrey Chaucer's Nun's Priest's Tale. According to the epilogue of the Fables, they are translated from an English version by Alfred the Great.
Сүйіспеншілік
Мари де Франстың көптеген "Лейс" шығармаларында махаббат азаппен байланысты, және олардың жартысынан астамы неке бұзушылықпен байланысты. "Бисклавр" мен "Эквитан" шығармаларында неке бұзушы ғашықтар қатаң айыпталады, бірақ Мари белгілі бір жағдайларда некеден тыс қатынастарды қолдағандығына дәлелдер бар: "Алданып қалған серіктес қатыгез болған және алдауға лайық болған жағдайда, және ғашықтар бір-біріне адал болса". Маридің "Лейс" кітабында "махаббат әрқашан азапты қамтиды және тіпті махаббаттың өзі мақұлданған жағдайда да, көбінесе қайғымен аяқталады" делінген. Маридің ғашықтары көбінесе оқшауланып, өздерінің қайғы-қасіреттерінен басқа, қызғанышпен қараған күйеу немесе ашкөз қоғам сияқты сыртқы нәрселерге көп көңіл бөлмейді. Дегенмен, "осы азапты жеңудің жолы әдемі және нәзік түрде бейнеленген". "Мари кейіпкерлерінің жеке ерекшеліктеріне назар аударады және олардың қоғамға сіңісуіне көп мән бермейді. Егер қоғам ғашықтарды бағаламаса, онда ғашықтар өледі немесе қоғамды тастап кетеді, ал қоғам осыдан зор зиян көреді".
In most of Marie de France’s Lais, love is associated with suffering, and over half of them involve an adulterous relationship. In Bisclavret and Equitan, the adulterous lovers are severely condemned, but there is evidence that Marie approved of extramarital affairs under certain circumstances: "When the deceived partner has been cruel and merits deception and when the lovers are loyal to one another." In Marie's Lais, "love always involves suffering and frequently ends in grief, even when the love itself is approved." Marie's lovers are usually isolated and relatively unconcerned with anything outside the immediate cause of their distress, whether a jealous husband or an envious society. However, "the means of overcoming this suffering is beautifully and subtly illustrated." "Marie concentrates on the individuality of her characters and is not very concerned with their integration into society. If society does not appreciate the lovers, then the lovers die or abandon society, and society is the poorer for it."
Дін дәстүрлеріне қарсылық
Мари де Франстың "Лейс" шығармалары махаббатқа деген қараңғы көзқарасты ғана бейнелемей, сонымен қатар сол кездегі шіркеудегі махаббат дәстүрлеріне де қарсы шықты. Ол неке адалдығын бұзушы әйелдер, басқа еркектерді азғыратын жоғары статустағы әйелдер және сүйіспеншіліксіз некеден құтылуды іздейтін әйелдер туралы жазды, көбінесе жасы үлкен еркекке, бұл әйелдердің сексуалдық еркіндікке ие болуы мүмкін деген ойды қалыптастырды. Ол көптеген "лейс"тер жазды, олардың көпшілігі шіркеу дәстүрлеріне, әсіресе таза махаббат пен неке туралы идеяға қайшы келетін сезімдерді қолдайтын сияқты көрінді. "Лейс"терде әйелдердің күшті рөлі мен билігі туралы идея да көрінеді. Ол, мүмкін, Англия, Аквитания, Анжу және Бретаньдегі Анжу әулеттерінің сарайларында кең таралған трубадурлардың махаббат әндерінен идеялар мен нормаларды мұра еткен болуы мүмкін; сол әндердегі басты кейіпкер әйел "күш пен әлсіздіктің қарама-қайшы символы; ол бір мезгілде өте осал және эмоционалды жағынан күшті, маңызсыз және орталық тұлға". Маридің кейіпкерлері көбінесе оқиғалардың бастамашылары болып табылады, бірақ оқиғалар көбінесе қайғымен аяқталады. Маридің "Лейс"індегі кейіпкерлер көбінесе түрмеге қамалады. Бұл түрмеге қамау жасы үлкен күйеулер арқылы нақты түрмеге жабу түрінде болуы мүмкін, мысалы, "Йонек" шығармасында, немесе "Гвигемар" шығармасында, онда Гвигемардың сүйіктісі болған әйел теңізге қараған қамалдың қабырғаларының арасында ұсталады, немесе "тек қана қатаң бақылау түрінде болуы мүмкін, мысалы, "Лаустик"те, онда күйеуі әйеліне қасында болған кезде мұқият бақылап отырады, ал үйден кеткен кезде де оны дәл солай бақылайды". Бұл, мүмкін, оның өмірлік тәжірибесінің көрінісі. Мария сол кездегі шіркеудің махаббатқа қатысты ұстанымдарына қарсы шығудан басқа, тағы 300 жыл бойы танымал болған ортағасырлық романтика жанрына да ықпал етті. Мари "Лейс"ін жазған кезде Францияда, әсіресе Прованста, махаббат лирикасының терең тамырланған дәстүрі бар еді. Маридің "Лейс"тері көп жағынан провансальдық махаббат лирикасы мен осы тақырыптарды дамытқан романтика дәстүрінің арасындағы кезеңдік жанрды білдіреді.
Marie de France's lais not only portray a gloomy outlook on love but also defied the traditions of love within the church at the time. She wrote about adulterous affairs, women of high stature who seduce other men, and women seeking escape from a loveless marriage, often to an older man, which gave the idea that women can have sexual freedom. She wrote lais, many of which seemed to endorse sentiments that were contrary to the traditions of the church, especially the idea of virginal love and marriage. The lais also exhibit the idea of a stronger female role and power. In this, she may have inherited ideas and norms from the troubadour love songs that were common at the Angevin courts of England, Aquitaine, Anjou and Brittany; songs in which the heroine "is a contradictory symbol of power and inarticulacy; she is at once acutely vulnerable and emotionally overwhelming, irrelevant and central." Marie's heroines are often the instigators of events, but events that often end in suffering. The heroines in Marie's Lais are often imprisoned. This imprisonment may take the form of actual incarceration by elderly husbands, as in Yonec, and in Guigemar, where the lady who becomes Guigemar's lover is kept behind the walls of a castle which faces the sea, or "merely of close surveillance, as in Laustic, where the husband, who keeps a close watch on his wife when he is present, has her watched equally closely when he is away from home." Perhaps it reflects some experience within her own life. In addition to her defying the construct of love exhibited by the contemporary church, Marie also influenced a genre that continued to be popular for another 300 years, the medieval romance. By the time Marie was writing her lais, France already had a deep rooted tradition of the love lyric, specifically in Provence. Marie's Lais represent, in many ways, a transitional genre between Provençal love lyrics from an earlier time and the romance tradition that developed these themes.
Әдебиетке әсері
Оның әңгімелері лирикалық поэзияның бір түрін көрсетеді, ол кейіннен баяндау поэзиясының құрастырылуына әсер етті, мысалы, оның прологтары мен эпилогтары арқылы баяндауға қосымша өлшем енгізді. Ол сондай-ақ, баяндау лайының үш бөлігін дамытты: авантюра (көне бретондық ерлік немесе оқиға); лай (бретондық мелодиялар); конте (лай арқылы баяндалған оқиғаны айту). Сонымен қатар, Мари де Франс рыцарлық әдебиет деп аталатын жаңа жанрды қалыптастырды. 14 ғасырдың соңында, Джеффри Чосер өзінің "Кентербери әңгімелеріне" бретондық лайдың өзі – "Франклин әңгімесін" енгізген шақта, Томас Честре есімді ақын Мари де Франстың "Ланвал" романы негізінде орта ғасырлық ағылшын романын жазды, ол, болжамды болғанымен, кейінірек кей апталардан асып, батыр – сэр Лаунфалдың өмірін қамтыды. 1816 жылы ағылшын ақыны Матильда Бетам Мари де Франс туралы "Маридің әні" атты ұзын өлең жазды.
Her stories exhibit a form of lyrical poetry that influenced the way that narrative poetry was subsequently composed, adding another dimension to the narration through her prologues and the epilogues, for example. She also developed three parts to a narrative lai: aventure (the ancient Breton deed or story); lai (Breton melodies); conte (recounting the story narrated by the lai). Additionally, Marie de France brought to the fore a new genre known as chivalric literature. In the late 14th century, at broadly the same time that Geoffrey Chaucer included The Franklin's Tale, itself a Breton lai, in his Canterbury Tales, a poet named Thomas Chestre composed a Middle English romance based directly upon Marie de France's Lanval, which, perhaps predictably, spanned much more now than a few weeks of the hero's life, a knight named Sir Launfal. In 1816, the English poet Matilda Betham wrote a long poem about Marie de France in octosyllabic couplets, The Lay of Marie.