Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекия мифологиясындағы Крит ханшайымы
Cretan princess in Greek mythology
Грекия мифологиясында Федра (Φαίδρα, Phaidra) (немесе Федра) – Крит ханшайымы. Оның есімі грек тіліндегі φαιδρός (phaidros) сөзінен туындаған, ол "жарық" деген мағынаны білдіреді. Аңыз бойынша, ол Минос пен Пасифаяның қызы және Тесейдің әйелі болған. Федра өгей ұлы Ипполитке ғашық болады. Ол оның махаббатын қабылдамағаннан кейін, оны зорлауға тырысқан деп жала жапты, осыдан Тесей Посейдонға Ипполитті өлтіруді тіледі (Посейдон оны өлтіреді), ал ол өзін-өзі өлтірді. Федраның тарихы Еврипидтің "Ипполит", Сенеканың "Федра" және Овидийдің "Героидалары" шығармаларында баяндалған. Ол көптеген қазіргі заманғы өнер және әдебиет туындыларына, соның ішінде Жан Расиннің пьесасына әсер етті.
In Greek mythology, Phaedra '/f//iː//d//r//ə//, /'/f//ɛ//d//r//ə/ (Φαίδρα, Phaidra) (or Fedra) was a Cretan princess. Her name derives from the Greek word φαιδρός (phaidros), which means "bright". According to legend, she was the daughter of Minos and Pasiphaë, and the wife of Theseus. Phaedra fell in love with her stepson Hippolytus. After he rejected her advances, she accused him of trying to rape her, causing Theseus to pray to Poseidon to kill Hippolytus (which Poseidon does), and then she killed herself. The story of Phaedra is told in Euripides' play Hippolytus, Seneca the Younger's Phaedra, and Ovid's Heroides. It has inspired many modern works of art and literature, including a play by Jean Racine.
Отбасы
Федра Минос пен Криттегі Пасифаның қызы болған, сондықтан Акакаллис, Ариадне, Андрогей, Девкалион, Ксенодике, Глаук және Катрейдің қарындасы, ал Минотаврдың жарты қарындасы еді. Ол Тесейдің әйелі және афиналық Демофон мен Акамастың анасы болды.
Phaedra was the daughter of Minos and Pasiphaë of Crete, and thus sister to Acacallis, Ariadne, Androgeus, Deucalion, Xenodice, Glaucus and Catreus and half sister to the Minotaur. She was the wife of Theseus and the mother of Demophon of Athens and Acamas.
Мифология
Федраның мифологиясы және оқиғасы туралы біздің білетініміздің көп бөлігі пьесалар мен өлеңдер жинағынан келген. Софоклдің "Федра" пьесасы және Эврипидтің "Жамылған Гипполит" пьесасы сияқты көптеген бұрынғы көздер жоғалып кетті. Дегенмен, римдік мемлекет қайраткері және философ Кіші Сенеканың "Федра" және Овидийдің "Героидалар" атты өлеңдер жинағы оқиғаның толыққанды мәліметтерін береді. Осының салдарынан Федра мен Гипполит туралы көптеген әртүрлі нұсқалар бар, бірақ олардың барлығы бірдей жалпы құрылымды бөліседі, және уақыт өте келе екі нұсқа ерекше көзге түседі. 1-нұсқада Федра Афина патшасы Тесейдің арсыз және құштар әйелі ретінде бейнеленеді. Ал екінші нұсқада Федраны асыл-құнды және ізгі патшайым ретінде, әлдеқайда мейірімді жарықтан көрсетеді, бірақ олардың екеуі де трагикалық аяқталады.
Much of what we know about the mythology and story of Phaedra is from a collection of plays and poems. Many of these earlier sources such as Phaedra, a play by Sophocles, and Hippolytus Veiled, a play by Euripides, have been lost. However, works such as Phaedra, written by Roman statesman and philosopher Seneca the Younger, and the Heroides, a collection of poems written by Ovid, give details of the story. As a result there are many different versions of the story of Phaedra and Hippolytus, but they all share the same general structure, with two versions becoming more prominent over time. Version 1 depicts Phaedra as the shameless and lustful wife of Theseus, the King of Athens. The other version, Version 2, shows Phaedra in a much kinder light, as a noble and virtuous queen, yet each has a similarly tragic ending.
Дәстүрлі нұсқасы
Әңгіменің дәстүрлі нұсқасында Федра – ертегідегі бақытсыздықтардың басты себебі. Әңгіме бойынша, екі ұлы Акамас пен Демофонның анасы Федра, Тесейдің басқа әйелден туған ұлы Ипполитке (Амазонка патшайымы Ипполитадан немесе оның қарындасы Антиопадан туған) ғашық болады және оны сүйіктісі етуге тырысады. Бұл нұсқада Ипполит Федраны неге қабылдамайтыны нақты белгісіз, мүмкін ол оның өгей ұлы болғандықтан, бірақ Ипполит одан бас тартқанда Федра ұялады. Тесей оның іс-әрекеттерін білген жағдайда қандай жаза күтіп тұрғанын сезіне отырып, күйеуіне Ипполит оны зорлауға тырысқаны туралы жалған айтады. Бұл Тесейді ашуландырады, ол теңіз құдайы Посейдонның берген үш тілегінің бірімен ұлын қарғыйды. Тесейдің өтініші бойынша Ипполитті өлтіру үшін құдай теңізден алып бұқа шақырып, оның арбасын тартқан аттарды қорқытып, оларды бақытсыздыққа жетеліп, Ипполитті өлімге итермелейді. Әңгіменің бір нұсқасында Ипполиттің есімі "аттар жыртып өлтірген адам" деп аударылады. Соңында Федраның сатқындығы бір жолмен ашыққа шығады (қалай болғаны белгісіз), және одан да қорқынышты өлімнен құтылу үшін ол өз өмірін өзіне қол жетуге шешім қабылдайды.
In the more traditional version of the story, Phaedra is the primary cause of misfortune in the tale. The story goes that Phaedra, who was the mother of two sons, Acamas and Demophon, falls in love with her stepson Hippolytus, Theseus's son by another woman (born to either Hippolyta, queen of the Amazons, or Antiope, her sister) and sets out to entice him. It is unclear in this version exactly why Hippolytus rejects Phaedra, if not simply because he is her stepson, but Phaedra becomes humiliated when Hippolytus refuses her. Afraid of the consequences that may befall her if Theseus learns about her actions, she lies to her husband that Hippolytus tried to rape her. This angers Theseus who immediately curses his son with one of three wishes granted to him by Poseidon, the god of the sea. At the request of Theseus to kill Hippolytus, the god summons a huge bull that rises from the sea and scares Hippolytus's horses into a frenzy that dragged the rider to his death. In one rendition of the story Hippolytus's name is translated to "the one who is torn apart by horses". In the end Phaedra's treachery is somehow discovered (it is unclear how), and to avoid a more painful death, she decides to take her own life.
Балама нұсқасы
Бұл оқиғаның нұсқасында Федра ізгі патшайым ретінде танымал және оның іс-әрекеттеріне толық жауапты емес. Ол Гипполит пен махаббат құдайы Афродитаның арасындағы қақтығыстың ортасында қалады. Бұл оқиғаны түсіну үшін Гипполит пен Афродита арасындағы бұрынғы даудың кейбір аспектілерін білу қажет. Гипполит – Артемиданың, яғни аң аулаудың және тазалықтың құдайының, шын ниетті жақтасы. Ол оны барлық құдайлардың ең ұлысы деп санап, құдайға деген құрметін көрсету үшін мәңгілік бойын сақтауға ант етеді, ешқашан сүймеймін және үйленбеймін деп уәде береді. Бұл грек мифологиясында барлық адамдар құлшылық ететін Афродитаны ренжітеді. Сүйіспеншілік құдайы Гипполитті жазалау үшін оның өгей анасы Федраны оған ғашық болуға қарғыйды. Федра бірнеше ай бойы Гипполитке деген "ұлы құштарлық" салдарынан күйзеліске ұшырайды. Соңында, өзінің ауыр азаптарын үнсіз көтере алмай, ол өзінің мейірбикесіне сенім білдіріп, Гипполитке деген сезімдерін бөліседі. Мейірбикесі оның денсаулығына алаңдап, Федраның сезімдері туралы Гипполитке айтады. Өз анттарына берілген Гипполит өгей анасынан бас тартады. Федра мейірбикесінің іс-әрекетінен хабардар болғанда, өзінің адалсыздық ниеттерінің салдарынан қорқады және өзін-өзі өлтіруді жоспарлайды. Бірақ оған дейін күйеуі Тесейге хат жазып, Гипполитті оны азғыруға тырысқанын айыптап, өзінің атын ақтап, мүмкін, балаларын бақытсыздықтан қорғауға тырысады. 1-нұсқаның соңына ұқсас, Тесей Федраның хатын оқып, ұлының жасаған күнәсін білгеннен кейін Посейдонға оның ұлын өлтіруді сұрайды. Алғашқы оқиғаның жалғасуына сәйкес, Посейдон Гипполиттің жылқысын қорқытып, оларды бақытсыздыққа ұшыратып, оны өлтіретін үлкен бұқаны шақырады. Алайда, бұл нұсқада оқиға осымен аяқталмайды. Артемида адал жақтасының өліміне қайғырып, Тесейге Афродита туралы шындықты және оның әйеліне салған қарғысын айтады. Оқиға Тесейдің әйелі мен ұлының өліміне қайғырып, күйзеліске түскен күйімен аяқталады.
In this version of the story, Phaedra has a reputation as a virtuous queen and is not entirely responsible for her actions. She gets caught in the crossfire between Hippolytus and Aphrodite the goddess of love. This narrative requires a little background on an earlier conflict between Hippolytus and Aphrodite. Hippolytus is a devout follower of Artemis the goddess of the hunt and, among other things, the goddess of chastity. As a result he hails her as the greatest of all deities and in a show of devotion to honor the goddess, Hippolytus vows eternal chastity, swearing that he will never love or marry. This offends Aphrodite who is regularly worshipped by all in Greek mythology, and in an attempt to punish Hippolytus, the goddess of love curses his stepmother Phaedra to fall madly in love with him. Phaedra becomes distraught and depressed for several months due to "dreadful longings" for Hippolytus. Eventually, unable to tolerate the burden of her suffering in silence, she confides in her nurse and shares her feelings towards Hippolytus. The nurse concerned about her mistress's health tells Hippolytus about how Phaedra feels. Bound by his oath of abstinence Hippolytus rejects his stepmother. When Phaedra learns of her nurse's actions, she fears the consequences of her immoral desires and plans to commit suicide. But before doing so, she writes a letter to her husband Theseus accusing Hippolytus of attempting to seduce her in an attempt to clear her name and possibly protect her children from misfortune. Similar to the ending of Version 1, once Theseus reads Phaedra's letter and learns of his son's supposed sins, he prays to Poseidon to kill his son. And in a very similar fashion to the first tale, Poseidon summons a huge bull to scare Hippolytus's horses into a wild frenzy that kills him. However in this version of the narrative, the story does not end there. Artemis is saddened by the loss of her devout follower and reveals the truth to Theseus about Aphrodite and the curse she placed on his wife. The story ends with Theseus grieving over the death of his wife and son.
Әңгіменің басқа нұсқалары
Басқа нұсқада Федра Тезеуге Гипполит оны зорлағанын айтқаннан кейін, Тезеус ұлын өлтірді, ал Федра кінәсіне батып, өзін-өзі өлтірді, себебі ол Гипполиттің өліміне себеп болғысы келмеген. Артемида кейін Тесейге шындықты жеткізді. Төртінші нұсқада Федра Тезеуге айтты, бірақ өзін-өзі өлтірмеді; Дионис содан кейін Гипполиттің жылқысын қорқытқан жабайы бұқа жіберді. Еврипид бұл оқиғаны екі рет афиналық сахнада қойды, соның біреуі бізге жеткен. Кейбір деректер бойынша, Гипполит Артемидаға адал және таза қызмет ету үшін Афродитаны қабылдамаған, ал Афродита жаза ретінде Федраны оған ғашық етті. Афиналықтар Акропольдің оңтүстік беткейінде Афродитаға арналған, "Гипполит үшін" деп аталатын шағын киіз үйін сақтап келді. Бір нұсқада Федраның күтімшісі Гипполитке оның сезімдерін айтты, ал ол оны ақпарат көзі ретінде ашпауға серт берді.
In another version, after Phaedra told Theseus that Hippolytus had raped her, Theseus killed his son, and Phaedra then committed suicide out of guilt, for she had not intended Hippolytus to die. Artemis later told Theseus the truth. In a fourth version, Phaedra told Theseus and did not kill herself; Dionysus then sent a wild bull which terrified Hippolytus's horses. Euripides twice placed this story on the Athenian stage, of which one version survives. According to some sources, Hippolytus had spurned Aphrodite to remain a steadfast and virginal devotee of Artemis, and Aphrodite made Phaedra fall in love with him as a punishment. The Athenians maintained a small shrine high on the south slope of the Acropolis devoted to Aphrodite 'for Hippolytus'. In one version, Phaedra's nurse told Hippolytus of her love, and he swore he would not reveal her as a source of information.
Мәдениеттің әсері
Федра өнер, әдебиет, музыка және кинодағы көптеген атақты туындылардың нысаны болды.
Phaedra has been the subject of many notable works in art, literature, music and film.