АҚШ Жоғарғы Сотының «Австрия Республикасы – Альтман» ісі (2004)
Republic of Austria v. Altmann
АҚШ Жоғарғы Сотының 2004 жылғы «Австрия Республикасы – Альтман» ісі FSIA заңының кері күшінде қолданылуын бекітті. Нацилер ұрлаған туындыларды қайтаруға қатысты маңызды сот шешімі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының «Аустрия Республикасы против Альтман» ісі, 541 U. S. 677 (2004) – АҚШ Жоғарғы Сотының шетелдік мемлекеттердің иммунитеті туралы заң, яки FSIA, 1976 жылы қабылдалғанға дейінгі әрекеттерге де ретроспективті қолданылады деген қаулыға келген іс.
2004 United States Supreme Court case
Republic of Austria v. Altmann, 541 U. S. 677 (2004), was a case in which the Supreme Court of the United States held that the Foreign Sovereign Immunities Act, or FSIA, applies retroactively to acts prior to its enactment in 1976.
Шешім
Іс "кері күштілік доктринасына" тоқтады, бұл доктрина соттардың заңды кері күшпен (яғни, қабылданатынға дейін туындаған жағдайларға қолданылатын) түсіндірмеу керектігін, егер заңда мұндай ниет нақты көрсетілмесе, айтады. Бұл, оның қабылдануынан кейін тіркелген сот процестеріне қатысты, FSIA-ның егемендік иммунитеті стандарттары мен оның ерекшеліктері 1976 жылға дейін болған іс-әрекеттерге де қолданылады дегенді білдіреді. FSIA-ның мақсаты – бұрыннан қалыптасқан халықаралық құқық стандарттарын кодификациялау болғандықтан, Австрия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қылмыстық құқық бұзушылықтардан туындаған іс-әрекеттер үшін сотқа шақырылмайтын болып танылды. Бұл істің талапкер Мария Альтманн үшін нәтижесі – ол АҚШ федералды округтік сотына Австрияға қарсы азаматтық шара қолдануға рұқсат алды, мақсаты нацистер оның туыстарынан ұрлап, кейін Австрия мемлекеттік мұражайында сақталған бес картинаны қайтарып алу болды. Жоғарғы Сот өз шешімінде атап өткендей, Альтман бұрын Австрияда мұражайға қарсы сотқа шағымдануға тырысқан, бірақ Австрияның сот шығындары даулы сомаға пропорционалды (осы жағдайда картиналардың зор ақшалай құны) ережесіне байланысты өз ісін ерікті түрде тоқтатуға мәжбүр болды. Австрия заңнамасына сәйкес, мұндай сотқа шағымдану үшін төленетін ақы өндіріп алынатын соманың пайызы ретінде белгіленеді. Сол кезде бес картинаның құны шамамен 135 миллион АҚШ долларына бағаланған, бұл 1,5 миллион АҚШ долларынан астам төлемді білдірді. Австрия соты кейіннен бұл соманы 350 000 долларға дейін төмендеткенімен, Альтман үшін бұл әлі де тым көп болды, сондықтан ол Австрия сот жүйесіндегі ісін тоқтатты. Жоғарғы Сот істі Лос-Анджелес округтік сотына қайта жіберді. Округтік сотта екі тарап та 2005 жылы Австрияда төрелікке келісті, ол 2006 жылдың 16 қаңтарында Альтманның пайдасына шешім шығарды.
The case turned on the "anti retroactivity doctrine", which is a doctrine that holds that courts should not construe a statute to apply retroactively (to apply to situations that arose before it was enacted) unless there is a clear statutory intent that it should do so. This means that, regarding lawsuits filed after its enactment, the FSIA standards of sovereign immunity and its exceptions apply even to conduct that took place before 1976. Since the intent of FSIA was the codification of already existing well settled standards of international law, Austria was deemed not immune from litigation, for acts that first arose from criminal conduct during World War II. The result of this case for the plaintiff, Maria Altmann, was that she was authorized to proceed with a civil action against Austria in a U. S. federal district court for recovery of five paintings stolen by the Nazis from her relatives and then housed in an Austrian government museum. As the Supreme Court noted in its decision, Altmann had already tried suing the museum before in Austria, but was forced to voluntarily dismiss her case because of Austria's rule that court costs are proportional to the amount in controversy (in this case, the enormous monetary value of the paintings). Under Austrian law, the filing fee for such a lawsuit is determined as a percentage of the recoverable amount. At the time, the five paintings were estimated to be worth approximately US$135 million, making the filing fee over US$1.5 million. Although the Austrian courts later reduced this amount to $350,000, this was still too much for Altmann, and she dropped her case in the Austrian court system. The high court remanded the case for trial in the Los Angeles district court. Back in the district court, both parties agreed to arbitration in Austria in 2005, which in turn ruled in favor of Altmann on 16 January 2006.
Іс
Адель Блох Бауэр, екі картинаның суреті салынған, өсиетінің соңғы бетінде былай деп жазған: "Густав Климттің 2 портреті мен 4 пейзажын күйеуімнің өлімінен кейін Австрия мемлекеттік галереясына (Staats Galerie in Wien) қалдыруын өтінемін"; яғни, "Күйеуімнен Густав Климттің менің 2 портретім мен 4 пейзажымды өлгеннен кейін Венадағы Австрия мемлекеттік галереясына беруін сұраймын". Фердинанд Блох Бауэр Адельдің өсиетіндегі тілегін мойындаған мәлімдемеге қол қойды. Ол сондай-ақ 1936 жылы Венадағы Белведер галереясына пейзаж суреттерінің бірін сыйға берді. Австриялық арбитраж Адельдің суреттердің заңды иесі болмағанын анықтады. Керісінше, Фердинанд Блох Бауэрдің олардың заңды иесі болғаны және оның мұрагерлері, Альтман да олардың ішінде, заңды иелері болуы мүмкін деген тұжырым жасады.
Adele Bloch Bauer, the subject of two of the paintings, had written in her last will: "Meine 2 Porträts und 4 Landschaften von Gustav Klimt, bitte ich meinen Ehegatten nach seinem Tode der österr. Staats Galerie in Wien zu hinterlassen"; that is, "I ask my husband to bequeath my 2 portraits and the 4 landscapes by Gustav Klimt to the Austrian State Gallery in Vienna after his death." Ferdinand Bloch Bauer signed a statement acknowledging Adele's wish in her last will. He also donated one of the landscape paintings to the Belvedere Gallery in Vienna in 1936. The Austrian arbitration determined that Adele was probably never the legal owner of the paintings. Rather, it viewed it as more likely that Ferdinand Bloch Bauer was their legal owner and that in turn his heirs, including Altmann, were the rightful owners.
Реакциялар мен аукцион
Мария Альтманның пайдасына шығарылған шешім австриялық жұртшылықты және үкіметті үлкен қылыққа түсірді. Суреттердің жоғалтылуы Австрияда ұлттық байлықтың жоғалтылуы ретінде қарастырылды. Ол бұрын 1999 жылы бірлескен келісімге келуге тырысқан, алайда үкімет оның ұсыныстарын қайта-қайта назарға алмады.
The ruling in favor of Maria Altmann came as a great shock to the Austrian public and the government. The loss of the paintings was regarded in Austria as a loss of national treasure. She had attempted earlier to come to some mutual agreement in 1999; however, the government repeatedly ignored her proposals.
Құжаттамалық фильмдер
Мария Альтманның оқиғасы үш деректі фильмде айтылды. 2007 жылы шыққан "Климтті ұрлау" фильмінде Альтманмен және оқиғаға тікелей қатысы бар адамдармен сұхбаттар бар. Альтманның шөбере қызының күйеуі Терренс Тернердің "Адельдің тілегі" фильмі 2008 жылы жарық көрді, онда Альтманмен, оның адвокаты Э. Рандол Шенбергпен және әлемнің жетекші сарапшыларымен сұхбаттар ұсынылған. Бұл тақырып 2006 жылғы "Еуропаны зорлау" деректі фильмінде де көрсетілді, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік үкімет тарапынан Еуропадағы өнердің кең ауқымды ұрлануы туралы баяндады.
Maria Altmann's story has been recounted in three documentary films. Stealing Klimt, which was released in 2007, featured interviews with Altmann and others who were closely involved with the story. Adele's Wish by filmmaker Terrence Turner, who is the husband of Altmann's great niece, was released in 2008, and features interviews with Altmann, her lawyer, E. Randol Schoenberg, and leading experts from around the world. The piece was also featured in the 2006 documentary The Rape of Europa, which dealt with the massive theft of art in Europe by the Nazi Government during World War II.
Драмалық көрініс
Олтман рөлін Хелен Миррен, ал Шенберг рөлін Райан Рейнольдс "Алтын әйел" фильмінде ойнайды. Фильм Олтманның Климт картиналарын қайтарып алуға арналған, шамамен он жылдық күресін көрсетеді. Фильм 2015 жылдың 3 сәуірінде шықты.
Altmann is portrayed by Helen Mirren, and Schoenberg by Ryan Reynolds in the film Woman in Gold, chronicling Altmann's nearly decade long struggle to recover the Klimt paintings. The film was released on April 3, 2015.