Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы Чатем аралдары архипелагының аралы Питт аралы – Жаңа Зеландиядағы Чатем архипелагының екінші ірі аралы. Маори тілінде ол Рангиаурия, ал Мориори тілінде Рангиаотеа деп аталады. Питт аралының ауданы бар. Ол Жаңа Зеландияның негізгі аралдарынан шамамен шығысқа қарай және Питт бұғазымен бөлінген Чатем аралынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Арал төбелі; оның ең биік нүктесі (Уайхере Хед) теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі.

**Тарих**

Питт аралын бастапқыда Чатем аралдарының түпкілікті халқы – мориорилер мекен еткен, олар оны Рангиаотеа немесе Рангихауте деп атаған. Олардың археологиялық қалдықтары аралдың барлық жерінде табылады; көптеген артефакттар үнемі жарыққа шығады. Аралда момори ракаудың қалдықтары көрінбейді, бірақ олардың бұрын болғандығы туралы жазбалар бар. Чатем аралын алғаш көрген және оған ат қойған еуропалықтар – Уильям Роберт Броутонның кемесінің экипажы, 1791 жылғы қарашада. Алайда, олар Питт аралын көрмеген. Оны алғаш 1807 жылғы мамыр айында капитан Чарльз Джонстон тапқан. Ол оны Уильям Питт, Чатэм графының 1-ші графының құрметіне «Питт аралы» деп атады. 1840 жылы атауы «Питт» аралы деп қысқартылды. 1835 жылы Чатем аралдарына шабуыл жасаған Таранаки маорилері оны Рангиаурия деп атады, бұл атау бүгінге дейін қолданылады. Соңғы жылдары Питт және Чатем аралдарының маңында көптеген кемелер апатқа ұшырады. Олардың бірі – 1827 жылғы қаңтарда Питт аралындағы Глори шығанағында құлаған австралиялық «Глори» тобылғышы. Еуропалық қоныс аударушылар 1843 жылы Гүл құмырасы шығанағына келді.

Экономика және құрал-жабдықтар

Питт аралдарының тұрғындары үшін негізгі табыс көзі – егіншілік, коммерциялық балық аулау және туризм. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті Питт аралында белсенді жұмыс істейді және бірнеше жер иелерімен бірлесіп, шарттасқан аумақтар мен қорықтарды басқарады. Арал отын мен көптеген өндірілген тауарларды импорттайды, ал тірі қой мен малдарды Жаңа Зеландияның материгіне экспорттайды. Аралда мектеп, кемежай, шіркеу және жеңіл ұшақтар үшін шөппен өсірілген қону жолағы бар. Гүл құмырасы шығанағынан әуежайға дейін қиыршық тас жол созылып жатыр. Питт аралына үш айда бір рет жүк тасымалдайтын кеме келіп тұрады. Әр шаңырақта дизельдік генератор немесе жел турбинасы арқылы өздеріне қажетті электр қуатын өндіреді. Көптеген үйлерде спутниктік теледидар және кеңжолақты интернет қосылысы бар. Аралда көлік құралдарының көп бөлігі квадроциклдер, төрт дөңгелекті көліктер және кейде жылқылар болып табылады. 2011 жылы Питт аралы мектебінде 6 мен 12 жас аралығындағы сегіз бала оқыды. Air Chathams авиакомпаниясы Cessna 206 ұшағымен Питт аралынан Чатэм аралына рейстерді жүзеге асырады.

Жануарлар дүниесі және өсімдіктер

Питт аралында жабайы саксондық мерино қойларының бірнеше тобы бар.