Кіріспе
Мысыр перғауыны Неферкаре Шабака немесе Шабако (Египет: 𓆷𓃞𓂓 šꜣ bꜣ kꜣ, Ассирия: Sha ba ku u) – Мысырдың жиырма бесінші династиясының үшінші Кушит перғауыны, б.з.д. 705-690 жылдары билеген. Грек деректерінде оны Сабакон (Σαβακῶν) деп атайды, Геродот пен Манетон да оны еске алады.
Neferkare Shabaka, or Shabako (Egyptian: 𓆷𓃞𓂓 šꜣ bꜣ kꜣ, Assyrian: Sha ba ku u) was the third Kushite pharaoh of the Twenty fifth Dynasty of Egypt, who reigned from 705 to 690 BC. The Greek sources called him Sabacon (Σαβακῶν) and is mentioned by both Herodotus and Manetho.
Отбасы
Шабака Қашта патша мен Пебатжманың ұлы деп есептеледі, бірақ Тахарқа заманындағы мәтін Шабаканың Тахарқаның інісі және демек Пиедің ұлы деген жоруға мүмкіндік береді. Ассирия жазбаларында Шабаканың әйелі Қалхата, Тахарқаның қарындасы болғандығы айтылады. Шабака мен Қалхата Тандамани патшаның, және мүмкін Шабитку патшаның да ата-аналары болған, бірақ бұл Шабаканың Шабиткудан кейін билік құрғандығын көрсететін деректерге қайшы келеді. Шабака кем дегенде тағы екі баланың әкесі, бірақ олардың анасы кім екені белгісіз. Пьяньхарти кейіннен өзінің (жартылай) ағасы Тантаманидің әйелі болды. Ол Арман стеласында онымен бірге бейнеленген. Исетемхейб Х де Тантаманиге үйленген болуы мүмкін. Ол Египеттің Абидос қаласында жерленген. Бұл пікірді көптеген египтологтар, мысалы, Айдан Додсон, Рольф Краусс, Дэвид Астон және Карл Янсен Винкельн сияқтылар қабылдады, себебі жиырма бесінші династия кезінде Нубия патшалығында билік бөлісу немесе ішкі саяси/аймақтық дау-дамайлар туралы нақты дәлелдер жоқ. Бұл мәселені 2006 жылғы мақаласында Данель Кан да атап көрсеткен. Барлық қолдағы деректер Нубиялық фараондардың Мысырды тек бір патшамен билегенін көрсетеді, ал Тахарқа өзінің Кава стелаларының бірінде ағасы Шебитку қайтыс болғаннан кейін ғана билікке келгенін нақты айтады. Шабаканың билеуі маңызды, өйткені ол Нубиядан Дельта аймағына дейін Мысырдың барлық территориясы бойынша Нубия патшалығының бақылауын нығайтты. Сондай-ақ, бүкіл Мысыр бойынша, әсіресе ол өзінің патшалығының астанасы еткен Фива қаласында, кең көлемде құрылыс жұмыстары жүргізілді. Карнақта ол өзінің Мысырдың екі тәжін киген қызғылт граниттен жасалған мүсінін орнатты. Шабака Мысырдың сыртқы күштерден, әсіресе Саргон II-нің Жаңа Ассирия империясынан тәуелсіздігін сақтап қалды. Шабака билеуінің ең танымал жәдігері – Шабака тасы, онда патша сақтау үшін бұйырған бірнеше Ескі патшалық құжаттары жазылған. Сондай-ақ, 2011 жылы археологтар тапқан Шабака қақпасы да маңызды, ол патша қазынасы сақталған бөлмені күзеткен үлкен тас есік деп есептеледі. Мысырға салыстырмалы түрде жаңа келгенімен, Шабака мен оның отбасы Мысырдың тарихына және сол кезеңнің өнеріне үлкен қызығушылық танытты, ал олардың талғамы бұрынғы дәуірлерге тән еді.
Өлім
Шабака билігінің 15-ші жылында қайтыс болған деп есептеледі, бұл BM 24429 куб мүсініне сүйенген, ол Шабаканың билігінің 15-ші жылы, II Шемұ айының 11-ші күнімен даталанған. Шабака әл-Куррудағы пирамидаға жерленді, ал оның орнын Тахарқа басты, егер Шабака шынымен Каштаның ұлы болса, ол Тахарқаның інісі болар еді.