Кіріспе
Мысыр перғауыны Менмаатр I Сети (грекше Сетос I) - Мысырдың Жаңа патшалық дәуіріндегі Он тоғызыншы династиясының екінші перғауыны, шамамен б.з.б. 1294 немесе 1290 жылдан 1279 жылға дейін билік жүргізді. Ол Рамзес I мен Ситрдің ұлы, Рамзес II-нің әкесі болды. "Сет" деген атау "Сеттің" дегенді білдіреді, бұл оның Сет құдайына бағышталғанын көрсетеді (оны "Сутех" немесе "Сет" деп те атайды). Көптеген перғауындар сияқты, Сетидің де бірнеше есімі болған. Ол билікке көтерілгеннен кейін "mn m3't r'" деген атау алды, әдетте египет тілінде Menmaatre (Ре әділдігі орнатылды) деп айтылады. Сети I билік ету ұзақтығы 15 жыл емес, 9 немесе 11 жыл болды. Египетолог Кеннет Китченнің бағалауынша, бұл 15 жыл болды, бірақ 11 жыл Гебель Баркал стеласынан кейін Сети I үшін тіркелген деректер жоқ. Бұл патшаның тарихи жазбаларда жақсы құжатталғаны соншалық, басқа ғалымдар оның соңғы төрт жылдағы жазбадағы үздіксіз үзіліс болуы екіталай деп санайды, бірақ техникалық тұрғыдан мүмкін, себебі әлі күнге дейін ешқандай жазбалар табылмаған. Питер Дж. Брэнд патша өзінің 9 жылы Асуанда обелисктер мен орасан зор мүсіндер салу үшін жаңа тас карьерлерін ашқанын атап өтті. Бұл оқиға Асвандағы екі тас стелада еске алынды. Алайда, Сетидің фламиниан және Луксор обелисктері сияқты обелисктері мен мүсіндерінің көпшілігі оның өліміне дейін тек ішінара ғана аяқталды немесе безендірілді, өйткені олар эпиграфикалық дәлелдерге негізделген оның ұлының билігінің басында аяқталды (олар Рамзес II-нің патшалық преноменінің "Usermaatre" ерте формасын алып жүрді). Рамзес II өзінің бірінші жылында өзіне Usermaatre деген преноменді қолданды және екінші жылының соңына дейін өзінің патшалық титулының "Usermaatre Setepenre" соңғы нысанын қабылдамады. Брэнд бұл дәлел Сети I-нің 15 жылдық билік ету идеясын күмәнге салады және "Сети он-он бір жылдық билік етуден кейін қайтыс болды" деп болжайды, өйткені тас карьерлерін ашу мен осы ескерткіштердің ішінара аяқталуы мен безендірілуі арасында екі жыл ғана өткен. Бұл түсінік Сети I ескерткіштерінің аяқталмаған күйіне және Рамзес II өзінің билігінің алғашқы жылында "әкесінің аяқталмаған ескерткіштерінің көпшілігінің, соның ішінде Карнактағы Ұлы Гипостиль залының оңтүстік жартысының және Гурна мен Абидостағы әкесінің ғибадатханаларының бөліктерінің" безендірулерін аяқтауы керек деген фактіге сәйкес келеді. Брэнд екі Асуан тас стеласының ішіндегі үлкеніректің Сети I-нің "Ол Ұлылық есімінде өте үлкен обелисктер мен үлкен және керемет мүсіндер (яғни колоссалар) жасау үшін көптеген жұмыстарды тапсырғанын" атап өтті. Алайда Брэнд бұл уәдеге қарамастан, Сетиге арналған обелисктер аз, ал колоссилер жоқ деп атап өтті. Алайда Рамзес II өзінің билігінің алғашқы жылдарында Луксордан екі обелиск пен төрт отырғызушы колоссиді аяқтай алды, әсіресе екі обелисктің ішінара жазуы оның екінші жылында преноменнің соңғы нысанын қабылдамас бұрын жасалды. Бұл жағдай Сетидің он-он бір жылдан кейін қайтыс болғанын білдіреді. Егер ол [Сети I] он төртінші немесе он бесінші жасқа дейін билік жүргізсе, онда оның тоғызыншы жылы тапсырған обелисктер мен колоссистердің көбісі, әсіресе Луксордағылар, аяқталмас еді. Егер ол шын мәнінде тақта отырған он жылдан аз уақыттан кейін қайтыс болса, онда ең көп дегенде екі жыл өткен болар еді. Асуан карьерлері тоғызыншы жылы ашылғаннан бері, және тек үлкен монолиттердің бір бөлігі ғана толық және оның өліміне жазылған болар еді, басқалары тек карьерлерден шығатын, сондықтан Рамсес оларды өз билігіне кіргеннен кейін көп ұзамай безендіре алатын. Қазір Сетидің ұзақ, он төрт-он бес жылдық билігін дәлелдердің жоқтығынан жоққа шығаруға болатыны анық көрінеді. Керісінше, он немесе одан да көп, мүмкін он бір жыл, ең ықтимал сценарий болып көрінеді. Неміс египтологы Юрген фон Беккерат 1997 жылы шыққан кітабында Сети I-нің билігі тек 11 жыл ғана болғанын айтады. Сетидің ең жоғары белгілі күні - 11-жыл, IV Шему күні 12 немесе 13 Гебель Баркалдағы құмтастан жасалған стелада.
Menmaatre Seti I (or Sethos I in Greek) was the second pharaoh of the Nineteenth Dynasty of Egypt during the New Kingdom period, ruling c. 1294 or 1290 BCE to 1279 BCE. He was the son of Ramesses I and Sitre, and the father of Ramesses II. The name 'Seti' means "of Set", which indicates that he was consecrated to the god Set (also termed "Sutekh" or "Seth"). As with most pharaohs, Seti had several names. Upon his ascension, he took the prenomen "mn m3't r' ", usually vocalized in Egyptian as Menmaatre (Established is the Justice of Re). Seti I's reign length was either 9 or 11 rather than 15 full years. Egyptologist Kenneth Kitchen has estimated that it was 15 years, but there are no dates recorded for Seti I after his Year 11 Gebel Barkal stela. As this king is otherwise quite well documented in historical records, other scholars suggest that a continuous break in the record for his last four years is unlikely, although it is technically possible simply that no records have been yet discovered. Peter J. Brand noted that the king personally opened new rock quarries at Aswan to build obelisks and colossal statues in his Year 9. This event is commemorated on two rock stelas in Aswan. However, most of Seti's obelisks and statues such as the Flaminian and Luxor obelisks were only partly finished or decorated by the time of his death, since they were completed early under his son's reign based on epigraphic evidence (they bore the early form of Ramesses II's royal prenomen "Usermaatre"). Ramesses II used the prenomen Usermaatre to refer to himself in his first year and did not adopt the final form of his royal title "Usermaatre Setepenre" until late into his second year. Brand aptly notes that this evidence calls into question the idea of a 15 Year reign for Seti I and suggests that "Seti died after a ten to eleven year reign" because only two years would have passed between the opening of the Rock Quarries and the partial completion and decoration of these monuments. This explanation conforms better with the evidence of the unfinished state of Seti I's monuments and the fact that Ramesses II had to complete the decorations on "many of his father's unfinished monuments, including the southern half of the Great Hypostyle Hall at Karnak and portions of his father's temples at Gurnah and Abydos" during the very first Year of his own reign. Critically, Brand notes that the larger of the two Aswan rock stelas states that Seti I "has ordered the commissioning of multitudinous works for the making of very great obelisks and great and wondrous statues (i. e. colossi) in the name of His Majesty, L. P. H. He made great barges for transporting them, and ships crews to match them for ferrying them from the quarry." (KRI 74:12 14) However, despite this promise, Brand stresses that
there are few obelisks and apparently no colossi inscribed for Seti. Ramesses II, however, was able to complete the two obelisks and four seated colossi from Luxor within the first years of his reign, the two obelisks in particular being partly inscribed before he adopted the final form of his prenomen sometime in [his] year two. This state of affairs strongly implies that Seti died after ten to eleven years. Had he [Seti I] ruled on until his fourteenth or fifteenth year, then surely more of the obelisks and colossi he commissioned in [his] year nine would have been completed, in particular those from Luxor. If he in fact died after little more than a decade on the throne, however, then at most two years would have elapsed since the Aswan quarries were opened in year nine, and only a fraction of the great monoliths would have been complete and inscribed at his death, with others just emerging from the quarries so that Ramesses would be able to decorate them shortly after his accession. It now seems clear that a long, fourteen to fifteen year reign for Seti I can be rejected for lack of evidence. Rather, a tenure of ten or more likely probably eleven, years appears the most likely scenario. The German Egyptologist Jürgen von Beckerath also accepts that Seti I's reign lasted only 11 Years in a 1997 book. Seti's highest known date is Year 11, IV Shemu day 12 or 13 on a sandstone stela from Gebel Barkal
More recently, in 2011, the Dutch Egyptologist Jacobus Van Dijk questioned the "Year 11" date stated in the great temple of Amun on the Gebel Barkal stela Seti I's previously known highest attested date. This monument is quite badly preserved but still depicts Seti I in erect posture, which is the only case occurring since his Year 4 when he started to be depicted in a stooping posture on his stelae. Furthermore, the glyphs "I ∩" representing the 11 are damaged in the upper part and may just as well be "I I I" instead. Subsequently, Van Dijk proposed that the Gebel Barkal stela should be dated to Year 3 of Seti I, and that Seti's highest date more likely is Year 9 as suggested by the wine jars found in his tomb. In a 2012 paper, David Aston analyzed the wine jars and came to the same conclusion since no wine labels higher than Seti I's 8th regnal year were found in his KV17 tomb.
Жақында, 2011 жылы, голландиялық египтолог Якобс Ван Дейк Гебель Баркалдағы Амонның үлкен ғибадатханасында көрсетілген "11 жыл" күніне күмән келтірді. Бұл ескерткіш нашар сақталған, бірақ әлі де Сети І-ді тік ұстанымында бейнелейді, бұл оның 4 жылынан бастап, оның стелаларында бүктелген күйде бейнеленетін жалғыз жағдай. Сонымен қатар, 11-ді білдіретін "I ∩" глифтері жоғарғы бөлігінде зақымдалған және оның орнына "I I I" болуы мүмкін. Кейіннен Ван Дейк Гебель Баркал стеласы Сети I-нің 3-ші жылында болуы керек екенін ұсынды, және Сетидің ең жоғары күні көбінесе оның қабірінде табылған шарап құмыраларында көрсетілген 9-шы жыл болуы ықтимал. 2012 жылы Дэвид Астон шарап құмыраларын талдап, осы қорытындыға келді, себебі Сети I-нің 8-ші билік жылынан аспайтын ешқандай шарап таңбасы оның KV17 қабірінде табылған жоқ.
Menmaatre Seti I (or Sethos I in Greek) was the second pharaoh of the Nineteenth Dynasty of Egypt during the New Kingdom period, ruling c. 1294 or 1290 BCE to 1279 BCE. He was the son of Ramesses I and Sitre, and the father of Ramesses II. The name 'Seti' means "of Set", which indicates that he was consecrated to the god Set (also termed "Sutekh" or "Seth"). As with most pharaohs, Seti had several names. Upon his ascension, he took the prenomen "mn m3't r' ", usually vocalized in Egyptian as Menmaatre (Established is the Justice of Re). Seti I's reign length was either 9 or 11 rather than 15 full years. Egyptologist Kenneth Kitchen has estimated that it was 15 years, but there are no dates recorded for Seti I after his Year 11 Gebel Barkal stela. As this king is otherwise quite well documented in historical records, other scholars suggest that a continuous break in the record for his last four years is unlikely, although it is technically possible simply that no records have been yet discovered. Peter J. Brand noted that the king personally opened new rock quarries at Aswan to build obelisks and colossal statues in his Year 9. This event is commemorated on two rock stelas in Aswan. However, most of Seti's obelisks and statues such as the Flaminian and Luxor obelisks were only partly finished or decorated by the time of his death, since they were completed early under his son's reign based on epigraphic evidence (they bore the early form of Ramesses II's royal prenomen "Usermaatre"). Ramesses II used the prenomen Usermaatre to refer to himself in his first year and did not adopt the final form of his royal title "Usermaatre Setepenre" until late into his second year. Brand aptly notes that this evidence calls into question the idea of a 15 Year reign for Seti I and suggests that "Seti died after a ten to eleven year reign" because only two years would have passed between the opening of the Rock Quarries and the partial completion and decoration of these monuments. This explanation conforms better with the evidence of the unfinished state of Seti I's monuments and the fact that Ramesses II had to complete the decorations on "many of his father's unfinished monuments, including the southern half of the Great Hypostyle Hall at Karnak and portions of his father's temples at Gurnah and Abydos" during the very first Year of his own reign. Critically, Brand notes that the larger of the two Aswan rock stelas states that Seti I "has ordered the commissioning of multitudinous works for the making of very great obelisks and great and wondrous statues (i. e. colossi) in the name of His Majesty, L. P. H. He made great barges for transporting them, and ships crews to match them for ferrying them from the quarry." (KRI 74:12 14) However, despite this promise, Brand stresses that
there are few obelisks and apparently no colossi inscribed for Seti. Ramesses II, however, was able to complete the two obelisks and four seated colossi from Luxor within the first years of his reign, the two obelisks in particular being partly inscribed before he adopted the final form of his prenomen sometime in [his] year two. This state of affairs strongly implies that Seti died after ten to eleven years. Had he [Seti I] ruled on until his fourteenth or fifteenth year, then surely more of the obelisks and colossi he commissioned in [his] year nine would have been completed, in particular those from Luxor. If he in fact died after little more than a decade on the throne, however, then at most two years would have elapsed since the Aswan quarries were opened in year nine, and only a fraction of the great monoliths would have been complete and inscribed at his death, with others just emerging from the quarries so that Ramesses would be able to decorate them shortly after his accession. It now seems clear that a long, fourteen to fifteen year reign for Seti I can be rejected for lack of evidence. Rather, a tenure of ten or more likely probably eleven, years appears the most likely scenario. The German Egyptologist Jürgen von Beckerath also accepts that Seti I's reign lasted only 11 Years in a 1997 book. Seti's highest known date is Year 11, IV Shemu day 12 or 13 on a sandstone stela from Gebel Barkal
More recently, in 2011, the Dutch Egyptologist Jacobus Van Dijk questioned the "Year 11" date stated in the great temple of Amun on the Gebel Barkal stela Seti I's previously known highest attested date. This monument is quite badly preserved but still depicts Seti I in erect posture, which is the only case occurring since his Year 4 when he started to be depicted in a stooping posture on his stelae. Furthermore, the glyphs "I ∩" representing the 11 are damaged in the upper part and may just as well be "I I I" instead. Subsequently, Van Dijk proposed that the Gebel Barkal stela should be dated to Year 3 of Seti I, and that Seti's highest date more likely is Year 9 as suggested by the wine jars found in his tomb. In a 2012 paper, David Aston analyzed the wine jars and came to the same conclusion since no wine labels higher than Seti I's 8th regnal year were found in his KV17 tomb.
Әскери науқандар
Сети I өзінің билігінің алғашқы онжылдығында Батыс Азияда, Ливияда және Нубияда бірқатар соғыстар жүргізді. Сетидің әскери іс-қимылдарының негізгі көзі – Карнак гипостиль залының солтүстік сыртқы қабырғасындағы шайқас көріністері, сондай-ақ Қанаан мен Нубиядағы шайқастарды еске түсіретін жазулары бар бірнеше патшалық стелалар. Билік құрған алғашқы жылы ол әскерін «Хорус әскери жолы» арқылы бастап жүрді. Бұл жол Египет Нил өзенінің солтүстік-шығыс бұрышындағы Египеттің Тжару (Зарв/Силе) қаласынан Синай түбегінің солтүстік жағалауымен қазіргі Газа секторындағы «Қанаан» қаласына дейін созылатын жағалау жолы болды. Хорустың жолдары құдықтары бар бірнеше әскери бекіністерден тұрады, олар Карнак гипостиль залының солтүстік қабырғасындағы патшаның соғыс көріністерінде егжей-тегжейлі бейнеленген. Синайды кешіп өту кезінде патша әскері жергілікті бедуиндермен, Шасу деп аталатын тайпалармен шайқасты. Қанаанда ол өзі сапарлаған кейбір қала-мемлекеттерден салық алды. Басқалары, соның ішінде Бет-Шан мен Йеноамды басып алуға тура келді, бірақ олар оңай жеңілді. Бет-Шандағы стела осы қайта басып алуды куәландырады; Грдселлофф, Роу, Альбрехт және Олбрайттың айтуынша, Сети Апиру (еврейлерге) қарсы соғыста азиялық көшпелілерді жеңді. Дюссо Олбрайттың мақаласына былай деп түсіндірді: «Профессор Олбрайттың жазбасының қызығушылығы негізінен, ол енді «Апиру» терминін «Ибри» (яғни еврейлер) деп атауға қарсылық білдірмейтіндігіне байланысты, егер біз оған дауыстық өзгерістің «эбер» (бұрынғы ‘ибр’) терминін тудырған халықтық этимологиямен байланысты екенін мойындасақ, яғни өзеннен тыс жерде тұратын адам». Египет өзеннен тысқары жерге дейін созылып жатыр. Йеноамға жасалған шабуыл оның соғыс көріністерінде көрсетілген, ал Бет-Шанды жеңу сияқты басқа шайқастар көрсетілмеген, өйткені патшаның өзі қатыспады, оның орнына әскерінің бір бөлігін жіберді. Бірінші жылғы науқан Ливанға дейін жалғасты, онда патша оның басшыларының бағынуын қабылдады, олар құнды балқарағай ағашын кесуге міндетті болды. Билігінің белгілі бір кезеңінде Сети I Египеттің батыс шекарасына шабуыл жасаған ливиялық тайпаларды жеңді. Жеңілгенімен, ливиялықтар Меренптах пен Рамзес III билігінде Египет үшін үнемі арта түсетін қауіпті құрады. Египет әскері Сети I билігінің 8-ші жылы Нубияда шағын «көтерілісті» бастырып тастады. Сетидің өзі оған қатыспады, бірақ оның тақ мұрагері, болашақ Рамзес II қатысқан болуы мүмкін.
Қадеш қаласы жаудың қолына түседі
Сети I-нің сыртқы саясатының ең үлкен жетістігі – Сирияның Кадеш қаласын және көршілес Амурру аумағын Хетт империясынан жаулап алу болды. Мысыр Ахенатон заманынан бері Кадешті бағындырмаған еді. Сети I қаланы қорғауға тырысқан Хетт әскерін жеңіске жеткізді. Ол ұлы Рамзес II-мен бірге қалаға жеңіспен кірді және археологтар тапқан жерде жеңіс стеласын орнатты. Бірақ Кадеш көп ұзамай Хетттердің бақылауына қайта оралды, себебі Мысырлықтар Хетт отанына тым жақын орналасқан Кадеш пен Амурруды тұрақты түрде әскери басып алуға не мүмкіндік таппады, не де қалаған жоқ. Сети I Хетттермен бейбіт келісімге келгені немесе Кадеш пен Амурруды өз еркімен қайтарғаны күмәнді, бірақ ол Хетт патшасы Муаталлимен империяларының нақты шекаралары туралы жасырын келісімге келген болуы мүмкін. Алайда, Сети I-нің қайтысынан бес жыл өткен соң, оның ұлы Рамзес II жаңадан соғысты бастады және Кадешті қайта басып алуға сәтсіз тырысты. Содан бері Кадеш Хетттердің билігінде болды, бірақ Рамзес өзінің билігінің 8-ші жылында қаланы уақытша басып алды. Сети I-нің соғыстары туралы қалыптасқан пікір бойынша, ол Ахенатон заманында жоғалған Мысыр империясын қайта жаңғыртты. Бұл пікір Ахенатонның елордасы – Орта Мысырдағы Ахенатон қаласынан табылған Амарна хаттарындағы Сирия мен Палестинаның хаостық жағдайына негізделген. Амарна хаттары – Ахенатон заманынан қалған дипломатиялық хат алмасулар жинағы. Алайда, соңғы зерттеулер империя сол кезде толығымен жойылмағанын көрсетеді, тек Сирия мен Ливанның солтүстік шекаралық провинциялары – Кадеш пен Амурру ғана жоғалған еді. Ахенатон, Тутанхамон және Хоремхебтің әскери іс-қимылдарына қатысты дәлелдер фрагментті немесе түсініксіз болғанымен, Сети I бізге өзінің жетістіктерін жырлайтын әсерлі соғыс ескерткішін және оның майдандағы батырлығын дәріптейтін бірнеше мәтіндерді мұра етіп қалдырды.
Жерлеу
Сетидің жақсы сақталған қабірі (KV17) 1817 жылы Джованни Баттиста Белцони патшалар аңғарында табылған; ол Жаңа патшалықтағы барлық патшалық қабірлерінен ең ұзыны – 446 фут (136 м) және ең тереңі болып шықты. Бұл сонымен қатар әр дәліз бен камерада әшекейленген барельефтер мен түрлі-түсті суреттермен (оның ішінде «Көк сиыр кітабы») безендірілген алғашқы қабір болды. Оның фрагменттері, соның ішінде Сети I мен Хатор құдайы бейнеленген үлкен бағана, Флоренцияның Ұлттық археологиялық мұражайында көруге болады. Бұл сәндік стиль Жаңа патшалық патшаларының қабірлерінде толық немесе ішінара қолданылған үлгі болды. Сетидің мумиясын Эмиль Брюгш 1881 жылдың 6 маусымында Дейр-эль-Бахридегі мумиялар сақталымынан (DB320 қабірінен) тапты және содан бері ол Каирдегі Египет мұражайында сақтаулы. Оның бір тастан қашалған және әр бетіне күрделі өрнектелген (ішкі жағында Нут құдайының бейнесімен қоса) алып саркофагы сэр Джон Соан мұражайында орналасқан. Соан оны 1824 жылы Британ мұражайы талап еткен 2000 фунт стерлинг төлеуден бас тартқандықтан, ашық коллекциясында көрмеге қою үшін сатып алды. Мұражайға жеткен кезде алабастр таза ақ түсті және көк мыс сульфатымен инкрустацияланған. Лондон климаты мен ластану жылдар бойы алабастрды сарғыш түске айналдырды, ал сіңген ылғал гигроскопиялық инкрустация материалдарының құлап, толығымен жоғалуына себеп болды. Жақын жердегі шағын сурет оның сол кездегі сыртқы түрін көрсетеді. Қабірде саркофагтың артында жасырылған құпия туннельге кіретін де кіреберіс болған, Белцони тобы оның ұзындығын бағалаған. Алайда, туннель 1961 жылға дейін толыққанды қазылған жоқ, ол кезде шейх Али Абдель Расул басқарыған топ жасырылған қазынасы бар құпия жерлеу камерасын табу үмітімен қазба жұмыстарын бастады. Рұқсаттар мен қаржы мәселелері шейх Алидің қазына табу арманына нүке айтты.
2021 жылдың сәуір айында оның мумиясы 17 патша мен 4 патшайымның мумияларымен бірге Мысыр ескіліктері мұражайынан Мысыр өркениетінің ұлттық мұражайына «Фараондардың алтын шеруі» деп аталған шара аясында көшірілді.
Рамсес ІІ-мен бірге патшалық етуі мүмкін
Сеті өзінің билігінің 9-шы жылында ұлы Рамсес II-ді тақ мұрагері және өзінің таңдалған жалғасы ретінде тағайындады, бірақ екі патша арасындағы бірлескен билікке (корегенттікке) нақты дәлелдер жоқ. Питер Дж. Брэнд өзінің диссертациясында Карнак, Курна және Абидос қалаларындағы әртүрлі храмдардағы бейнелер, Рамсес II-ні Сеті I-мен байланыстыратынын, шын мәнінде Сетінің қайтысынан кейін Рамсес II-нің өзі салғанын, демек, екі монархтың бірлескен билігін қолдау үшін бастапқы материал ретінде пайдалануға болмайтынын айтады. Сонымен қатар, қайтыс болған Уильям Мурнан, алғашқыда Сеті I мен Рамсес II арасындағы бірлескен билік теориясын қолдаған болатын, кейіннен бұл теорияға қатысты көзқарасын қайта қарастырып, Рамсес II Сеті I тірі кезінде өзінің билік жылдарын санауды бастаған деген пікірді қабылдамады. Ақырында, Кеннет Китчен Сеті I мен Рамсес II арасындағы қарым-қатынасты сипаттау үшін бірлескен билік терминін қолдана қоймайды; ол Рамсес II-нің мансабының бастапқы кезеңін «мұрагер ханзада регенттігі» деп сипаттайды, онда жас Рамсес патшалық титулдар мен гаремді пайдалануды қоса алғанда, патшалықтың барлық атрибуттарына ие болған, бірақ әкесі қайтыс болғаннан кейін ғана билік жылдарын санаған. Бұл екі патшаның бірлескен билігі туралы дәлелдердің нашар және күмәнді болуына байланысты. Рамсес билігінің алғашқы онжылдығында жасалған екі маңызды жазу – Абидос арнау жазуы және Рамсес II-нің Кубан стеласы – соңғысының атаулары тек мұрагер ханзадаға тән, атап айтқанда «патшаның үлкен ұлы және мұрагерлік ханзада» немесе «тақ мұрагері» және кейбір әскери атақтармен байланысты. Демек, Рамсес II әкесінің кезінде бірлескен билік құрған деген гипотезаны нақты дәлелдер қолдамайды. Брэнд мынаны атап көрсетеді: