Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бір жүз жыл, б.з.д. 2200 жылдан б.з.д. 2101 жылға дейін.
One hundred years, from 2200 BC to 2101 BC
Б.з.д. 22 ғасыры – б.з.д. 2200 жылдан б.з.д. 2101 жылға дейін созған ғасыр.
The 22nd century BC was a century that lasted from the year 2200 BC to 2101 BC.
Оқиғалар
4,2 киложылдық оқиға: Б.з.д. 22 ғасырға созылып, бірнеше көне әлем өркениеттерінің құлдырауына себеп болған қатаң құрғақшылық оқиғасы. 2217–2193 ж.б.з.д.: Месопотамияның Акад қаласына көшпелі шабуылдар. шабуыл жасады. шамамен 2200 ж.б.з.д.: Аустронезиялықтар Филиппин архипелагының Батанес аралдарына, аустронезиялық кеңеюдің бір бөлігі ретінде жетеді. шамамен 2184 ж.б.з.д.: Мысырдың алтыншы династиясының перғауыны Пепи II Неферкаренің қайтыс болуы мүмкін, ол 94 жыл тақта отырған тарихтағы ең ұзақ билік еткен монарх. шамамен 2184 ж.б.з.д.: Мысырда Меренре Немтемсаф II-нің қысқа мерзімді билігі. 2184–2181 ж.б.з.д.: Нетжеркаре Сиптаның билігі, Мысырдың алтыншы династиясының соңғы перғауыны, кейіннен Нитокрис аңызға айналды. 2181 ж.б.з.д.: Ескі Египет патшалығының соңы және Бірінші аралық кезеңнің басталуы, күмәнді Жетінші династия және Мысырдың Сегізінші династиясы, Менкаре бастауында (бұл кезеңдер шамамен 2160 ж.б.з.д. және одан кейін де созылуы мүмкін). Ескі патшалықтың құлдырауына қатты құрғақшылық, мемлекеттің күшті орталықсыздануы және Пепи II-нің өте ұзақ билігінен кейінгі жағдайлар себеп болуы мүмкін. шамамен 2180 ж.б.з.д.: Акад империясы солтүстік-шығыстан келген тау халқы Гутидің (Месопотамия) шабуылына ұшырайды. 2160 ж.б.з.д.: Мысырдың Сегізінші династиясының соңғы патшасы Нефериркаре фараонының билігінің соңы. Нефериркаре құлатылғаннан кейін Тоғызыншы династияның басталуы мүмкін. 2160 ж.б.з.д.: Криттегі орта миной дәуірінің басталуы. шамамен 2150 ж.б.з.д.: Месопотамиядағы Лагаш қаласы құрылды. 2150–2030 ж.б.з.д.: Гилгамеш эпосы Месопотамияда аккад тілінде жазылды. 2144 ж.б.з.д.: Лагаш билеушісі (енси) Гудея билік құрауға кіріседі. 2138 ж.: 9 мамырда Күн тотылуы және 24 мамырда Ай тотылуы болды. Бұл қос тотылу Бабыл патшасы Шулги билікке көтерілгеннен кейін 23 жыл өткеннен кейін болды деп есептеледі (ұзақ хронология бойынша). 2125–2055 ж.б.з.д.: "Тебадан үй мен бақтың үлгісі", Мысырдың Он бірінші династиясы. 2124 ж.: Лагаш билеушісі (енси) Гудея қайтыс болды. шамамен 2120 ж.б.з.д.: Лагаштан (Ирак) Гудеяның мүсіні жасалды. 2119–2113 ж.б.з.д. (орталық хронология): Уту Хенгал, Үрдің үшінші династиясының бірінші патшасы, сондай-ақ Жаңа Шумер империясы деп аталады. 2116–2110 ж.б.з.д.: Урук–Гутия соғысы. 2112–2095 ж.б.з.д.: Шумерлік Ур Намму жорықтары.
4.2 kiloyear event: A severe aridification event that probably lasts the entire 22nd century BC and causes the collapse of several Old World civilizations. 2217 BC–2193 BC: Nomadic invasions of the Mesopotamian city of Akkad. c. 2200 BC: Austronesians reach the Batanes Islands of the Philippine Archipelago as part of the Austronesian Expansion. c. 2184 BC: Possible date for the death of Pharaoh Pepi II Neferkare of the Sixth Dynasty of Egypt, the longest reigning monarch of history with 94 years on the throne. c. 2184 BC: Ephemeral rule of Merenre Nemtyemsaf II in Egypt. c. 2184–2181 BC: Reign of Netjerkare Siptah, last pharaoh of the Sixth Dynasty of Egypt, who will later give rise to the legendary figure of Nitocris. c. 2181 BC: End of the Old Kingdom of Egypt and start of the First Intermediate Period, the doubtful Seventh Dynasty and the Eighth Dynasty of Egypt with Menkare (these periods may extend to c. 2160 BC or beyond). The fall of the Old Kingdom may have been caused by a conjunction of severe droughts, strong decentralization of the state and confusion following the extremely long reign of Pepi II. c. 2180 BC: Akkadian Empire falls under attack by the Guti (Mesopotamia), a mountain people from the northeast. c. 2160 BC: End of the reign of Pharaoh Neferirkare, last king of the Eighth Dynasty of Egypt. Beginning of the Ninth Dynasty, possibly after the overthrow of Neferirkare. c. 2160 BC: Beginning of Middle Minoan period in Crete. c. 2150 BC: City state of Lagash in Mesopotamia is established. c. 2150–2030 BC: The Epic of Gilgamesh is written in Mesopotamia in Akkadian. c. 2144 BC: Gudea, ruler (ensi) of Lagash, starts to reign. 2138 BC: A solar eclipse on 9 May and a lunar eclipse on 24 May occur and are believed to be the double eclipse that takes place 23 years after the ascension of king Shulgi of Babylon by those holding to the long chronology. c. 2125 BC–2055 BC: "Model of a house and garden, from Thebes", Eleventh Dynasty of Egypt. 2124 BC: Gudea, ruler (ensi) of Lagash, dies. c. 2120 BC: Votive statue of Gudea from Lagash (Iraq) is made. 2119 BC–2113 BC (middle chronology): Utu hengal, first king of the third dynasty of Ur, also called the Neo Sumerian Empire. 2116 BC–2110 BC: Uruk–Gutian war. 2112 BC–2095 BC: Sumerian campaigns of Ur Nammu.