Кіріспе

Қарыз, оны қайтару ықтимал емес және кредитор оны өндіруге құлшынбайтын. Қаржы саласында, нашар қарыз, кейде өндірілмейтін шоттар шығыны деп аталады, бұл кредиторға төленуі күмәнді және кредитор түрлі себептермен, көбінесе борышкердің төлеуге қаражаты болмағандықтан, мысалы, компанияның тарауына немесе төлемсіздікке ұшырауына байланысты, өндіріп алуға ниет білдірмейтін ақша сомасы. Жоғары нашар қарыз деңгейі кәсіпорның несие және өндіріс процесін тиімді басқара алмауынан туындайды. Жаңа клиенттің несиелік тексеруі толыққанды жүргізілмесе немесе өндіріс тобы төлемдерді қайтару үшін белсенді түрде әрекет етпесе, компания жоғары нашар қарыз тәуекеліне тап болады. Есептесу стандарттарына, реттеушілік талаптарға және мекеменің қор жинауына байланысты, нашар қарыздың қандай екенін анықтайтын әртүрлі техникалық анықтамалар бар. АҚШ-та 90 күннен астам мерзімі өткен банк несиелері "мәселелі несиелерге" айналады. Бухгалтерлік дереккөздер нашар қарыздың толық сомасын пайда мен зиян есебіне немесе нашар қарыз резервіне оны болжағаннан кейін дереу жазуды кеңес береді.

Күдікті қарыз

Күдікті қарыздар – бұл кәсіпорынның немесе жеке тұлғаның жинау мүмкіндігі төмен қарыздар. Төлемді жүзеге асырмауға себеп болатын жағдайларға тауар немесе қызмет беру, жеткізілім, тауардың сапасы, немесе клиенттің қаржылық қиын жағдайда болуы жатады. Мұндай дау туындаған кезде, осы қарыздың немесе оның бір бөлігінің күдікті қарыз резервіне қосылуы тиімді. Бұл кәсіпорның активтерін артық көрсетуді болдырмау үшін жасалады, себебі сауда қарыздары күдікті қарыздан тазаланған күйінде есептеледі. Егер қарыздың өндірілмейтініне ешқандай күмән болмаса, ол жаман қарызға айналады. Мысалы, клиенттің жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің таратылуынан кейін соңғы төлемдер жасалғанда, одан әрі шаралар қабылдау мүмкін болмайды.

Күдікті борыштық резерв

Бұл резервті "жағымсыз борыш қоры" деп те атайды, ол баланстың ағымдағы активтер бөлімінде тіркелген қарсы шот. Күдікті борыш қоры қарызды жинау мүмкін болмаған жағдайда дебиторлық есептерді азайтуға мүмкіндік беретін қаражатты қамтиды. Бұл "жағымсыз борыштарға арналған резерв" деп те аталуы мүмкін. Күдікті борыш өндіріп алуға келмейтін болса, сома есептен шығарылады.

Салық салу

Кейбір нашар қарыздар, бизнеске қатысты немесе қатысты емес, салықтан шегерілуге жатады. Ішкі кіріс кодексінің 166-бабы нашар қарызды шегеру үшін қажетті талаптарды қамтиды.

166-бөлім

166-бапта шегерімнің көлемі шектеледі. Қайтарылуға тиіс салық капиталы немесе негіз болуы керек. Яғни, аталған қарыз бойынша табыс немесе зиянды анықтау үшін түзетілген негіз бар. Критерийлерді қолданудағы қосымша фактор – қарыздың жіктелуі (кәсіби емес немесе кәсіби).

Кәсіпкерлік емес өтімді емес қарыздар

Кәсіпкерлік емес өтімсіз қарыздар – бұл кәсіптік қызметке байланысты емес қарыздар. Кәсіпкерлік емес қарызын есепке алу үшін, ол толығымен құнсыз болуы керек. Қарыз құнсыз болады, егер сіз оны өндіріп алу үшін барлық қажетті шараларды жасағаннан кейін, оны қайтарып алуға мүмкіндік жоқ деп санасаңыз. Есепті тек қарыз құнсыз деп табылған жылы ғана алуға болады. Көптеген екінші (2-ші, 3-ші және т.б.) дәрежелі несие алушылар осы жағдайға түседі, егер бірінші гипотекалық несие сатылғанда, екінші дәрежелі талаптарды өтеуге жеткілікті қаражат қалмаса. Бизнес қарызы үшін қолжетімсіз бір мүмкіндік бар: қайырымдылыққа беру. Айырмашылығы, 10 000 долларлық құнды бағалауды бағалаусыз алуға болады. Бағалау құнды арттыруға мүмкіндік береді және ол нақты сатылған басқа ұқсас гипотекалық несиелерге негіделген болуы керек, бірақ әдетте ол номиналды құнынан төмен болады. Нақты айырмашылық – қайырымдылық ретінде есепке алынған сома жылдық түзетілген жалпы табыстың 50%-на дейін шектеледі, ал қалған сома келесі бес жылға көшіріледі. Бұл шегерім енді нашар қарызды өтеудің орнына қайырымдылық ретінде жіктеледі және D кестесінің орнына A кестесі қолданылады.