Кіріспе
1990 жылғы "Nightbreed" – Клайв Баркердің сценарийін жазып, режиссерлік еткен американдық қараңғы фантастикалық қорқыныш фильмі, ол 1988 жылғы "Кабаль" повесіне негізделген. Басты рөлдерді Крейг Шеффер, Энн Бобби, Дэвид Кроненберг, Чарльз Хайд, Хью Кварши және Дуг Брэдли сомдады. Фильм Аарон Бун есімді психикалық тұрақсыз науқас туралы айтады, оның дәрігері оны қасақана серийлі кісі өлтіруші деп сендіреді. Полиция, оның дәрігері және қарындасы Лори қуып жететін Бун, адамзаттан жасырынып жүретін "Nightbreed" деп аталатын монстрлар мен шеттенушілер тайпасының арасында Мидиан деп аталатын тастамалған зиратта пана табады. Фильм шыққан кезде коммерциялық және сын тұрғысынан сәтсіздікке ұшырады. Баркер бірнеше сұхбатта фильм компаниясы оны стандартты слэшер фильмі ретінде сатуға тырысқанына наразылық білдірді және билік иелерінің "Nightbreed" оқиғасы туралы толыққанды білімі болмағанын мәлімдеді. Алғашқы көрсетілімінен кейін "Nightbreed" культты фильмге айналды. Уақыт өте келе Баркер студия бекіткен соңғы монтажға көңілі толмағанын айтты және фильмді қайта өңдеу үшін түпнұсқа пленкаларды қайтарып алуды үнемі армандады. 2014 жылы кесілген материалдардың түпнұсқа элементтері қайта табылды және Scream Factory арқылы шығарылған режиссерлік монтажға өңделді.
Nightbreed is a 1990 American dark fantasy horror film written and directed by Clive Barker, based on his 1988 novella Cabal. It stars Craig Sheffer, Anne Bobby, David Cronenberg, Charles Haid, Hugh Quarshie, and Doug Bradley. The film follows an unstable mental patient named Aaron Boone who is falsely led to believe by his doctor that he is a serial killer. Tracked down by the police, his doctor, and his girlfriend Lori, Boone eventually finds refuge in an abandoned cemetery called Midian among a tribe of monsters and outcasts known as the "Nightbreed" who hide from humanity. At the time of its release, the film was a commercial and critical failure. In several interviews, Barker protested that the film company tried to sell it as a standard slasher film, and that the powers that be had no real working knowledge of Nightbreeds story. Since its initial theatrical release, Nightbreed has become a cult film. Over time, Barker expressed disappointment with the final cut approved by the studio and always longed for the recovery of the reels so the film might be re edited. In 2014, original film elements for the cut material were re obtained and were edited into a director's cut, released through Scream Factory.
Сюжет
Аарон Бунның Мидиан деп аталатын жер туралы қайта-қайта түсі кіреді. Оның сүйіктісі Лори Уинстон оны доктор Филипп Деккермен психотерапияны қайтадан бастауға ынталандырады. Ал бір сериалдық кісі өлтіруші бүкіл отбасыларды қырғынға ұшыратып жатыр. Бун Деккердің кеңсесіне оралғанда, оның түстері осы ритуалдық өлтірулерді бейнелейтінін білгенде үрейленеді. Декер Бунға өзін ұстап беруді және литий қабылдауды бұйырады, бірақ ол Бунға ЛСД береді. Бун сапардың нәтижесінде ауруханаға түседі. Басқа бір науқас Мидиан туралы айтады және ол қайда екенін түсіндіреді. Науқас бетін жұлып алғанда, Бун ауруханадан қашып, Мидианға беттейді. Ол онда тек қана зиратты табады да, ұйықтап қалады. Түнде ол өзінің сол жерге жататынына қарсы келетін құбыжықтарға тап болады. Бун өзінің кісі өлтіруші екенін мәлімдейді, бірақ олар оның жалған айтқанын біледі. Бірі Бунды жеуге тырысады, бірақ ол қашып үлгереді. Зираттың сыртында Бунға доктор Деккер бастаған полиция тоқмейілсіз қарсы шығады. Ол полицияны алдап, Бунды атқызып алады. Мәйітханада Бун зиратта алған тістеуінен қайта тіріледі. Ол Мидианға оралып, онда тұратын Түнғылдар туралы біледі. Ол олардың Бафомет деген құдайларының қаны арқылы қоғамға қабылданады. Лори Бунның Мидианға апаратын жолын қуалайды. Ол жерге сериалдық кісі өлтіруші Декер де ілеседі. Ол Бунды қылмысқа жала жауып, Түнғылдарды іздеу үшін әрекеттенді. Ол Лориді пайдаланып, Бунды Мидианнан шығаруға тырысады, бірақ Бун оны құтқарады. Түнғылдар бұл тек халық аңыздарындағы жандар екенін, оларға адамдар зиян келтіргенге дейін бейбіт өмір сүргенін түсіндіреді. Олар Лори мен Бунды Мидианнан қуады. Олар мотельге орналасқанда, Декердің сол жерде болғанын және көрші бөлмедегі адамдарды өлтіргенін біледі. Бун Деккердің кісі өлтіруі үшін тұтқындалады, ал дәрігер полицияны Мидианға шабуыл жасауға көндіреді. Оның басты мақсаты – Түнғылдарды жою. Полиция Мидианға бет алғанда, бірнеше Түнғыл Бунды түрмеден босатып, оның көмегін сұрайды. Түнғылдар мен полиция арасында қақтығыс болады. Декер Бунға қарсы шығып, өлтіріледі. Бун Бафометті іздеп табады, ол Бунның Мидианның алдын ала айтылған аяқталуына себепкер болғанын түсіндіреді. Бафомет Бунды Түнғылдарға жаңа үй табуға міндеттейді және оны Кабал деп атайды. Бунмен бірге қалуға бекінген Лори өзін-өзі өлтіреді, ал Бун оны тістеп қайта тірілтеді. Ол Түнғылдарға Бафометтің бұйрығын орындауға уәде береді. Мидианның қираған жерінде Эшберри Деккердің денесі алдында тұрып, Бафомет пен Түнғылдардан кек алуға ниеттенгенін айтады. Ол Бафометтің қанын Деккердің жарасына басса, Декер айқайлап, қайта тіріледі, ал Эшберри қайта-қайта "Халлилуя!" деп шулайды.
Қылмыстық топтың соққысы
The Cabal Cut-те Декердің қайта тірілуі титрлерден кейін көрсетіледі.
Режиссерлік нұсқасы
Фильмнің The Cabal Cut және Director's Cut нұсқаларында қолданылған балама аяғында Нарсис шайқастың басында Деккердің қолынан қаза табады, сондықтан ол кейінгі оқиғаларда қатыспайды. Түнгі тұқым Бунды қорада күтеді, ал Бун Лоримен қоштасады, себебі ол Түнгі тұқым үшін жаңа мекен табуы керек. Бун оған қайтып келуге уәде береді, бірақ Бунның жастық шағын және өлместігін сақтайтынын білгенде, Лори кенеттен өзін пышақтап алады, Бунды оны Түнгі тұқымның бірі ретінде қайта тірілтуге мәжбүр етеді. Олар бір-біріне деген махаббаттарын білдіріп, саяхатқа шығады. Осы арада капитан Эйгерман жер астындағы зираттың қираған қалдықтарында кезігіп, Бафометтің өртегенінен кейін кек алуға аңсаған, өзгерген Эшберриге тап болады. Эйгерман да осы тілекке бөліседі, бірақ Эшбери Эйгерманның ұсынысын қабылдамай, оны өлтіріп, Түнгі тұқымды іздеуге кіріседі. Түнгі тұқымның қалғандары Бун мен Лориді алыстан қадағалайды. Рейчел Бабетке Бунның жақын арада, мүмкін ертең, оларды жаңа паналау орнына бастап баратынын айтады. Бун мен Лори енді бірге Nightbreed картиналарындағы болжамның бір бөлігі ретінде бейнеленеді.
Тақырыптар мен түсіндірмелер
[Сценарист-режиссер Клайв] Баркер, өзі гей адам, өзінің Nightbreed фильмін ерекше түрде квирлікке толы етеді, негізінен визуалды дизайны және тартымды диалогтары арқылы: монстрлар былғары киім, татуировкалар, дене тесіктері, қырқылған шаш немесе ат құйрықтары, Doc Marten аяқ киімдері, жалаңаш кеудеге кигізілген жилеттер және ван-дайк сақалдар ("шайтан сақалы" немесе "квир сақалы") тағады, мұндай стиль сол кезде Queer Nationalists, Act Up мүшелері және Реза Абдоның Bogeyman сияқты квир театрлық қойылымдарының визуалды стилизациясы арқылы сәнге енген еді. — Шкафтағы жәндіктер: Гомосексуализм және қорқынышты фильм (Танымал фильмнің ішінде) Гарри М. Беншофф, 1997. Nightbreed фильмінде квирлік және ЛГБТ қауымдастығына қатысты тақырыптар бар. 1997 жылы автор Гарри М. Беншофф оны "монстрлар мен квир қауымдастығының белсенді саясаты арасындағы байланысты тікелей көрсететін алғашқы қорқынышты фильмдердің бірі" деп атады. 2015 жылы Decider журналынан Тайлер Коутс Жодоровскийдің кейіпкерлердің қарым-қатынасын "мұздықтың ұшы ғана және, менің ойымша, назарды аудару үшін жасалған әрекет" деп түсіндірді; Коутс оның орнына Nightbreed мәдениетінде айқын көрінетін квирлік мәтінді атап өтті. "Нормативтік ұғым субъективті және тек көпшіліктің анықтамасына негізделгендіктен, сіз сияқты адамдармен шағын қоғамдар мен мәдениеттер құру маңызды" деп жазды ол. 2019 жылы Bloody Disgusting сайтынан Трейс Турман фильмде бейнеленген Nightbreed "квирлікті немесе сіз ойлап шығара алатын кез келген 'басқа'ны" көрсетеді деп жазды. Ол режиссер-сценарист Клайв Баркердің "біздің заманымыздың ең танымал квир қорқынышты суретшілерінің бірі" екенін атап өтті. Повестьтің өзі төзімсіздікке аллегория ретінде қызмет етеді және оны толықтырады. "Nightbreed-ті" көретін адам титулды жаратылыстарды квир адамдармен байланыстырмауға қалай батылады? Олар қоғамнан шеттетілген және 'нормальды' адамдар үшін қауіпті деп есептеледі. Фильмнің кульминациясы Nightbreed-тің Midian негізгі базасына шабуылмен аяқталады, өйткені 'нормальды' адамдар оларды түсінудің орнына өлтіруді жөн көреді. 2021 жылы The A. V. Club-тан Чарльз Бramesco фильмнің режиссерлік нұсқасындағы квирлік тақырыптарды зерттеді, оның гомоэротикалық мәтінінің бір бөлігі бастапқыда 20th Century Fox басшылары фильмді пост-өндірісте қысқартуды талап еткен кезде алынып тасталғанын жазды. Бramesco: "Олар осы қоғамды бейімделушілерге арналған үй ретінде көре алмады, онда орынсыз Бун – өзінің факел әншісіне жыныстық қызығушылық танытпайтын сияқты – қабылдайтын отбасын таба алады. Режиссерлік нұсқа жаратылыстармен көбірек уақыт өткізуге мүмкіндік береді және олардың санын арттырады, олар тек өзгешеліктен қорқатындарға ғана қорқынышты екенін көрсетеді". Ол "бастапқыдан мифологияны құруға" және жалғауларда өмір сүретін кейіпкерлерді жасауға қызығушылық танытты. "Кабаль" повесін жазып бітіргеннен кейін, одан фильм жасауға болатынын түсінді. Ол бастапқыда үш фильмнен тұратын трилогияны жоспарлаған. Марк Фрост Баркер үшін сценарийдің алғашқы нұсқасын жазды. Nightbreed Баркердің Морган Крикпен, Джо Роттың продюсерлік компаниясымен жасасқан үш фильмдік келісімнің біріншісі болды, соның ішінде "Селлюлоид ұлының" бейімделуі және Nightbreed-тің жалғасы да бар еді. Баркер жасаған алғашқы компромисс фильмнің атауын Cabal-дан Nightbreed-ке өзгерту болды, өйткені Морган Крик коммерциялық атауды қалады және түпнұсқасының мәні жоқ деп ойлады. Оған 11 миллион доллар бюджет берілді, бұл Hellraiser-де жұмыс істеуге тура келген 2 миллион доллардан едәуір көп. Оның мақсаты – қорқынышты фильмдердің "Жұлдызды соғыстары" сияқты туындысын жасау еді. Кітаптағы монстрлар екі-үш абзацта бейнеленген, ал Баркер фильм үшін оларды әлдеқайда егжей-тегжейлі көрсетуге тырысты. Бастапқыда бірнеше жаратылыстар Бун мен Пелокиннің трансформация көріністері үшін пиксельденуден басқа, тоқтатылған анимациялық қуыршақтар болуы керек еді, бірақ қуыршақтарды біртіндеп ауыстырды, тоқтатылған анимацияның көбісі аяқталған фильмге енбеді. Аниматор Рори Феллоуз: "Шындығында, біз stopmotion үшін кеш қалдық және CG үшін ерте болдық".
Маркетинг
Баркердің айтуынша, студия фильмнің мазмұнын дұрыс түсінбеген плакаттармен оны тиімді жарнамаламады. Олар "Түнгі тұқымды" қалай сататынын көргенде ол қатты ашуланып: "Сендер не істеп отырсыңдар? Бұл фильмнің өзі емес, оған түрлі желеулер келтірілді. Оны өзгертуге уақыт жоқ, бірден шығару керек" деді. Баркердің сөзіне қарағанда, Morgan Creek маркетинг бөлімінің басшысы фильмді толық көрмеді, себебі ол оны "қорқынышты және мазасыз" сезінді. Трейлер MPAA-ға жіберілді және 12 рет қабылданбады. Олар кез келген монстр кадрларын тыйым салды, нәтижесінде фильмде біреудің қылышпен қорқытылуының бес минуттық эпизоды қалды, бұл Баркердің фильмінің аз бөлігі болды. Студия "Түнгі тұқымды" сыншыларға көрсетудің қажеті жоқ деп сақтады, өйткені қорқынышты фильмдерді көретін адамдар сын-пикирлерді оқымайды. Сондықтан фильмді ең қарапайым көрерменге сату қажет болды. Олар фильмді сыншыларға көрсетуден бас тартты, бұл шешім Баркерді ашуландырды. Торонто Стар газетінде жарияланған шолуында Генри Миеткиевич: "Егер Клайв Баркердің режиссерлік шеберлігі британдық қорқынышты әдебиет шебері ретіндегі оның дағдысына сай келгенде, "Түнгі тұқым" монстр фильмінің маңызды туындысы болуы мүмкін еді. Алайда, "Түнгі тұқым" көбінесе оның ойсыз сюжеті мен жетілмеген кейіпкерлерімен, сондай-ақ оның керемет батыл идеясымен еске түседі" деп жазды. The Guardian газетінде Дерек Малкольм: "Фильмнің түсірілімінде тікелейлік те, нәзіктік те жоқ. Арнайы эффекттердің көптігіне қарамастан, жамандық пен монстрлардың жаны бар екенін көрсету қиын. Нәтижесінде, фильм жанрдың ерекшелігін жоғалтып, қиялға аз нәрсе қалдырады, сондықтан ол қызығушылықты азайта бастайды" деп жазды. Алайда, Entertainment Weekly-ден Ty Burr фильмге "B" бағасын беріп, былай деп жазды: "Фильмнің готикалық декорациялары, фантастикалық макияжы және қасіретті сюжетінен Баркердің По мен Лавкрафтқа, сондай-ақ "Жоғалған жандар аралы" сияқты классикалық Голливудтың қорқынышты фильмдеріне қарыз екені анық көрінеді. Бірақ Баркердің ең кереметі - ол осы жаратылыстарды жақсы жігіттерге айналдырады (PR-шілердің шатасуына таң қалмаймыз). Олардың қалыс-қалыс келбетіне қарамастан, олар әдеттегі әлемнің өкілдерінен гөрі көңілді және тартымды. Баркер өзінің сюжетіне көтере алмайтын көптеген бүлдіргін ойларды қосады, өйткені бұл, әрине, монстр фильмі, бірақ оның Grand Guignol көзқарасының күші зор. Студияны дүр сілкіндірген Баркердің амбициясы, дәл осы "Түнгі тұқымды" осыншалықты әсерлі етеді".
Комикстер
1990 жылы фильмнің прокатқа шығуымен сәйкес, Epic Comics фильмнің төрт бөлімнен тұратын бейімделуін жариялады, онда аяқталған фильмнен айқын ерекшеліктер болды және ол Клайв Баркердің түпнұсқа сценарийімен тығыз байланысты болды. Комикс фильм аяқталғаннан кейін де жариялануын жалғастырды, соңында тоқтатылғанға дейін жиырма бес нөмірге дейін жетті. Комикске бастапқыда Алан Грант пен Джон Вагнер жазды, ал суреттерін Джим Байки салған. Сонымен қатар, екі бөлімді графикалық роман жарық көрді – Hellraiser vs Nightbreed: Jihad, ол Клайв Баркер құрған екі әлемді біріктіреді және Cenobites-ті хаостық қарсыласы Nightbreed-ке қарсы тәртіп сақшылары ретінде бейнелейді, ал соңғысы біріншісінің бастаған жойқын Джихады (Қасиетті соғысы) болып табылады. Nightbreed 1992 жылы төрт бөлімді Epic антологиялық сериясының екінші санындағы әңгіме түрінде қайта оралды. 2014-2015 жылдары BOOM! Studios баспасы фильмнің режиссерлік нұсқасының сюжетін негізге алған 12 бөлімдік шағын серияны жариялады.
Бейне ойындар
Фильмге негізделген екі видео ойын фильм жарық көргеннен кейін көп ұзамай шықты. Ойынды трилогия етіп жасау жоспарланған, бірақ алғашқы екеуінің нәтижесі нашар болғандықтан үшіншісі ешқашан дамытылмады. Nightbreed, The Action Game Amiga, Atari ST, Commodore 64, ZX Spectrum, Amstrad CPC және MS DOS платформалары үшін шығарылды. Клив Баркердің Nightbreed: Интерактивті фильм Amiga, Atari ST және MS DOS платформалары үшін шығарылды.
Телесериалдар
2014 жылы «Морган Крик» түпнұсқа фильм негізінде телесериал жасауды бастады деген хабар бар. Келесі жылы «Морган Крик» 78 фильмнен тұратын киноқорының ішкі құқықтарын сатуды жариялады, бірақ өндіріс компаниясы «Nightbreed» телеарнасының құқықтарын өздерінде қалдыруды жоспарлап отыр. 2018 жылдың маусым айында «Syfy», «Морган Крик» және Баркер сериалды дамыту үшін бірікті. Сериалды Джош Столберг жазып жатыр, ал Майкл Догерти «SyFy» арнасы үшін режиссуралайды.
Қылмыстық топтың соққысы
2009 жылы Баркердің өндіріс компаниясы «Серафим Фильмз» басшысы Марк Миллер «Найтбрид» фильмінің режиссерлік нұсқасынан қиылып алынған жоғалған кадрларды табуға көмектесті. Миллер студияның өндіріс жетекшісімен сөйлескеннен кейін, кадрлардың жоғалмағанын, оларға оңай қол жеткізуге болатынын анықтады. Сұраққа жауап берген студия өкілі, фильмнің кеңейтілген нұсқасын жасауға ақша жұмсауға жеткілікті көрермен болмағанын айтты. Баркердің 1989 жылдың ортасындағы жұмыс үлгісінің 145 минуттық VHS көшірмесі табылды. Онда Декердің кісі өлтірулерінің қайта түсірілген кадрлары болған жоқ. 2009 жылдың шілдесінде табылған тағы бір VHS көшірмесінен жасалған 159 минуттық кеңейтілген нұсқа 2010 жылдың 27 наурызында Индианаполисте өткен HorrorHound Weekend аясында көрсетілді. Бұл жаңа нұсқаға театрлық көрсетілімнен қиылып алынған шамамен бір сағаттық материал, Лоридің орындаған әні және анимация қосылды. Баркер Дэнни Эльфманды шақырып, музыканы толықтыруды үміттенеді. «Cabal Cut» фильмінің «Mad Monster Party» көрсетілімінен кейін жанкүйерлердің қызығушылығы қайта оянды, әсіресе интернетте. Жаңа петиция құрылып, әлеуметтік желілер кеңейтілген нұсқа туралы хабар тарату және өндірушілерді оны шығаруға ынталандыру үшін пайдаланылды. Бұл «Мидианды басып алу» деп аталды, бұл терминді актриса Энн Бобби ойлап тапты. «Cabal Cut» Blu-Ray дискісінің шығарылымы 2017 жылдың 13 шілдесінде Клив Баркердің подкасты арқылы жарияланды. Бұл шығарылым режиссерлік нұсқадан және бұрыннан бар VHS көшірмелерінен қалпына келтірілген кадрларды пайдаланды, жалпы ұзақтығы 145 минутты құрады. Шығарылымда жаңа материалдар мен осы шығарылымға ғана арналған комментарийлер бар. Morgan Creek және Seraphim Films компаниялары «Cabal Cut» Blu-Ray дискісін Клив Баркердің онлайн-дүкені арқылы шектеулі санда шығарды.
"Шығармашылық қалпына келтіру және режиссерлік кесу"
2013 жылы Shout! Factory компаниясы The Cabal Cut DVD-сін шығарды. Кейіннен бұл нұсқаның толыққанды Cabal Cut емес, түсірілген материалдарды пайдаланған жаңа режиссерлік монтаж екені анықталды. Shout! Factory 2014 жылы The Director's Cut Blu-ray-ін шығарды. Клайв Баркердің тікелей қатысуымен жасалған бұл нұсқа, театрлық нұсқадан жиырма минутқа ұзақ, және қырық минутқа жаңа және өңделген кадрларды қамтиды. Shout, Morgan Creek Entertainment компаниясымен бірлесіп, Warner архивтерінен фильмнің түпкілікті материалдарын тауып, жаңадан қалпына келтірді. Баркер былай деді: "Scream Factory маған Nightbreed фильмінің түсірілген материалдарын тапқандарын айтқанда, мен әбден таңқалдым! Бұл – 2008 жылы Марк Миллермен бірге жасаған шешімдеріміздің толыққанды расталуы". Кейін Shout арнайы Blu-ray / DVD комбо жинағын және 3 дискілік шектеулі басылым Blu-ray-ін шығарды, олардың ішінде буклет пен театрлық нұсқасы бар. Шектеулі басылым алдын ала тапсырыс кезінде сатылып біткен соң, Shout өндірісті екі есе арттырды.