Кіріспе

Америкалық карикатурист Фрэнк МакКинни Хаббард (1 қыркүйек 1868 – 26 желтоқсан 1930), Кин Хаббард ретінде әйгілі, американдық карикатурист, юморист және журналист болған. Оның ең танымал туындысы – «Абе Мартин». 1904 жылғы желтоқсанда «Индианаполис Ньюс» газетінде жарық көрген карикатура жиырма алты жыл бойы аптасына алты күн газеттің соңғы бетінде жарияланды. 1910 жылы «Абе Мартин» карикатуралары ұлттық таралымға түсіп, ақырында АҚШ-тың екі жүзге жуық газетінде пайда болды. Хаббард сондай-ақ 1911 жылы таралымға шыққан «Индианаполис Ньюс» газетінің жексенбілік басылымындағы «Қысқа егістер» рубрикасы үшін аптасына бір рет әзіл-қалжың эссе жазып, суреттеме жасады. Өзіндік білімімен суретшілік пен жазу өнерін меңгерген Хаббард «Индианаполис Ньюс» газеті үшін сегіз мыңнан астам сурет салса, «Қысқа егістер» рубрикасы үшін шамамен мың эссе жазып, суреттеді. Оның алғашқы жарық көрген кітабы – «Индиана заң шығарушылары мен лоббистерінің жинағы» (1903) болды. Содан кейін 1906 мен 1930 жылдар аралығында «Абе Мартинге» қатысты кітаптардың жылдық сериясы, сондай-ақ «Қысқа егістер» (1912) және «Индиана кітабы» (1929) сияқты басқа да еңбектері жарық көрді. Комик Уилл Роджерс бірде Хаббардты «Американың ең ұлы юморисі» деп атаған. 1904 жылы «Абе Мартин» карикатурасын ұсынғаннан кейін бірнеше ай өткен соң Хаббард өзінің ең танымал кейіпкерінің оқиға ортасын Индиана штатының Браун округіндегі ойдан шығарылған Блум-Центр қалашығына көшірді. Ол жылдар бойы мультфильмдер сериясына көптеген кейіпкерлер қосты, әдетте әр мультфильмде екі сөйлемді әзілге толы, бірақ байланыссыз байқаулармен жұптастырып, күнделікті өмірдегі көптеген қызықты жайттар мен өткір көзбен байқауларын жеткізді. Хаббардтың 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін «Индианаполис Ньюс» және басқа газеттер оның «Абе Мартин» мультфильмдер сериясын басып шығаруды бірнеше жылға соңғы рет жалғастырды. 1932 жылы Индиананың Табиғи ресурстар департаменті Браун округінің мемлекеттік паркін Хаббардқа арнап, парктегі қонақ үйлерді «Абе Мартин Лодж» деп атады. Хаббард 1939 жылы Огайо журналистикасының Даңқ залына, ал 1967 жылы Индиана журналистикасының Даңқ залына енгізілді. Оның әзіл-қалжыңдары бүгінге дейін қолданылып келеді және «Абе Мартин» кітаптары, сондай-ақ Хаббардтың ұзын эсселері, мультфильмдері және басқа да жарияланған еңбектері арқылы оқырмандарды қуантуда.

Ерте өмір және білім

Фрэнк МакКинни Хаббард 1868 жылдың 1 қыркүйегінде Огайо штатының Беллефонтейн қаласында дүниеге келді және оны әрқашан "Кин" деп атады. Оның әкесі Томас Хаббард "Беллефонтейн Экзаминер" апталық басылымының дауыс беруші редакторы және баспагері болды. 1884 жылы Гровер Кливленд АҚШ президенті болып сайланғаннан кейін Томас Хаббард қалалық пошта басшысы болып тағайындалды. Киннің анасы Сара Джейн (Миллер) Хаббард үй шаруасын жүргізді. Кин Хаббард отбасының ең кіші баласы болды, оның бес үлкен бауыр-қарындасы болды (үш ұл: Эд, Хорас және Том; және екі қыз: Жозефин және Ада). Ол балалардың арасында үйленген жалғыз адам еді. Кинге Огайо штатының саяси қайраткері, оның әкесінің досы Фрэнк МакКиннидің құрметіне осы ат қойылған. Хаббардтың сурет салу қабілеті ерте жасында-ақ көрінді, бірақ ол мектепке қызығушылық танытпады. Хаббард он немесе он бір жасында сурет салуды бастады және өзін-өзі оқытқан суретші және жазушыға айналды. Ол бастауыш мектептен басқа формальды білім алмады және сурет салуға ешқандай дайындық көрмеді. Хаббард он үш жасында жетінші сыныпты бітірмей Беллефонтейн мектептерін тастап кетті. Кейін ол Мичиган штатының Детройт қаласындағы Джефферсон өнер мектебіне түсті, бірақ мектепте бірнеше күн ғана оқып, оқуын доғарды.

Неке және отбасы

Хаббард 1905 жылдың 12 қазанында Джозефин Джексонға үйленді. Джексон Индиана штатының Гринкастл қаласында дүниеге келді, ал жас кезінде отбасымен бірге Индианаполиске көшіп келді. Ол Индианаполистің Шортридж орта мектебін бітірді және Хаббардпен ол отыз төрт жаста болғанда танысты. Кин әйеліне "Тинни" деген лақап ат қойды, әйтсе де ол өте бойлы емес еді. Кин мен Жозефина Хаббардтың екі баласы болды: 1907 жылы туған Томас есімді ұл және 1909 жылы туған Вирджиния есімді қыз. Кин Хаббард кіші 1919 жылы, бір жасқа толуға айнала жатқанда автокөлік апатында қаза тапты; ал 1921 жылы тағы бір ұлы дүниеге келген сәтте қайтыс болды. 1909 жылы Хаббардтар отбасы Индианаполистің маңындағы Ирвингтон қаласында жаңадан салынған үйге көшіп, онда жиырма жыл тұрды. 1929 жылдың күзінде Солтүстік Меридиан көшесінде отбасы үшін үлкен үй құрылысы аяқталды. Кин Хаббард өмірі бойы театрды ұнатты және жиі түрлі театрлық қойылымдар мен цирк өнерлерін тамашалады.

Алғашқы жылдар

Карьерасының басында Хаббард бірнеше қысқа мерзімді жұмыс істеді, оның ішінде бояу шеберханасында жұмыс істеді, әкесінің пошта бөлімінде кызметкер болып жұмыс істеді, сондай-ақ гравюрашы және силуэт суретшісі болды. 1891 жылы Хаббард «The Indianapolis News» газетінде иллюстратор болып жұмыс істей бастады, бірақ үш жылдан кейін Огайоға қайтып оралды. 1891 жылы Индианаполисте суретшілік мансабын жаңадан бастамас бұрын, Хаббард Оңтүстікке саяхаттап, Теннесси штатының Чаттануга қаласында қашырлардың керуенін басқарды, ал Огайо штатының Цинциннати қаласындағы ойын-сауық паркінің қақпашысы болып жұмыс істеді. Бұған қоса, ол 1899 жылы «Indianapolis Sun» газеті оны эскиз суретшісі және карикатурист ретінде аптасына 15 доллар жалақымен жұмысқа алғанға дейін «Cincinnati Tribune» және «Mansfield, Ohio, News» газеттерінде суретші болып жұмыс істеді. Хаббард «Sun» газетінде екі жыл жұмыс істеді, бірақ 1901 жылы «Indianapolis News» газетінің штатына қайта оралды.

Индианаполис жаңалықтарының әзілшісі

Хаббард 1891 жылы «Индианаполис Ньюс» газетінде жұмыс істей бастады. Бір досы газеттің иесі және редакторы Джон Холлидейге Хаббардтың бірнеше әзілді жазбалары мен суреттерін көрсеткен соң, ол жұмысқа қабылданды. Оның алғашқы жалақысы аптасына бар болғаны 12 доллар болатын. «Ньюс» газетінде үш жыл жұмыс істегеннен кейін Хаббард өзінің сурет салу дағдыларының жеткіліксіздігіне көңілі толып, Огайоға қайтып оралды. Хаббард 1901 жылдың күзінде «Индианаполис Ньюс» газетінің штатына қайта оралды және мансабының соңына дейін газетте жұмыс істеді. Хаббард саяси карикатураларымен, әсіресе Индиана штатының заң шығарушылары мен лоббистерінің суреттерімен танымал болды және саяси суреттерін «Хаб» деген атпен қол қоятын. Хаббардтың алғашқы кітабы «Индиана заң шығарушылары мен лоббистерінің жинағы» 1903 жылы жарық көрді. Хаббард әзіл-қалжыңдарымен және кеңседе жасаған әзілдерімен де белгілі болды. Ол бастапқыда басқа газет қызметкерлері «Бос бөлім» деп атаған жаңалықтар бөлімінде жұмыс істеді, себебі олардың жұмысшыларының көп бос уақыты бар деп ойлады. Хаббардтан басқа, бөлім құрамына «Инданияға Құдай жақсы емес пе?» атты өлеңімен танымал болған тілші Уильям Гершель және тағы бір карикатурист Гаар Уильямс кірді. Хаббардтың «Абе Мартин» мультфильміне үлкен танымаллық келгеннен кейін, оған жеке кабинет берілді, онда ол күнделікті жұмыс кестесін сақтап, жұмысын жалғастырды. 1910 жылы ұлттық таралымға енген «Абе Мартин» мультфильмдерінен басқа, Хаббард газеттің жексенбілік басылымында аптасына бір рет «Short Furrows» сериясы үшін юмористикалық эсселер жазып, суреттерін салды. Бұл эсселер Абе Мартиннің авторлығымен жазылып, 1911 жылы басқа газеттерге таратылды. Хаббард 1912 жылы жарық көрген осы аттас кітабына да эсселер таңдап қосты.

Абы Мартин мультфильмдерінің авторы

Хаббардтың ең танымал туындысы – «заң шығарушылардың қателіктерін әжуалай отыра сындыратын қарапайым ауыл адамы» – Абе Мартин мультфильмінің кейіпкерін жасауы болды. Суретшінің өмірінің соңына дейін басты назарында болған осы танымал мультсериал 26 жыл бойы аптасына алты күні «Жаңалықтар» газетінің соңғы бетінде жарияланды. 1910 жылдан бастап ол синдикат арқылы да таратылды. Хаббард Абе Мартин кейіпкерін 1905 жылдың 3 ақпанында Индиана штатының Браун округіне көшірді. Оңтүстік Индиананың төбелері арасындағы көркем жарасымды жер Хаббардқа Абе Мартиннің әзіл-қалжың пікірлерін одан әрі күшейтуге қосымша шабыт берді. Абе Мартиннің сыртқы келбетін жылдар өте келе Хаббард сәл өзгертті және мультсериалға жаңадан ойдан шығарылған кейіпкерлер қосты. Олардың ішінде аға Найлс Тернер, Фон Липпикотт ханым, профессор Александр Танси, Телл Бинкли және бұрынғы редактор Кал Флухарт сияқты тұлғалар бар. Хаббардтың кейіпкерлері бір адамның бейнесі емес, түрлі адамдардың жиынтығы болғанымен, олардың мінез-құлқы жергілікті судьялар, мұғалімдер, кәсіпкерлер мен иеленушілердің, сондай-ақ ойдан шығарылған Блум-Центр қаласының тұрғындарының стереотиптік бейнесін көрсететін және оқырмандары үшін оңай танылатын болды. Кейіпкерлердің аттарының бір бөлігі Хаббардтың Огайода таныған адамдарынан алынған. Ол кейіпкерлерінің аттарын Кентуккидегі сотқа шақырылғандардың тізімінен де алды. Абе Мартин мультсериалының танымалдылығы артып, 1906 жылдың қарашасынан бастап осымен байланысты кітаптар жыл сайын жариялана бастады. Алғашқы кітап – «Индиана штатының Браун округындағы Абе Мартин», ол Хаббардтың «Индианаполис Жаңалықтарынан» шығармаларының жинағы болды. 1910 жылы Хаббард Джордж Мэттей Адамс синдикатымен келісімге келгеннен кейін мультфильмдер газет оқырмандарына кеңірек тарады. Синдикат арқылы таратылатын Абе Мартин мультсериалы шамамен 200 қалада жарияланды. Хаббард 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін де «Жаңалықтар» газеті Абе Мартиннің сөздерін жариялауды жалғастырды. Мысалы: «Адам "Бұл ақша үшін емес, әділеттілік үшін" десе, біле беріңіз, ол ақша үшін» . «Индианаполис Жаңалықтарында» жұмыс істеген кезінде ол 8000-нан астам сурет салып, «Қысқа жырлар» рубрикасы үшін шамамен 1000 эссе жазып, суреттеді. Хаббард жыл сайын Абе Мартинге қатысты кітаптар да шығарды. Хаббардтың өлімінен кейін де көп жылдар бойы «Жаңалықтар» және басқа газеттерде оның Абе Мартин мультфильмдері жарияланып тұрды. Хаббардтың әзіл-қалжыңдары оның «Абе Мартин» кітаптары арқылы, сондай-ақ 1903 және 1930 жылдар аралығында жарияланған ұзын эсселері мен басқа да еңбектері арқылы оқырмандарды қуантып келеді.

Құрметтер мен сыйлықтар

Индиана штатының ақыны Джеймс Уиткомб Райли, Әбе Мартиннің күлкілі юморы мен атақты карикатураның авторына арналған "Райлидің құрмет көрсетуі" өлеңін жазды. Хаббард Райлидің өлеңін өзінің алғашқы "Айб Мартин, Браун округі, Индиана" кітабына қосты, ол алғаш рет 1906 жылдың күзінде жарық көрді. Сонымен қатар, американдық юморист Уилл Роджерс Хаббардты "Американың ең ұлы юморисі" деп мәлімдеді. Хаббард 1930 жылы қайтыс болған кезде, "Чикаго Трибюн" газетінің танымал карикатурисі Маккачон, Хаббардтың қайғыдан құлаған кейіпкерлерінің оның жасаушысының есігі алдында тұрған суретін жариялады. 1932 жылдың мамыр айында, Хаббардтың қайтысынан екі жыл өткен соң, Индиананың Табиғи ресурстар департаменті Браун округі мемлекеттік саябағын Хаббардқа арнады. Саябақтағы Эб Мартин коттеджі Кин Хаббард тізбегінде орналасқан. Коттедждің жиырма павильоны Әбе Мартин карикатураларындағы кейіпкерлердің құрметіне аталған. 1939 жылдың қазан айында Огайо штатының университеті Хаббардтың есімін Огайо журналистикасының даңқ залына енгізді. 1982 жылдың тамызында Индианаполис қаласы Хаббардтың балалары Томас пен Вирджинияның қатысуымен Кин Хаббард ескеретін саябағын ашты.

Таңдалған басылымдар

Индиана заң шығарушылары мен лоббистерінің жинағы (1903). Эб Мартиннің альманахи (1907, 1908, 1911, 1921). Эб Мартиннің «Жалпы нәрселер туралы» еңбегі (1925). «Мақтау сізді жараламаса, оны жұтып қоймаңыз». «Шақырылмаған қонақтан жағымдырақ ешкім болмайды». «Кейде-кейде кінәсіз адам заң шығарушы органға жіберіліп жатады». «Адам «Бұл ақша емес, нәрсенің принципі» десе, онда мәселе ақшада». «Көптеген адамдар жаман басқаруды тағдырмен шатастырады». «Кішкентай төлем құлшыныстың өтуіне жеткілікті». «Ұлдар ұл болады, ал орта жастағы көптеген еркектер де солай». «Егер ойыққа тұрып алсаң, сырғып кетпейсің». «Көңіл көтеру – өмірге сақтандыру сияқты, неғұрлым үлкен болсаң, соғұрлым қымбатқа бағаланады».

Танымал мәдениетте

Хаббардтың "Кедей болудың ұяты жоқ, бірақ солай болғаны жөн" деген әзілі Курт Воннегуттың "Бес шақырымдық соғыс" және "Құдай сені жарылқасын, мырза Роузвотер" романдарында еске алынған.