Бурж қаласы: тарих және мәдениет орталығы

Кіріспе

Борж (buʁʒ) – Францияның Орталық Валь-де-Луар аймағындағы коммуна. Ол Йевр өзенінің жағасында, Францияның орталық бөлігінде орналасқан. Шер департаментінің астанасы, сонымен қатар бұрынғы Берри провинциясының да астанасы болған.

Тарих

Коммуна атауының шығуы екі нәрседен болуы мүмкін: Bituriges, алғашқы тұрғындардың аты немесе герман тілінен алынған Burg сөзі (француз тілінде: bourg; испан тілінде: burgo; ағылшын тілінде және басқа тілдерде: burgh, berg немесе borough), яғни "төбе" немесе "ауыл". Келттер оны Аварикон деп атаған, ал латын тілінде сөйлейтіндер – Аварикум. Б.з.д. IV ғасырында, Цезарь заманында, оның маңындағы аймақ Галлия (келт) конфедерациясының орталығы болды. Б.з.д. 52 жылы, Галлия соғыстарының алтыншы жылы, галдар Цезарь әскерлерін қамтамасыз етуден айыру үшін күйдірілген жер саясатын қолданғанда, Аварикум тұрғындары қалаларын өртеуден сақтауды өтінді. Қаланың айналасындағы батпақтар, оны айналап өтетін өзен және мықты оңтүстік қабырғасының арқасында ол уақытша сақталды. Дегенмен, Юлий Цезарь әскері қаланы басып алып, қиратты, тұрғындарының барлығын, 800 адамнан басқасын өлтірді. Рим Аварикумды монументалды қақпасы, су құбырлары, термалары және амфитеатры бар рим қаласы ретінде қайта жаңартты; ол орта ғасырларда жеткен көлемнен гөрі үлкенірек болды. Кейінгі рим қаласын қоршаған 40 гектарлық қалың қабырғалар, ішінара бұрынғы қоғамдық ғимараттардан алынған тастармен салынған. III ғасырдағы әулие Урсин, сондай-ақ әулие Урсин деп те аталады, қаланың алғашқы епископы саналады. Бурж архиепископтық орын ретінде танылады. VIII ғасырда Бурж Аквитания герцогтығының солтүстік шетінде орналасқандықтан, франктар Луараны кесіп өткенде франктардың шабуылына ұшыраған алғашқы қала болды. Франк Карл Мартель 731 жылы қаланы басып алды, бірақ Аквитания герцогы Одо Ұлы оны дереу қайтарып алды. 762 жылы франк патшасы Пепин Ұсқақтың қирату қоршауына дейін ол Аквитания герцогтарына адалдық серт берген графтардың билігінде болды, сол кезде баск әскерлері графпен бірге қаланы қорғады. Орта ғасырларда Бурж 1101 жылға дейін Бурж виконттығының астанасы болды. XIV ғасырда ол Берри герцогтығының (1360 жылы құрылған) астанасы болды. Францияның болашақ патшасы Карл VII 1420 жылдары Жүз жылдық соғыс кезінде осында паналады. Оның ұлы Людовик XI 1423 жылы осында дүниеге келді. 1438 жылы Карл VII Бурж прагматикалық санкциясын жариялады. Осы кезеңде Бурж алхимияның маңызды орталығы болды. XII ғасырдың соңында салынған Сент-Этьен готикалық соборы – ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енген. Ол XIII ғасырдың жоғары готикалық стилінің ең ерте мысалдарының бірі саналады. Бурж өнер мен тарихқа бай дәстүрге ие. Собордан басқа, маңызды орындарға XV ғасырлық Жак Кёр сарайы және 65 гектарлық жартылай ағаштан жасалған үйлер мен әдемі қалалық үйлер кіреді.

The name of the commune derives either from the Bituriges, the name of the original inhabitants, or from the Germanic word Burg (French: bourg; Spanish: burgo; English, others: burgh, berg, or borough), for "hill" or "village". The Celts called it Avaricon; Latin speakers: Avaricum. In the fourth century BC, as in the time of Caesar, the area around it was the center of a Gallic (Celtic) confederacy. In 52 BC, the sixth year of the Gallic Wars, while the Gauls implemented a scorched earth policy to try to deny Caesar's forces supplies, the inhabitants of Avaricum begged not to have their town burned. It was temporarily spared due to its good defences provided by the surrounding marshes, by a river that nearly encircled it, and by a strong southern wall. Julius Caesar's forces, nevertheless, captured and destroyed the town, killing all but 800 of its inhabitants. Rome reconstructed Avaricum as a Roman town, with a monumental gate, aqueducts, thermae and an amphitheatre; it reached a greater size than it would attain during the Middle Ages. The massive walls surrounding the late Roman town, enclosing 40 hectares, were built in part with stone re used from earlier public buildings. The third century AD Saint Ursinus, also known as Saint Ursin, is considered the first bishop of the town. Bourges functions as the seat of an archbishopric. During the 8th century Bourges lay on the northern fringes of the Duchy of Aquitaine and was therefore the first town to come under Frankish attacks when the Franks crossed the Loire. The Frankish Charles Martel captured the town in 731, but Duke Odo the Great of Aquitaine immediately re took it. It remained under the rule of counts who pledged allegiance to the Aquitanian dukes up to the destructive siege by the Frankish King Pepin the Short in 762, when Basque troops are found defending the town along with its count. During the Middle Ages, Bourges served as the capital of the Viscounty of Bourges until 1101. In the fourteenth century, it became the capital of the Duchy of Berry (established in 1360). The future king of France, Charles VII , sought refuge there in the 1420s during the Hundred Years' War. His son, Louis XI, was born there in 1423. In 1438, Charles VII decreed the Pragmatic Sanction of Bourges. During this period, Bourges was a major centre of alchemy. The Gothic Cathedral of Saint Étienne, begun at the end of the twelfth century, ranks as a World Heritage Site. It is considered one of the earliest examples of the High Gothic style of the thirteenth century. Bourges has a long tradition of art and history. Apart from the cathedral, other sites of importance include the 15th century Palais Jacques Cœur and a sixty five hectare district of half timbered houses and fine town houses.

География

Бурж қаласы Арон өзенінің Евр өзеніне құятын жерінде жатыр. Қолданыстан шыққан Бери каналы Арон өзенінің бағытымен Буржа қаласы арқылы өтеді.

Климат

Францияның орталығында, Атлант мұхитынан алыс орналасқан Бурж қаласы, мұхиттық климатқа қарағанда суық, құрғақ қыстар мен жылы, ылғалды жаздарымен ерекшеленетін нашарлаған мұхиттық климатқа (Кёппен: Cfb) ие.

Көлік

Бурж станциясы Орлеан, Тур, Лион, Париж, Нант қалаларымен және бірнеше өңірлік бағыттармен тікелей теміржол қатынасын ұсынады. A71 тас жолы Буржді Орлеан және Клермон-Ферранмен байланыстырады. Бурж әуежайы – шағын өңірлік әуежай.

Спорт және демалыс

Бурж қаласының басты футбол командасы – «Бурж Футбол 18». Сондай-ақ, бұл қала ішкі және еуропалық деңгейде бірнеше мәрте жеңіс тұтқан «CJM Bourges Basket» әйелдер баскетбол клубының да үйі. «Bourges XV» аймақтағы басты регби командасы болып табылады және қазіргі уақытта Франция ұлттық дивизионының Федеральді 3 лигасында өнер көрсетеді.

Оқиғалар

Музыкалық фестиваль "Бурж көктемі" (Printemps de Bourges) жыл сайын Бурж қаласында өтеді. 2002 жылдан бері әр жазда "Les mille univers" "Oulipo" ұйымымен бірлесіп жазу семинарын ұйымдастырады.