Қазақстандағы авиациядағы «ыстық және биік» жағдайы – ауа тығыздығының төмендеуі. Температура мен биіктік ұшуға қажет қуатты азайтады, жылдамдықты арттыруды талап етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауа тығыздығы төмен жағдай
Condition of low air density
Авиацияда "ыстық және биік" жағдайы – бұл ауа тығыздығының төмендеуі, ол жоғары қоршаған орта температурасы және әуежайдың биік орналасуына байланысты туындайды. Ауа тығыздығы температура мен биіктік артаған сайын азаяды. Ауа тығыздығының төмендеуі ұшақ қозғалтқышының қуатын төмендетеді, сондай-ақ ұшақ көтерілу үшін жоғары нақты жылдамдыққа ие болуын қажет етеді. Ұшқыштар ауа тығыздығын биіктік тығыздығын есептеу арқылы анықтайды. Әуежайда бір жағдай болмаса да, екіншісі (яғни, ыстық немесе биік) болуы мүмкін. Температура мен қысым биіктігі бір сағаттан екінші сағатқа дейін өзгеруі мүмкін. Температураның биіктікпен төмендеуі "ыстық және биік" әсерін белгілі бір деңгейде азайтады.
In aviation, hot and high is a condition of low air density due to high ambient temperature and high airport elevation. Air density decreases with increasing temperature and altitude. The lower air density reduces the power output from the aircraft's engine and also requires a higher true airspeed before the aircraft can become airborne. Aviators gauge air density by calculating the density altitude. An airport may be especially hot or high, without the other condition being present. Temperature and pressure altitude can change from one hour to the next. The fact that temperature decreases as altitude increases mitigates the "hot and high" effect to a small extent.
Ыстық және жоғары температураға байланысты қозғалтқыштың қуаттылығының төмендеуінің теріс әсерлері
Ұшақтар ұшу үшін ұзаққа созылған қиыстыру қажет етеді, бұл қол жетімді ұшу-қону жолағынан асып кетуі мүмкін. Ұшу қуатының төмендеуі ұшақтың көтерілу мүмкіндігін шектейді. Кейбір жағдайларда, ұшақ таулы әуежайды қоршаған жерді аралап өту үшін жеткілікті жылдамдықпен көтеріле алмайды. Вертолеттер тік көтерілу үшін биіктік-жылдамдық диаграммасының көлеңкелі бөлігінде жұмыс істеуге мәжбүр болуы мүмкін. Бұл, қозғалтқыш істен шыққан жағдайда бақылаусыз түсіп кету қаупін тудырады. Кейде ұшақтар суық температурадан пайдаланып, биік тау әуежайларына қонған, бірақ температура көтерілгенде және ауа тығыздығы төмендегенде қиын жағдайға түсіп қалады. Кез келген биікте қауіпті болғанымен, артық жүктелген ұшақ ыстық және биік жағдайда одан да қауіпті.
Airplanes require a longer takeoff run, potentially exceeding the amount of available runway. Reduced take off power hampers an aircraft's ability to climb. In some cases, an aircraft may be unable to climb rapidly enough to clear terrain surrounding a mountain airport. Helicopters may be forced to operate in the shaded portion of the height velocity diagram in order to become airborne at all. This creates the potential for an uncontrollable descent in the event of an engine failure. In some cases, aircraft have landed at high altitude airports by taking advantage of cold temperatures only to become stranded as temperatures warmed and air density decreased. While unsafe at any altitude, an overloaded aircraft is much more dangerous under hot and high conditions.
Ұшуға ұшқыш немесе зымыран көмегімен көтерілу
Көмекші зымырандар және/немесе реактивті қозғалтқыштар толық жүктелген ұшақтың ұшу-қону жолағының ұзындығы шегінде ұшып көтерілуіне көмектесе алады. Зымырандар әдетте бір рет қолданылатын, ұшудан кейін тасталатын құрылғылар болып табылады. Бұл практика 1950 және 60-шы жылдары кең таралған, онда әскери турбореактивті қозғалтқыштардың жеткілікті қуаты болмағандықтан, қысқа ұшу-қону жолақтарынан немесе өте ауыр жүкпен ұшу қиын болды. Қазір бұл сирек қолданылады. Азаматтық авиацияда көмекші реактивті қозғалтқыштар мен зымырандарды қолдану өте сирек, себебі пайдалану барысында қандай да бір ақау туған жағдайда ұшақ зақымдануы және бақылауды жоғалту қаупі бар. Дегенмен, Boeing компаниясы өзінің танымал Boeing 727 ұшағының JATO жүйесімен жабдықталған нұсқасын, негізінен Мексика қаласы әуежайынан (MMMX) және Боливияның Ла-Паз қаласынан "ыстық және биік" жағдайлардағы операциялар үшін шығарды. Күшейткіштер ұшақтың екі жағындағы қанат тамырындағы негізгі қону шассиіне жақын орналасқан және ұшу кезінде қозғалтқыш істен шыққан жағдайда ғана резервтік құрылғы ретінде қолдануға арналған.
Auxiliary rockets and/or jet engines can help a fully loaded aircraft to take off within the length of the runway. The rockets are usually one time units that are jettisoned after takeoff. This practice was common in the 1950s and 60s, when the lower levels of thrust from military turbojets was inadequate for takeoff from shorter runways or with very heavy payloads. It is now seldom used. Auxiliary jets and rockets have rarely been used on civil aircraft due to the risk of aircraft damage and loss of control if something were to go wrong during their use. Boeing did, however, produce a version of its popular Boeing 727 with JATO primarily for "hot and high" operations out of Mexico City Airport (MMMX) and La Paz, Bolivia. The boosters were located adjacent to the main landing gear at the wing root on each side of the aircraft and only intended to operate as an emergency fallback in the case of an engine failure during takeoff.