Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығармашылық немесе өнертапқыштық жұмыстардың жаңалыққа ие болуының мәселесі
Aspect of created or invented works being new or novel
Түпнұсқалық – бұл шығармашылық немесе өнертапқыштық жұмыстардың көшірмелерден, клондардан, жалғандықтардан немесе мазмұны бойынша ұқсас туындылардан ерекшеленетін қасиеті. Кейбір ғалымдардың пікірінше, қазіргі заманғы түпнұсқалық идеясы романтизммен байланысты, және осы ұғымды романтикалық түпнұсқалық деп атайды. "Түпнұсқалық" ұғымының практикалық қолданылуы күмәнді. Мысалы, "туынды" мен "шабыттанған" немесе "дәстүрде" деген ұғымдар арасында нақты шекара жоқ. Түпнұсқалық ұғымы мәдени және тарихи тұрғыдан да өзгеріске ұшырайды. Мысалы, бір мәдениетте жарияланған мәтінді авторсыз қайталау плагиат саналады, ал екінші мәдениетте – құрмет көрсетудің қалыпты жағдайы ретінде қарастырылуы мүмкін. Шекспир заманында классикалық туындыға ұқсастыққа көбірек мән берілген, ал Шекспирдің өзі "артық ойлап табудан" сақтанған. Тек 18 ғасырдың басында ғана түпнұсқалық идеясы Батыс мәдениетінде идеалға айналды.
Originality is the aspect of created or invented works that distinguish them from reproductions, clones, forgeries, or substantially derivative works. The modern idea of originality is according to some scholars tied to Romanticism, by a notion that is often called romantic originality. The validity of "originality" as an operational concept has been questioned. For example, there is no clear boundary between "derivative" and "inspired by" or "in the tradition of." The concept of originality is both culturally and historically contingent. For example, unattributed reiteration of a published text in one culture might be considered plagiarism but in another culture might be regarded as a convention of veneration. At the time of Shakespeare, it was more common to appreciate the similarity with an admired classical work, and Shakespeare himself avoided "unnecessary invention". It wasn't until the start of the 18th century that the concept of originality became an ideal in Western culture.
Заңдағы түпнұсқалық
Заң бойынша, түпнұсқалық интеллектуалдық меншікке қатысты маңызды құқықтық ұғымға айналды, онда шығармашылық және өнертабыс қорғалатын немесе авторлық құқықпен қорғалатын туындылар ретінде көрінеді. 181 ел және қала-мемлекет қабылдаған Әдеби және көркем шығармаларды қорғау жөніндегі Берн конвенциясы (1886 ж.) бойынша "түпнұсқалық туынды" авторына ерекше құқықтар береді; шығармашылық туындыларды қорғау олар жасалған кезде автоматты түрде күшіне енеді, оларды жариялаудың қажеті жоқ. АҚШ-тың патенттік заңнамасында тек түпнұсқалық өнертабыстар ғана қорғауға жата алады. Патент алуға ұсынылған өнертабыстар түпнұсқалық болумен қатар, пайдалы және жаңа болуы керек. АҚШ-тың авторлық құқық заңнамасында авторлық құқық тек түпнұсқалық авторлық туындыларды ғана қорғайды, бұл қасиет тарихи және заңды түрде "шығармашылық" ұғымымен байланысты. Туынды авторлық құқықпен қорғалуы үшін, оның түпнұсқалық деңгейіне жететін болуы қажет. Басқа елдерде де туындыны қорғау көбінесе осындай шарттармен байланысты. Ұлыбританияның зияткерлік меншік заңнамасында туынды туынды түпнұсқалық екенін көрсетуге болады және авторлық құқықты сақтау үшін осылай істеуі керек.
In law, originality has become an important legal concept with respect to intellectual property, where creativity and invention have manifest as protectable or copyrightable works. In the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works (1886) that has been adapted by 181 countries and city states, "original work" gives a creator exclusive rights; protection for creative works are automatically in force upon their creation without being asserted or declared. In the patent law of the United States, only original inventions can be subject to protection. In addition to being original, inventions submitted for a patent must also be useful and nonobvious. In United States copyright law copyrights protect only original works of authorship, a property which has been historically and legally linked to a concept of "creativity". A work must pass a threshold of originality in order to be copyrightable. In other countries protection of a work often is connected to similar conditions. In United Kingdom intellectual property law, a derived work can demonstrate originality, and must do so if it is to respect copyright.
Құпиялы құқық туралы заң бойынша түпнұсқалық
АҚШ-тың авторлық құқық заңнамасында, атап айтқанда 17 U.S.C. 102-де, қорғауға ұсынылған шығарманың түпнұсқалық деңгейге сай келуі қажет. Көптеген елдер қорғауға ұсынылған шығарманың белгілі бір дәрежеде түпнұсқалығын талап етеді, бірақ мұндай талап Берн конвенциясынан немесе ТРИПС келісімінен туындамайды. Сондықтан түпнұсқалық стандартында біркелкілік жоқ. АҚШ-та түпнұсқалық үшін ең төменгі деңгейдегі шығармашылық және тәуелсіз жасалу қажет. АҚШ Жоғарғы Соты Feist Publications v. Rural Telephone Service Co. ісінде шығарма тәуелсіз жасалуы және ең төменгі деңгейдегі шығармашылыққа ие болуы керек деп шешті. Бұл түсіндіру өте төмен шығармашылық деңгейін қажет етеді және соттың сөзімен айтқанда, "қанша қарапайым, қарапайым немесе айқын болмасын, қандай да бір шығармашылық ұшқыны болуы керек". Сот бұрын сот арқылы бекітілген және "ауыр еңбек" доктринасын қабылдамау мүмкіндігін де пайдаланды. Аталған доктринаға сәйкес, еңбек пен ауыр еңбектің өзі түпнұсқалықты орнатуға жеткілікті болуы мүмкін. 1991 жылы Жоғарғы Сот бұл доктринаны жоққа шығарғаннан кейін, Bridgeman Art Library v. Corel Corp. ісінде сот қоғамдық домендегі фотосуреттердің көшірмелерін авторлық құқықпен қорғауға болмайды деп шешті, себебі олардың түпнұсқалығы жоқ. Мұндай көбейтулер шеберлік пен еңбекті қажет етуі мүмкін болса да, түпнұсқалықтың болмауына байланысты оларға қорғау берілмейді. Қазіргі заң талаптары - түпнұсқалық, яғни шығармашылықтың ең төменгі деңгейі мен тәуелсіз еңбек - әдеби шығармалар үшін оңай бағаланып, қолданылады, бірақ соттар фотосуреттік шығармалар бойынша терең құқықтық және фактілік сараптама жүргізуі керек. Нью-Йорк штатының оңтүстік округінің АҚШ округтік соты Mannion v. Coors Brewing Company ісінде авторлық құқықтың табиғаты мен көлемі уақыт, тақырып және бейнелеу аспектілерінде тәуелсіз болатынын, авторлық құқықтың түпнұсқалығы осы үш аспектіде қарастырылатынын шешті. Түпнұсқалық талабы 1976 жылғы Авторлық құқық заңына енгізілді және уақыт өте келе соттар бұл талапты қолдану үшін әртүрлі өлшемдерді әзірледі. Патенттерден айырмашылығы, шығарманың түпнұсқа деп саналуы үшін жаңалық талап етілмейді. Sheldon (1936) ісіндегі екінші округтік апелляциялық соты кейде бұл басқа мақсаттар үшін маңызды екенін түсіндірді. Сондықтан, сіз жасаған шығарма бұрыннан бар шығармамен бірдей болса, бірақ сіз оның бар екендігін білмесеңіз, сіз өзіңіздің шығармаңызға авторлық құқық қорғауын ала аласыз. Жаңалықтан басқа, шығарманың түпнұсқа болу ниетімен жасалуы қажет емес. Маңыздысы, ол тәуелсіз жасалған шығарма болуы керек. 1951 жылы Alfred Bell Co. v. Catalda Arts ісінде сот түпнұсқа болу ниеті бар ма деген сұрақ қарастырылмауы керек деп шешті. АҚШ Жоғарғы Соты да шығарманың түпнұсқа болуы үшін оның көркемдік сипатта болуы міндетті емес екенін нақтылады. Сонымен қатар, маңызды шешімінде сот заң бойынша білім алған адамдардың суреттік иллюстрациялардың құндылығын ең тар және айқын шектерден тыс бағалауы қауіпті екенін атап өтті. Бір жағынан, кейбір гениальды шығармалар бағаланбауы мүмкін. Олардың жаңалығы оларды жұртшылық жаңа тілді үйренгенше, авторлары сөйлегенше, жағымсыз етеді. Мысалы, Гойяның гравиюралары немесе Моне картиналары бірінші рет көрінгенде қорғауға ие болатынына күмән келтіруге болады. Екінші жағынан, авторлық құқық судьядан гөрі білімсіз аудиторияға тартымды суреттерге берілмейді. Бұл байқау көркемдік немесе эстетикалық бейтараптық принципін көрсетеді, ол судьялардың шығарма көркемдік пе, жоқ па, және осылайша қорғауға лайық па, деген шешімдердегі ішкі субъективтілікті жоюға тырысады. Бұл принциптің төрт негізгі себебі бар: (i) судьялардың біліктілігінің жетіспеуі, (ii) элитаризмнен қорқу, (iii) патернализмнен (немесе ата-аналықтан) қорқу, (iv) өнерді құрайтын нәрсе туралы консенсустың болмауы. Алайда, ғалымдар эстетикалық бейтараптық принципі жиі бұзылатынын атап өтеді, себебі төрешілер авторлық құқыққа лайық деп санайтын нәрселердің жасаушыларына көбірек жағдай жасайды. АҚШ-та шығарманың авторлық құқықпен қорғалуы үшін коммерциялық емес болуы міндетті емес және АҚШ-тың тауар таңбасы заңынан айырмашылығы, шығарма міндетті түрде заңды болуы керек. Сондықтан, коммерциялық мақсатта жасалған шығармалар, мысалы, жарнамалар да авторлық құқықпен қорғалуы мүмкін.
In the copyright law of the United States, more specifically under 17 U. S. C 102, the work that is sought to be protected must satisfy the threshold for originality. Though most of the countries require certain degree of originality in the work sought to be protected, such requirement does not stem from either the Berne Convention or the TRIPS Agreement. Therefore, there is no uniformity in the standard for originality. In the United States, originality necessitates bare minimum degree of creativity and independent creation. The Supreme Court of the United States in the case of Feist Publications v. Rural Telephone Service Co. held that the work must be independently created and must possess minimum degree of creativity. This interpretation requires an extremely low level of creativity and in the words of the court, "must possess some creative spark no matter how crude, humble or obvious it might be." The court also took the opportunity to reject the previously judicially established and followed the sweat of the brow doctrine. According to the said doctrine, labour and hard work alone could suffice to establish originality. After the doctrine was rejected by the Supreme Court in 1991, in the Bridgeman Art Library v. Corel Corp case, the court held that the copies of public domain photographs could not be copyrighted since they lacked originality and while such reproductions may have involved skill and labour, no protection could be granted to them, on account of lack of originality. While the current legal requirements of originality viz. minimum level of creativity and independent labour can be easily assessed and applied in case of literary works, the courts are required to undertake a deeper legal and factual inquiry in photographic works. The United States District Court for Southern District of New York in Mannion v. Coors Brewing Company considered originality in terms of timing, subject and rendition, and held that the nature and extent of the copyright would be independent in the three aspects. The requirement for originality was incorporated in the statute only in the Copyright Act, 1976 and over the course of time, the courts have evolved various metrics to apply the test. Unlike, Patents, novelty is not required for a work to be considered as original. The United States Court of Appeals for the Second Circuit in Sheldon (1936) had clarified that sometimes it is relevant for other purposes. Therefore, if the work created by you is identical to a pre existing work but you are unaware of the latter's existence, you may still enjoy copyright protection for your work. Apart from novelty, the work is not required to be made with an intent to be original. What is considered is only that it is actually an independent creation in effect. In 1951, the court in Alfred Bell Co. v. Catalda Arts held that the question as to whether there was intent to be original was not to be considered. The Supreme Court of the United States has also clarified that it is not necessary for the work to be artistic to qualify as original. Furthermore, in the landmark ruling, the court observed that it would be a dangerous undertaking for persons trained only to the law to constitute themselves final judges of the worth of pictorial illustrations, outside of the narrowest and most obvious limits. At the one extreme, some works of genius would be sure to miss appreciation. Their very novelty would make them repulsive until the public had learned the new language in which their author spoke. It may be more than doubted, for instance, whether the etchings of Goya or the paintings of Monet would have been sure of protection when seen for the first time. At the other end, copyright would be denied to pictures which appealed to a public less educated than the judge. This observation was an embodiment of the principle of artistic or aesthetic neutrality which seeks to eliminate the inherent subjectivity involved in the judges deciding whether the work is artistic, and hence, the question as to whether it warrants protection. The principle finds four broad justifications (i) lack of expertise in the judges (ii) fear of elitism (iii) fear of paternalism (also called parentalism) (iv) lack of consensus on what constitutes art. However, scholars note that the principle of aesthetic neutrality is often violated as the adjudicators end up favouring creators of what they believe is deserving of copyright grant. In the United States, the work is not required to be non commercial in nature for copyright protection and unlike the US trademark law, the work need to be necessarily lawful. Therefore, works created for commercial purposes, such as advertisements can also be granted a copyright.
Үндістанның авторлық құқықтарына сәйкес түпнұсқалық
1957 жылғы Үндістан авторлық құқық заңының 13(1)(а) тармағы әдеби, драмалық, музыкалық және көркем шығармаларды авторлық құқықпен қорғау үшін «түпнұсқалықты» талап етеді. Соттар бұл «түпнұсқалық» талабын әртүрлі жолдармен түсіндірген. Бұл шығарманың түпнұсқалық деңгейіне жететінін анықтауға көмектесетін түрлі доктриналар мен сынақтарға әкеп соқты. Үндістан авторлық құқық заңы бойынша «түпнұсқалыққа» қатысты ең маңызды сот ісі – «Eastern Book Company v DCB Modak». Бұл шешім екі доктринаны қалыптастырды: шығармашылықтың минималды деңгейі және шеберлік пен сараптама тесті. Қазіргі таңда Үндістанда осы заң күшінде. Дегенмен, бұрын Үндістан соттары «Еңбек терi» тәсілін қолданған.
Section 13(1)(a) of the Indian Copyright Act, 1957 mentions 'originality' as a requirement for copyright protection to literary, dramatic, musical and artistic works. Courts have interpreted this requirement of 'originality' in different ways. This has given rise to various doctrines/tests that can be helpful in determining whether a work meets the threshold of originality. The most prominent case with respect to 'originality' under the Indian Copyright Law is the Eastern Book Company v DCB Modak. This judgment gave rise to two doctrines i. e. modicum of creativity and the skill and judgment test. This remains the accepted and current position of law in India as of now. However, prior to this, the Indian Courts used to follow the Sweat of the Brow approach.
"Көбелектің тері" ілімі
Бұл теория авторлық құқық қорғауды автордың жұмысына салған еңбегі мен күш-жігеріне, шығармашылығына қарағанда негіздейді. Локктың еңбек – меншік теориясы осы авторлық құқық теориясына құқықтық негіз беру үшін жиі қолданылып келді. V. Говидан мен E. M. Гопалакришна Коне арасындағы істе ақпарат жинағының Үндістан авторлық құқық заңы бойынша "түпнұсқалық" деңгейіне сай келетіні, себебі ол "білік, еңбек және ой-қиялының" белгілі бір деңгейін қамтиды деп шешілді. Осыған ұқсас пікір "Burlington Home Shipping Pvt Ltd" мен "Rajnish Chibber" арасындағы істе де қолданылды, онда дерекқор Үндістан заңнамасы бойынша авторлық құқықпен қорғалатындығы жеткілікті деп танылды. Алайда, басқа юрисдикцияларда болғандай, бұл теория Үндістан соттары тарапынан да қабылданбады және назар кез келген жұмыстағы шығармашылыққа ауыстырылды.
This theory bases the grant of copyright protection on the effort and labour that an author puts into their work as opposed to the creativity involved. Locke's theory of labour as property has often been extended to give jurisprudential basis to this theory of copyright law. In the case of V. Govindan v E. M. Gopalakrishna Kone, it was held that compilations of information would meet the threshold of 'originality' under the Indian Copyright Act since it involves some level of 'skill, labour and brain'. A similar line of reasoning was adopted in the case of Burlington Home Shipping Pvt Ltd v Rajnish Chibber where a database was held to be original enough to be protected by copyright under Indian law. However, like in other jurisdictions, this theory was discarded by the Indian Courts also and the focus was shifted to the creativity involved in any work.
EBC Modak ісі (жаратқыштық пен дағды және үкімділік тесті)
EBC Modak ісі, оның сынақтары тұрғысынан, Feist Publications ісінің үнділік баламасы болып табылады. Бұл іс Шығыс кітап компаниясы редакциялап, жариялаған Жоғарғы Сот шешімдерінің авторлық құқығына қатысты мәселені қарастырды. Бұл шешімдер компанияның өзі жазған «басты ескертулермен» бірге жарияланды. Сот «Тер еңбегі» теориясын нақты жоққа шығарды, бірақ жай ғана редакциялау авторлық құқық бойынша түпнұсқалықтың қажетті деңгейіне жетпейді, себебі ол тек «редакцияланған шешімдерге жұмсалған шеберлік, еңбек және капитал мөлшерін» көрсетеді, ал шығармашылық үшін түпнұсқалық немесе инновациялық ойлар мүлдем қатыстырылмайды. Осылайша, ол түпнұсқалық ретінде «шығармашылық» талабын енгізді. Шығармашылық деңгейіне қатысты сот «ең төменгі шығармашылық деңгейі» көзқарасын қабылдады. Осы стандартқа сәйкес, сот шешімінен сөзсіз көшірме жасалмаған тақырыптық жазбалар авторлық құқыққа ие деп танылды. Соңында, Сот «Біліктілік және талғампаздық тестісіне» де мүмкіндік берді, ол «тер еңбегі» теориясы мен шығармашылықтың минималды деңгейі тестісі арасындағы белгілі бір келісім болып табылады. CCH Canadian ісіне сүйене отырып, Сот еңбек немесе күш-жігер жұмсалса ғана, бірақ еңбек ғана емес, туынды түпнұсқалық стандартқа сай келеді деп шешті. Бұл мәселе әлі де пікірталас тудыруда.
The EBC Modak case is the Indian counterpart of the Feist Publications case in terms of the test it laid down. It concerned the copyrightability of Supreme Court judgments that were copy edited and published by Eastern Book Company. These judgments were published along with 'headnotes' that were written by the Company itself. While explicitly discarding the Sweat of the Brow theory, the Court held that simply copy editing would not meet the threshold of originality under copyright law since it would only demonstrate an "amount of skill, labour and capital put in the inputs of the copy edited judgments and the original or innovative thoughts for the creativity would be completely excluded.". Thus, it introduced the requirement of 'creativity' under originality. With respect to the level of creativity involved, the court adopted the 'minimal degree of creativity' approach. Following this standard, the headnotes that did not copy from the judgment verbatim were held to be copyrightable. Finally, the Court also gave way to the 'Skill and Judgment Test' which is more or less a compromise between the sweat of the brow theory and the modicum of creativity test. While relying on the CCH Canadian Case, the Court essentially held that a work would meet the originality standard as long as there is labour or effort involved but not only labour. remains debatable.
Ғылымдағы бірегейлік
Ғылыми әдебиетті бастапқы деп есептеу үшін онда жаңа зерттеулер болуы тиіс, тіпті шолу мақалаларында да жаңа талдау немесе түсіндіру болуы керек.
Scientific literature considered as primary must contain original research, and even review articles contain original analysis or interpretation.
Идеялар мен шығармашылық жұмыстардың түпнұсқалығы
Алғашқы идея – бұл ешкімнің бұрын ойлап таппаған нәрсе. Кейде екі немесе одан көп адам бірдей идеяны тәуелсіз түрде ойлап табуы мүмкін. Түпнұсқалық көбінесе қиялдау және шығармашылық сияқты қасиеттермен байланысты. Түпнұсқалықты бағалау тек шығарманың өзіне ғана емес, сонымен қатар уақыт контексіне, заман рухына да байланысты. 15 618 классикалық музыка туындысының музыкалық түпнұсқалығын зерттеуде, танымалдық үшін объективті сипаттамалардың және заман рухының маңыздылығы қарастырылды. Туындының өзінің замандас туындыларына (заман рухы) қатысты музыкалық түпнұсқалығы да, оның "абсолютті" түпнұсқалығы да туындының танымалдылығына шамалас дәрежеде әсер етті. Сол сияқты, объективті ерекшеліктер мен уақыттық контекст лингвистикалық түпнұсқалықты бағалауға да әсер етті.
An original idea is one not thought up by another person beforehand. Sometimes, two or more people can come up with the same idea independently. Originality is usually associated with characteristics such as being imaginative and creative. The evaluation of originality depends not only on the creative work itself, but also on the temporal context, the zeitgeist. In a study of the musical originality of 15,618 classical music themes, the importance of objective characteristics and the zeitgeist for popularity was examined. Both the musical originality of a theme relative to its contemporary works (the zeitgeist), as well as its "absolute" originality influenced in similar magnitude the popularity of a theme. Similarly, objective features and temporal context both influenced the evaluation of linguistic originality.
Бастапқы жазба
Түпнұсқа сурет, фотонегатив, аналогты аудио немесе бейнежазбада толыққанды көшіруге қиын, ал қазіргі технологиямен мүлдем мүмкін емес болатын ерекшеліктер кездеседі. Бұл кез келген басқа да артефактқа да қатысты. Сондықтан, оның бастапқы толуын сақтау үшін түпнұсқаны сақтау қажет. Көшірме түпнұсқаны ауыстыру үшін емес, ойнатылғанда нашарлауынан сақтап, түпнұсқа жазбаны сақтау мақсатында жасалады.
An original painting, photographic negative, analog audio, or video recording, will contain qualities that can be difficult, or under current technology may be impossible to copy in its full integrity. That can also apply for any other artifact. That is why it is often necessary to preserve the original, in order to preserve its original integrity. The copy is made to preserve the original recording by saving the original from degenerating as it is being played, rather than to replace the original.