Кіріспе

Оңтүстік Англиядағы Плато аумағын қамтитын сайлау округі.

Кранборн Чейз – Англияның оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, Дорсет, Гэмпшир және Уилтшир графтықтарында жатқан аймақ. Бұл Кранборн Чейз және Батыс Уилтшир Даунс ерекше табиғи сұлулық аймағының (AONB) бір бөлігі. Аймақ негізінен, және көбінесе, бор тау үстіртімен синоним ретінде қарастырылады. Англияның бор формациясының бөлігі, солтүстікте Солсбери жазығы және Батыс Уилтшир Даунс, оңтүстік-батыста Дорсет Даунспен шектеседі. Ең биік нүктесі – Уилтширдегі Вин Грин Даун, 277 метр (910 фут). Тарихи тұрғыдан ортағасырлық аңшылық орман болған бұл аймақ неолит және қола дәуірінің археологиялық ескертмелерімен және ауылдық шаруашылық сипатымен де әйгілі. Бұл анықтаманың алғашқы жазбалары 1246 жылы Жаңа Сарумдағы қазылар шешімі және 1280 жылғы немесе оған жуық шамадағы I Эдуардтың Quo Warranto жарлығын қамтиды. Уақыт өте келе бұл иелік кішірейді, ал термин Кранборн ауылының батысындағы кішірек қалдық аумақты сипаттау үшін де қолданыла бастады. 2014 жылдан бері жергілікті билік органдарының Кранборн Чейз және Батыс Уилтшир Даунс AONB серіктестігі бұл терминнің жаңаша қолданылуын, әлдеқайда үлкен AONB аймағын жай ғана "Кранборн Чейз AONB" деп таныстыру үшін пайдаланады. Бұл қолданыс Кранборн Чейздің қалыптасқан ландшафты мен тарихи анықтамасынан тыс, Батыс Уилтшир Даунс және Лонглит пен Стоурхед маңындағы Сомерсет-Уилтшир шекарасындағы құмды ландшафттарды да қамтиды.

Тарих және археология

Төмендіктің ұзақ тарихы бар, неолит дәуірінен бастап көптеген топырақ жұмыстары мен археологиялық ескерткіштері сақталған. Алғашқы шаруалар төмендіктерді жауып тұрған тығыз орманды біртіндеп тазартқан, бірақ топырақтардың тозуы мен алты мың жыл ішіндегі ауыл шаруашылығының мүмкіндіктерінің шектеуіне байланысты орман ғасырлар бойы қайта өсіп келген. Сондықтан, орта ғасырлардан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін аймақтың көп бөлігі орманды болып қалды. Борнмут университетінің мамандары қола дәуіріндегі кейбір қабірлердің қалдықтарын зерттеген кезде, көптеген сүйектерде кішкентай тесіктердің бұрғыланғанын анықтады. Бұл тесіктер арқылы сүйектерді ағаш штифтермен біріктіруге мүмкіндік болған, яғни, қаңқалардың қайта-қайта алып тасталып, қайта жерленген кезде ыдырауына жол бермеуге болады. Төмендіктерде неолит және қола дәуірінің көптеген ескерткіштері бар, соның ішінде Ноултондағы хендж ескерткіштері және темір дәуіріне жататын бірнеше қоныстардың қалдықтары, ең әйгілісі – Бадбери рингс (Виндокладия) төбедегі бекініс. Археологиялық телешоу Time Team қазба жұмыстары жүргізген римдік вилла да осы жерде табылған. Англияға саксон шабуылы кезінде римдік-британдықтар Дорсеттен Олд Сарумға дейінгі римдік жолының бойында Бокерли Дайк атты қорғаныс орларын салып, шабуылшыларды Дорсеттен тыс ұстады. Саксон дәуірінен бері төмендіктер сиреп қоныстанған, археологиялық ескерткіштерді сақтап келді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыл шаруашылығы жерлеріне деген қажеттілік археологиялық маңыздылықтан басымдық алды. 19 ғасырда осы жерде Аугуст Питт Риверс қазіргі заманғы археологиялық далалық жұмыстарды дамытқан. Төмендіктер Кранборн ауылының атымен аталады, ол сакстар құрған және елордасы мен шағын монастыры болған. "Chase" сөзі корольдік аңшылықтардан шыққан, онда корольдер Джон, Генрих VIII және Джеймс I сияқтылар жиі аң аулаған. Аңшылықтың алғашқы иесі Бритрик болған деп саналады. Оның иелігі Вильгельм Жеңімпаздың әйелі Матильда тәркіледі, ол қайтыс болғаннан кейін ол таққа өтті және 1083 жылы Роберт Фицхамонға, Глостердің феодалдық барониясын құрайтын басқа жерлермен бірге берілді. Одан кейін ол оның күйеу баласы Робертке, Глостердің 1-ші графына өтті. Глостердің 8-ші графы 1314 жылы қайтыс болғанға дейін аңшылықтың иелігі Глостер графтарының арасында ауысып отырды. Иелік оның қарындасы Елизавета де Клэрге (1360 жылы қайтыс болды) және одан кейін оның немересі Елизавета де Бургке, Ольстердің 4-ші графинясына (1363 жылы қайтыс болды) өтті. Графиняның орнын оның қызы Филиппа, Ольстердің 5-ші графинясы (1382 жылы қайтыс болды), 3-ші Март графы Эдмунд Мортимердің әйелі басқарды. 1461 жылға дейін аңшылықты Март графтары иеленді, содан кейін соңғы граф Англияның Эдуард IV патшасы болып тажына отырды. Кранборн Чейз 1616 жылға дейін патшаның меншігінде болды, содан кейін ол Роберт Сесилге, Солсберидің 1-ші графына берілді. Оның шөбересі, 3-ші граф, оны 1671 жылы Шафтсберидің 1-ші графы Энтони Эшли Куперге сатты. Оның ұлы, 2-ші граф, оны 1692 жылы Томас Фрекке (1701 жылы қайтыс болды) сатты, ол оны Элизабет Фреккеге (оның туысының әйелі, сонымен қатар Томас Фреке) және оның әкесі Томас Пайлге қалдырды, егер ол баласыз қайтыс болса, Джордж Питтке қайтарылады. Питт 1714 жылы одан Кранборн Чейсті мұра етті, ол Питт отбасында әкесінен ұлына, оның шөбересі Джордж Питтке, 2-ші Барон Риверске, өтті, ол қайтыс болғаннан кейін құқығынан айырылды. Чейстің көп бөлігі әлі күнге дейін Кингстон Лейси сияқты ірі иеліктерде. Кранборн Чейз мектебі, бұрынғы қыздар интернаты, Кранборн Чейзде екі жерде орналасқан: 1946 жылдан 1961 жылға дейін Дорсеттегі Моор Кричел ауылының жанындағы Кричел үйінде, содан кейін Уилтширдегі Уордур елді мекеніндегі (Тисбери ауылының жанындағы) Нью-Вардур қамалында 1990 жылы мектеп жабылғанға дейін.

Табиғи аймақ

Кранборн Чейз – "Еңбек Англиясы" ұйымы белгілеген Ұлттық сипаттағы аймақ (No. 134), "Дорсет Даунс және Кранборн Чейз" құрамына кіреді.

Төбелер

Кранборн Чейстің ландшафты өте алуан түрлі, ең әсерлі көріністері Дорсет және Уилтшир шекарасына жақын жерде, онда бор тас жазықтары Бриз-Хиллдің дөңгелек төбелеріне (262 м) тік көтеріледі, ал B3081 тас жолының серпілген бұрылыстары солтүстік-батыс беткейіндегі Зиг Заг төбесіне және Вин Гринге (277 м) дейін жалғасады. Жақын маңда, Мелбери Абастан биік орналасқан тағы бір айқын төбе – Мелбери төбесі (263 м), "Комптон Абас әуежайының теңіздей кең жазықтарынан көтерілген аралдай көрінеді". Оңтүстікке қарай, Чейстің оңтүстік шекарасын белгілейтін екі төбе орналасқан: Хамблдон және Ход төбелері.

Биологиялық әртүрлілік

Кранборн Чейстің бір аймағы ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын биологиялық нысан ретінде тіркелген, алғашқы тіркеу 1975 жылы жасалған. Чейстегі кейбір ормандық аудандар ғасырлар бойы сақталғандықтан, олар мұндай жерлерге тән әртүрлі шөптегі флораға ие. Бұл аймақ Англияның оңтүстігінде лишайник түрлерінің ең көп санына ие болғандықтан ерекшеленеді; 160-тан астам түрі анықталған.