Кіріспе

Австралиялық саясаткер (1828–1865)

Дэниел Генри Денихи (18 тамыз 1828 – 22 қазан 1865) – австралиялық журналист, шешен және саясаткер; колониялық Жаңа Оңтүстік Уэльсте демократияны ерте қабылдаған жақтас.

Ерте өмір

Денихи Сиднейде Генри мен Мэри Денихидің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы ирландиялық текті бұрынғы сотталғандар еді, олар мерзімі бітіп, колонияда өркендеп өсті. Ол әкесінің қаржысымен Англияда білімін аяқтады. Еуропаға саяхат жасап, Ирландияға барды, онда «Жас Ирландия» партиясының көшбасшыларымен танысты. Ол ағылшын чартизмімен де, ирланд ұлтшылдығымен де ықпалдасты. 1844 жылы Сиднейге оралғаннан кейін құқық білімін оқып, 1851 жылы заңгер болып жұмыс істеді.

Мансап

Осы арада Денихи Сиднейдің шағын, бірақ көтеріңкі әдеби ортасы мен радикалды саясатта жетекші тұлғаға айналды; суретші Аделаида Айронсайд оның әріптесі болды. Денихи радикалды көшбасшы Джон Данмор Лэнгтің ізбасары (Лэнгтің ирландтар мен римдік католицизмге деген өшпендігіне қарамастан) және Лэнгтің Австралия Лигасының мүшесі болды. Ол 1854–1858 жылдары Гулбернде, 1858–1862 жылдары Сиднейде, 1862–1864 жылдары Мельбурнда және 1865 жылы Батерст қаласында заңгерлік қызмет атқарды. Осы қалалардың барлығында ол жергілікті саясат пен журналистикада белсенділік танытты. Лэнг сияқты, Денихи Австралия колонияларының жаңа саяси жүйелерінде демократияны кеңейтуді жақтады. Ол 1853 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс Конституциялық заңына қарсы шықты, ол жоғары палатаны сайланбаған, күшті орган етіп құруды және төменгі палатаның сайлау құқығын ірі мүлікті иеленушілермен шектеуді көздеді. Ол төменгі палатаға еркектерге сайлау құқығын беруді және жоғарғы палатаның өкілеттіктерін азайтуды жақтаған Жаңа Оңтүстік Уэльс Сайлау реформасы лигасының мүшесі болды. Денихи нақты мәселенің Жаңа Оңтүстік Уэльстің ішкі аймақтарындағы кең жайылымдық жерлерді бақылауда екенін айтты, оларды ерте қоныс аударушылар өздеріне тартып алған. Ол консерваторларды, Сиднейдің тәжірибелі саясаткері Уильям Уэнтворт пен Денихи "ондай-ақ бірнеше достары" деп атағандарды "халыққа тиесілі ең жақсы жерлерді өздеріне тәркілеуге, тұрақты үкімет құрып, тартып алған олжаларын сақтау, күзету және қорғауға" тырысады деп айыптады. Уэнтворт Жаңа Оңтүстік Уэльсте мұрагерлік аристократия құруды ұсынғанда, Денихи оны қатты сынға алды: "Міне, - деді ол, - бұл жерде біздің барлығымыз судың қалыпты құртқа айналғанын білеміз, ал осы дегенерацияны еліктеуге тырысып, бізге "бунип аристократиясы" сыйлық ретінде беріледі деп ойлаймын." (Бунип – аборигендердің мифологиялық жаратылысы.) Оның әжуасы осы идеядан бас тартуға себеп болды. 1857 жылы Денихи Аргайл (Гулберн аймағы) округінен Жаңа Оңтүстік Уэльс Заң шығарушы жиналысына сайланды. 1859 жылы ол Батыс Сиднейден сайлануға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Радикалды демократ ретінде ол либералды парламенттік көшбасшылар Чарльз Каупер мен Джон Робертсонды қолдауы тиіс еді, бірақ ол екеуін де ұнатпады және парламенттік командада жұмыс істеуге жарамайтын мінезді болды. Ұзақ уақыттан кейін ол оқшаланған күйде қалды және көп ішімдік ішуге көшті. 1858 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте еркектерге сайлау құқығы берілгеннен кейін демократия үшін күресі жемісті болды, ал ол радикалдардың одан да прогрессивті идеяларымен келіспеді. Парламент мүшелеріне сол кезде жалақы төленбеді, ал Денихи өмірін адвокат және журналист ретінде өткізді. Ол 1859 жылы радикалды "Оңтүстік Крест" газетін құрып, бас редакторы болды. Денихи Литтлтон Бейлидің Бас прокурор болып тағайындалуына қарсылық білдірді және "Мен қалай Жаңа Баратарияның Бас прокуроры болдым" (Сидней, 1860) атты сатиралық туындысын жариялады, ол "Оңтүстік Крест" газетінде жарық көрді. 1862 жылы Мельбурнда ол ирланд-австралиялық саясаткер Чарльз Гаван Даффидің иелігіндегі "Викториан" газетін басқарды. Сиднейде ол көрнекті әдеби сыншы болды және жаңадан ашылған Сидней университетінде қазіргі заманғы әдебиет бойынша лекция оқыды. Ол ирланд-австралиялық "The Freeman's Journal" және басқа да газеттерге үнемі мақалалар жазды.