Кіріспе

Көркем гимнастика аппараты

Тепе-теңдік арқаны – тікбұрышты көркем гимнастика аппараты және осы аппаратты пайдалана отырып орындалатын жаттығу. Аппарат пен жаттығудың екеуі де кейде жай ғана "арқан" деп аталады. Гимнастикадағы бағалаудағы ағылшынша аббревиатурасы – BB. Арқан – әдетте еденнен аяқтармен немесе екі шетінен тіреулермен көтерілген кішкентай, жұқа арқан. Тепе-теңдік арқаны тек әйел гимнасттар ғана жарыс барысында орындайды. Арқандар әдетте былғарыға ұқсас материалмен қапталған және ені шамамен 10 сантиметрді құрайды. Халықаралық гимнастика жарыстарында қолданылатын тепе-теңдік арқандары Халықаралық гимнастика федерациясының Аппарат нормалары буклетінде көрсетілген нұсқаулар мен талаптарға сәйкес болуы керек. AAI (АҚШ), Janssen Fritsen (Еуропа) және Acromat (Австралия) сияқты бірнеше компания арқандарды өндіріп, сатады. Көптеген гимнастика мектептері FIG стандарттарына сай келетін тепе-теңдік арқандарын сатып алып, пайдаланады, бірақ кейбіреулері жаттығу кезінде кілемделген беті бар арқандарды да қолданады. Жаңа дағдыларды үйрену кезінде гимнасттар көбінесе реттеу аппаратының өлшемдері мен бетіне ұқсас, бірақ еденге жақын орнатылған еден арқандарында жаттығу жасайды. Олар орташа, кішкентай, жол арқандарында немесе тіпті кілемдегі сызықтарда да жаттығу жасауы мүмкін. Алғашқыда арқан беті жылтыратылған ағаштан жасалған. Ескі кездерде кейбір гимнасттар баскетболға ұқсас материалдан жасалған арқанда жарысқан. Бірақ, оның тым сырғақты болуына байланысты бұл типтегі арқандар кейіннен тыйым салынды. 1980 жылдан бері арқандар былғарымен немесе замшамен қапталған. Сонымен қатар, қазір олар жоғары деңгейдегі қиындықтарды орындау кезінде туындайтын күшті жүктемелерге төтеп беру үшін серіппелі болып келеді.

Аппаратқа қатысты арнайы ережелер

Гимнаст қаласа, жалаң аяқпен немесе арнайы балқа киім киіп өнер көрсетуі мүмкін. Ол қолдарын және/немесе аяқтарын құрамен сылап, құралдағы тұрақтылығын арттыра алады. Балқаға шағын белгілер де қойылуы мүмкін. Жаттығу басталғаннан кейін гимнасттың жаттықтырушысы оған көмектесе алмайды немесе араласа алмайды. Гимнаст подиумға тек серіктеспен бірге шығуы мүмкін, егер оның бағытталған қимылы серіктес баспалдағын қолданса. Бұл жағдайда жаттықтырушы баспалдақты жылдам алып тастауға құқылы. Егер гимнаст құлап қалса, тұрғаннан кейін 10 секунд ішінде балқаға қайта көтеріліп, жаттығуын жалғастыруы керек. Егер ол белгіленген уақыт ішінде балқаға оралмаса, жаттығуды жалғастыруға рұқсат етілмейді. FIG ережелері бойынша, тепе-теңдік балқасындағы жаттығудың максималды уақыты 1:30 минутты құрайды. Жаттығу уақыты таблодағы таймер арқылы есептеледі, ол гимнаст пен төрешілерге көрінеді. Сонымен қатар, жаттығудың 1:20 минутында ескерту дыбысы немесе қоңырау беріледі. Егер гимнаст 1:30 минутқа дейін балқадан шықпаса, тағы бір қоңырау соғылады және 0,1 ұпай кемітіледі.