Кіріспе

Лавернок (Ларног) – Уэльстегі Гламорган аңғарындағы шағын ауыл. Ол Кардиффтен оңтүстікке қарай 7 миль (11 км) қашықтықта, Пэнарт пен Салли арасында, Бристоль шығанасына қарап жатыр.

Маркони және ашық теңіз арқылы алғашқы радиохабарлар

1897 жылдың наурыз айында Солсбери жазығындағы құрлықтағы сынақтардан кейін, 1897 жылдың 13 мамырында итальяндық туған, бірақ жақында Ұлыбританияға қоныстанған, радиотелеграф жүйесін жасауымен танымал өнертапқыш Гульельмо Маркони, Кардиффтегі пошта кеңсесінің инженері Джордж Кемптің көмегімен Лавернок нүктесі мен Флат Холм аралы арасындағы ашық теңізде алғашқы сымсыз сигналдарды жіберді және қабылдады. Морзе әліпбиімен жіберілген алғашқы хабар: «ДАЙЫНСЫЗ БА?». Осы сұраққа бірден «МЕНІ ЕСТІҢІЗ БЕ?» деген сұрақ қойылды, ал жауабы: «ИӘ, ДАУСЫҢЫЗ АСА АНЫҚ». Алғашқы хабардың морзе жазуы Уэльстің Ұлттық мұражайында сақталады. Бастапқы байланыс ашылғаннан кейін, екі жақтан келген жабдықтардың параметрлері мен қабылдау деңгейін көрсететін егжей-тегжейлі техникалық хабарламалар жіберілді. Маркони өз жабдығында ұшқын пайдаланғанын көрсетті. Бұл сәтті сынаққа дейін бірнеше күн бойы сынақтар жасалды және сәтсіздіктерге ұшырады. Аптаның қалған бөлігінде әртүрлі ауа райында және екі жақтағы жабдықтардың әртүрлі параметрлерімен кең ауқымды сынақтар жүргізілді. Маркони сол кездегі Пошта бас инженері, сегіз жыл бұрын Конистон суы арқылы радиотелеграфтық морзе сигналдарын жіберген Уильям Присстің (кейін сэр Уильям Присстің) белсенді қолдауын алды. Прис бұрын 1883 және 1893 жылдар аралығында Бристоль қалалық электр бөліміне консультант ретінде қызмет еткен. Пошта инженерлері, оның ішінде осы оқиғалардың егжей-тегжейлі күнделігін сақтаған Джордж Кемп, Лавернок нүктесінде бірнеше ай бойы тәжірибелер жүргізіп келді. Кемп тәжірибелер туралы күнделігінде былай деп жазды: «Маркони мырзаның аппараты теңіз деңгейінен жиырма метр биіктіктегі Лавернок нүктесіндегі жартасқа орнатылды. Біз мұнда биік бағана орнатып, оның үстіне ұзындығы және диаметрі бар цилиндрлі цинк қақпақ орнаттық. Осы қақпаққа бір жағынан детекторға, екінші жағынан жардан төменге, теңізге түсетін сымға жалғанған оқшауланған мыс сым қосылды. Флат Холмда Прис мырзаның аппараты орнатылды, Румкорф катушкасы сегіз элементті батареядан да ұшқын шығарды. 10 мамырда Прис мырзаның электромагниттік беріліс әдісімен жасалған тәжірибелері қайталанды және толығымен сәтті аяқталды. Маркони мырза үшін келесі бірнеше күн маңызды оқиғаларға толы болды. 11 және 12 күндері оның тәжірибелері қанағаттандырмайтын болды, тіпті одан да жаман, сәтсіздікке ұшырады, және оның жаңа жүйесінің тағдыры тепе-теңдікте тұрды. Бір ой шабыты оны құтқарып қалды. 13 мамырда аппарат жартастың табанындағы жағажайға түсіріліп, жоғарыдағы бағанаға тағы бір сыммен қосылды, осылайша әуе биіктігі барлығы болды. Нәтижесінде, екі күн бойы ештеңе жазбайтын құралдар қазір анық және айқын сигналдарды берді, және бұл тек бірнеше метр сым қосу арқылы мүмкін болды! Осылайша, Марконидің жаңа жабдығы Пошта кеңсесі қолданатын жабдықтармен бірге пайдаланылды. Бастапқы сынақтар судың үстіндегі аралықта соншалықты сәтті болды, сол үшін телеграф жабдықтарын Флат Холмнан Brean Down Fort-қа, Уэстон-Супер-Мерге жақын жерге көшіруге шешім қабылданды, бұл Лавернок нүктесінен беріліс арақашықтығын шамамен 16 шақырымға (10 миль) ұлғайтты. Осы сәтті сынақтардан кейін Маркони өзінің жаңа патенттік құқықтарын «Сымсыз телеграф және сигнал компаниясына» берді, бұл, өкінішке орай, Пошта кеңсесінің инженерлерімен одан әрі ынтымақтастыққа мүмкіндік бермеді. Алайда Джордж Кемп Пошта кеңсесіндегі лауазымынан дереу кетіп, Марконидің жаңа компаниясына инженерлік даму бөлімінің басшысы болып қосылды. 1948 жылы тәжірибелердің 50 жылдығын атап өту үшін Кардифф Ротари клубы Лаверноктағы жақында жабылып қалған Сент-Лоуренс шіркеуінің ауласында ашық теңізде 14 шақырым (9 миль) аралықтағы тарихи радиохабарларды еске алу үшін бронза тақта ашты. Маркони өзінің тәжірибелік радиотелеграф жабдықтарын сақтау үшін қолданған кішкентай тас үй әлі күнге дейін Төменгі Косместон фермасына жақын жолақтың соңындағы жардың шетінде тұр.

Лавернок шығанақтары

1890 жылдардың соңынан бастап 1968 жылға дейін Лавернок және жақын маңдағы Сент-Мэри құдығы мен Суонбридж шығанақтары (оның таяз суымен Салли аралына дейін жаяу өтуге болатын) Оңтүстік Уэльс аңғарларынан, Ньюпорттан, Кардиффтен, Пэнарттан және Барриден келетін тұрақты күндізгі саяхатшылар үшін танымал және көп келуші болатын демалыс орындары еді. Жаз бойы жағажайлар көптеген демалыс күндері мен мерекелерде келушілермен толы болатын. Жүздеген, кейде мыңдаған демалысшыларға балмұздақ дүкені, екі жұмысты кафе, "Алтын құс" пабы және үш жұлдызды "Лавернок Бей" қонақ үйі тамақтандыру қызметтерін ұсынды. 1960 жылға дейін көбінесе Барри аралына қатынайтын Тафф Вейл темір жолындағы Лавернок пен Суонбридж аялдамаларында тоқтайтын, жарты сағат сайын жүретін бу пойыздарымен саяхаттап, өте аз келушілер автокөлікпен келді. Лавернок 1960 жылдардың соңында, темір жол желісі Бьючингтің жабылу жобасы бойынша жабылған кезде қайтадан тыныш табиғатқа оралды. Кейбір қазіргі күндізгі саяхатшылар автокөлікпен келді, сондықтан жолдар мен Суонбридж автотұрағы көбінесе тығырылды, бірақ келушілер саны осылайша азайды, нәтижесінде кірістің төмендеуіне байланысты барлық тамақ сататын орындар, "Алтын құс" пабы және ақырында тіпті "Бей" қонақ үйі де жабылды, және бұл құлдырау одан әрі үдеді.

Лавернок нүктесі

Лавернок нүктесі (Трвин Ларног) – Оңтүстік Уэльс жағалауындағы Бристоль шығанағына көрініс беретін және Сомерсет жағалауына қарап тұратын мүйіс. Лавернок нүктесі мен Сэнд-Пойнт арасындағы сызық Северн сағасының төменгі шегін және Бристоль каналының басталуын көрсетеді. Өте үлкен толқулардың болуына байланысты, мүйіске жақын жағалауда сағатымен бірнеше сағат бойы 7 түйінден (13 км/сағ) асып түсетін күшті ағыстар немесе құдырлар пайда болады. Сомерсеттегі Лавернок нүктесінен Брен-Даунға дейін толқындық энергияны пайдаланып электр энергиясын өндіру үшін Северн бөгетін салу жөнінде әртүрлі ұсыныстар енгізілді және осы мәселе әртүрлі ведомстволар тарапынан талқыланып жатыр.

Геология

Лавернок нүктесінің солтүстігіне және шығысына қарай созылып жатқан жағалаудағы жартастар кеш триас және ерте юра дәуірлерінің шөгінді жыныстарының тізбегін ашады. Страталар Пенерт және Лиас топтарына жатқызылады және шамамен 200 миллион жыл бұрын бұрынғы шөлді аймақтың теңіз суымен жабылуын көрсетеді. Көк Лиас ішінде геологтар Сент-Мэри құдық шығанағы қалыптасуын анықтайды, ол аралас балшық тас пен әк тастан тұрады, сондай-ақ осы жерде аталған, бірақ басқа жерлерде де кездесетін Лавернок тақталы тас қалыптасуы да бар, ол әк тас түйіндері бар балшық тас. Бұл жартастарда устрицалар мен басқа да түрлердің қаңқалары көптеп кездеседі. 2015 жылы Ник пен Роб Ханиган ит өлшемді жануардың, теропод динозаврының және "үлкен тираннозаврдың туысы" болған қаңқасын тапты. Қазір "дракон тонаушысы" деген мағына беретін Dracoraptor hanigan деп аталады, соңғы атау ағайындылардың құрметіне берілген, ал Портсмут университетінің палеонтологы Стивен Видовик оны "Уэльстегі ең жақсы динозавр қаңқасы" деп сипаттады. Қаңқа қазір Кардиффтегі Уэльс Ұлттық мұражайында қойылған.

Лавернок қамалы

1860 жылдардың аяғында осы жерде Корольдік комиссия Лавернок фортының қару батареясын салған. Ол 1870 жылы Кардифф және Бристоль кеме құрылыс орындарына келетін теңіз жолдарын қорғау үшін үш 7 дюймдік ұңғымадан зарядталатын пушкамен аяқталды. 1895 жылға дейін қару батареясы төртінші пушкамен күшейтілді, бірақ сегіз жыл өткен соң, 1903 жылы барлық төрт пушка екі жылдам атуға арналған, алты дюймдік (152 мм) бұрынғы теңіздік пушкалармен ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі бөлімді іздеу шамдарының батареясы қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы пушка орналасқан жерлер "Тұрақты қорғаныс" – Северн жобасының бір бөлігі болды және Кардифф, Барри және Флат Холм арасындағы Атлантика мұхиты кемелерінің конвойын жинау аймағын қорғады. Бүгінде қару батареясының қалған негізгі бөлігі Ежелгі ескерткіш ретінде тізілген, оған пушка орналасқан жерлер, директорлік қашықтық өлшегіштің бақылау орны, экипаж және офицерлердің жатақханалары кіреді. Бұл құрылыс Лавернок Пойнтінің басты кіреберіс жолына "Форт жолы" деп ат қойылған арқылы әлі де еске алынуда.

Патшалық бақылаушылар корпусы

Тарихи Маркони қақпасынан бірнеше метр қашықтықта Пэнарттың Екінші дүниежүзілік соғыстағы Корольдік бақылаушылар корпусының (ROC) іздеу шамдары жартастың шетінде тұрды, одан Бристоль каналы мен Степ Холм және Флат Холм аралдарына ашық көрініс ашылатын. Бақылаушылар корпусының орны Әуе министрлігімен соғыстың бастапқы кезеңіне тиесілі жердің бір бөлігінде құрылды, ол Лавернок зениттік батареясына қосылған. ROC ерікті бақылаушылары канал арқылы ұшып келе жатқан нацистік Германияның Люфтваффе шабуылдарын анықтады және қаладағы әуе шабуылы туралы ескертулерді іске қосты. 1962 жылдың басында Пэнарт Клифтопта ROC үшін (OS Grid Ref: ST 1858 6903) қорғалған ядролық жауын-шашыннан қорғаныш алаңы (немесе бункер) салынды. 1960 жылдары олар ұшақтарды анықтаудан ядролық жарылыстарды анықтау және ядролық соғыс болған жағдайда радиоактивті жауын-шашын туралы ескерту үшін құралдармен жабдықталған жер асты операцияларына көшті. Сол жылы пост мүшелері жұмылдырылды, ал еріктілер Куба зымырандық дағдарысы кезінде елді соғысқа дайындаған кезде жер астында шамамен он күн өткізді. Пэнарт жартасты ядролық бункері 1975 жылы жергілікті вандалдардың қайта-қайта жасаған қирату әрекеттерінен кейін жабылып, тасталды, бірақ бетон кіреберіс люгі мен желдеткіш мұнарасы Төменгі Косместон шаруашылығының жанындағы жартастың бойындағы жолдан әлі де көрініс тапқан. Корольдік бақылаушылар корпусы 1995 жылдың желтоқсанында Суық соғыс аяқталғаннан кейін және үкіметтің Ұлыбритания қорғанысын қарау жөніндегі «Өзгерістерге қатысты ұсыныстар» есебіндегі ұсыныстарға сәйкес таратылды.

Табиғат қорығы

Лавернок нүктесі табиғи қорық ретінде құрылған, онда жабайы табиғатқа деген қызығушылық тарихи маңызымен үйлеседі, бұл көрікті және әсем жағалау қорығын құрайды. Жақсартылмаған әктас даласы түрлі-түрлі және әдемі өсімдіктерге – бояушыл шөпке, иттің тікеніне, дақты орхидеяға және қышымалы жусанға толы. Қорықтың күзетшісі 20 жылдан астам уақыт бойы бабочкаларды байқап, тіркеп келеді, және жиырма бес түрден астам бабочка анықталған. Лавернок және жақын орналасқан Косместон көлдері көшпенді құстар үшін маңызды қону орны болып табылады. Бристоль шығанағы арқылы өтетін көптеген құстар көшіп-қону жолдары осы қорықтан өтеді, ал Steep Holm және Flat Holm аралдары тоқтау пункттері ретінде қызмет етеді. Құстарды байқау жыл маусымына байланысты өзгереді, жазғы көшпенді құстар, жағалаудағы теңіз құстары және жергілікті көбейетін құстарды кездестіруге болады. Қорықты Оңтүстік және Батыс Уэльстің жабайы табиғат қоры басқарады, олардың мақсаты – "Лавернок нүктесі қорығында дала, бұталы және орман алқаптары арасындағы ең жақсы тепе-теңдікті құру және сақтау".

Монкстоун маяк үйі

Монкстоун маяғы Бристоль каналында Лавернок нүктесінен шығысқа қарай 3 миль (5 км) жерде орналасқан. Бұл жерде 1839 жылы маяк салынған, бірақ бастапқы темір жоғарғы бөлігі 1993 жылы жаңасымен ауыстырылды. Қазіргі маяқ күн энергиясымен жұмыс істейді және Тринити Хаус басқарады. Ол бастапқы тас мұнарадан тұрады, ол тік және көлденең соғылған темір жолақтармен нығайтылған, ал үстінде қызыл шынымен күшейтілген пластик мұнара орнатылған.

Лавернок бүгінгі күні

Лавернок теміржол станциясы сатылды, бірақ ескі теміржолдың ұзын бөліктері әлі де ашық, Форт-роуд көпірінен Төменгі Пенертке дейін. Қазір бұл негізінен ауылдық жасыл жол және велосипед жолы. Дегенмен, Салли бағытындағы теміржол төсегі өсіп кетіп, өтпейтіндей болған, ал оның бір бөлігі жеке меншікке сатылды. Лавернок, Сент-Мэри құдық шығанағы және Суонбридж (Салли аралы) әлі де Пенарттан жардың үстімен өтетін жолмен қолжетімді. Суонбридждегі ескі кафе паркі 1970 жылдардың ортасында жаңа ашылған «Капитанның әйелі» пабының құрамына енді. Лавернок Пойнт маңындағы Маркони демалыс ауылы Лавернок Пойнт демалыс паркімен басқарылады және коттедждерден, тұрақты тіркемелерден және саяхалық орындардан тұрады. Демалыс ауылындағы лицензиялы Marconi клубы пабқа келгендерге ашық. Кішкентай ортағасырлық Сент-Лоуренс шіркеуі – II санаттағы ескерткіш, оның тарихы ортағасырлық, мүмкін 12 ғасырға дейін жетеді. Шіркеу 2008 жылы жабылды және қазіргі уақытта еріктілер тобы оны қалпына келтіріп, күтіп ұстап тұр. Бұл топ ғимаратты сақтау үшін қайырымдылық қор құрды, бұл тарихи ғимаратқа қол жеткізуді және оны тамашалауды қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта шіркеуде қызметтер өткізіледі және кейде ашық есік күндері ұйымдастырылады.