Кіріспе

Ежелгі Мысырдың Сегізінші династиясы (VIII династия) – б.з.б. 22 ғасырдың басында, өте қысқа мерзімге билік құрған, билік орталығы Мемфисте болған, жақсы танылмаған фараондар әулеті. Сегізінші династия Ескі Патшалықтың соңы немесе Бірінші аралық кезеңнің басталуы деп есептелетін дәуірде билік етті. Фараондардың билігі әлсіреген кезде, провинциялық басшылар, номархтардың ықпалы күшейді, ал Мысыр мемлекеті тиімді түрде феодалдық жүйеге айналды. Мемфистік патшалар мен әсіресе Коптостағы қуатты номархтардың жақын қарым-қатынасына қарамастан, Сегізінші династия Гераклеополь Магнаның номархтары тарапынан құлатылды, олар Тоғызыншы династияны құрды. Археологиялық деректердің жетіспеуіне байланысты, Сегізінші династия кейде одан бұрынғы Жетінші династиямен біріктіріледі, ол әсте болмаған болуы мүмкін. Египтологтар Сегізінші династияның Мысырды шамамен 20–45 жыл билік еткенін болжайды және әртүрлі мерзімдер ұсынылған: б.з.б. 2190–2165, б.з.б. 2181–2160, б.з.б. 2191–2145.

Жаңа патшалық көздері

Жаңа патшалық кезеңіне жататын екі тарихи дереккөз Сегізінші династияға қатысты патшалар тізімін ұсынады. Сегізінші династия туралы ең ерте және маңызды тарихи дереккөз – Сети I билігі тұсында жазылған Абидос патшаларының тізімі. Абидос патшаларының тізіміндегі 40-56 жазбалардағы патшалар Ескі патшалық кезеңінің Алтыншы династиясының соңы мен Орта патшалықтың Он бірінші династиясының басталуы аралығында орналасқан. Бұл патшалардың аттары Тоғызыншы және Оныншы династиялардағы белгілі аттардан өзгеше, және Абидос тізімінде олардың есімдері жоқ. Осы себепті, тізімдегі 40-56 жазбалар Жетінші және Сегізінші династияларға жатқызылады. Сегізінші династияға қатысты тағы бір Жаңа патшалық дереккөзі – Рамзес II билігі тұсында жазылған Турин каноны. Турин папирусы бұрынғы бір дереккөзден көшірілген, египтолог Ким Рихолт көрсеткендей, ол дереккөздің өзінде көптеген толық емес орындар болған және жағдайы нашар болған. Сонымен қатар, Турин папирусының өзі де көп зақымдалған, сондықтан оны оқу қиынға түседі. Папирус фрагменттерінде Сегізінші династия патшаларына жатқызылуы мүмкін үш есім табылды: Неджеркаре Сипта, тағы бір оқуға қиын есім және, соңында, Абидос патшаларының тізіміндегі елу үшінші патша – Какаре Иби. Тағы екі-үш патшаға орын болуы мүмкін. Манетон осы кезең туралы нақты тарихи мәліметтер келтірмегенімен және Жетінші династияға қатысты археологиялық дәлелдер табылмағандықтан, көптеген египтологтар бұл династияның құрастырылғандығын айтады. Сегізінші династияға қатысты Манетонның ұзақтығына берген бағасы шындықтан әлдеқайда артық екендігі туралы кеңінен келісім бар.