Кіріспе

Оңтүстік Австралиядағы мұралық темір жол

Пичи Ричи темір жолы – Оңтүстік Австралияның оңтүстік Флиндерс жотасындағы Кворн мен Порт-Аугуста арасындағы тар телімді мұралық темір жол. Желінің көп бөлігі көрнекті Пичи Ричи асуында орналасқан, мұнда 1879 жылы құрылыс аяқталды, солтүстікке қарай Австралияның "Қызыл орталығына" – Орталық Австралия темір жолына темір жол салу жұмыстары жүргізілген кезде. 1970 жылға дейін, қызмет тоқтағанға дейін, Комонвелл темір жолдары асу арқылы пойыздарды қатыратты. Желіні, оның ішінде көпірлер мен құрғақ тас қабырғаларын бұзу туралы ұсыныстар болды, бірақ Кворн прогресс қауымдастығы олардың мұралық құндылығы мен маңыздылығын мойындады. Жергілікті және алыс жердегі жақтастардың лоббилеуі Комонвелл темір жолдарының комиссары Кит Смит мырзаға жетті. 1973 жылдың 22 шілдесінде Пичи Ричи темір жолын сақтау қоғамы заңды тұлға ретінде тіркелді, бастапқыда 1878 жылғы құрғақ тас қабырғаларды және Пичи Ричи асуындағы көпірлерді сақтауды қамтамасыз ету үшін. Мұралық пойыздарды пайдалану мүмкіндігі бар екені анықталды және желідегі тозыққан бөліктерді қалпына келтіргеннен кейін, Қоғам 12 айдан кейін Саммитқа алғашқы пойыздарын жіберді. Тағы да жолдар жөнделгеннен кейін, пойыздар Пичи Ричиге, содан кейін Вулшед Флэтке дейін бара алды. Желіні қайта жатқызудан кейін, ол сол кездегі батыс терминалы Стирлинг Нортқа дейін қалпына келтірілді. 2001 жылы Порт-Аугустаға жаңадан салынған тармақ ашылды. Қоғам толығымен ерікті мүшелерімен басқарылады және жыл сайын наурыз бен қараша айлары аралығында әртүрлі бағыттар бойынша өздерінің қалпына келтірілген бу және дизельді пойыздарын пайдаланады.

Өмірбаян

Желі бастапқыда Флиндерс тауларындағы кен өндірісіне қызмет көрсету үшін, Оңтүстік Австралия темір жолының Порт-Аугуста және Үкіметтік жүн темір жолының бір бөлігі ретінде салынған. Ол 1878 жылы Порт-Аугустадан басталып, Пичи-Ричи асуы арқылы (1879 жылы Куорнда ашылды) өтіп, 1882 жылы Үкіметтік жүн (қазіргі Фарина) стациясына жетті. 1884 жылы желі Марриге (кейін Герготт Спрингс деп аталды) дейін, ал 1891 жылы Ооднадаттаға дейін созылды. Оны солтүстік-оңтүстік трансконтинентальдық желіге дейін ұзарту ниетімен, 1882 жылы Ұлы Солтүстік темір жолы деп аталды. 1926 жылы Коммуналдық темір жолдар басқаруды қолға алғанда, бір жыл бұрын берілген, Орталық Австралия темір жолы деген қарапайым атау берілді. Австралияның ортасына жақын Стьюартқа (1930 жылы Алис Спрингс деп аталды) дейін салынған желі, одан әрі солтүстікке қарай бармады. Дегенмен, ол бір ғасыр бойы шалғайдағы елді мекендер үшін тіршілік көзі, Екінші дүниежүзілік соғыстағы маңызды жабдықтау жолы және әйгілі жолаушылар пойызы "Ган" үшін танымал болды. Пичи-Ричи – темір жол өтетін асудың аты, сонымен қатар осы асуда орналасқан бұрынғы қалашықтың аты, оның құрметіне қоғам аталған. Пичи-Ричи атауының питури өндірісінің дәстүрлі орталығы болғандықтан пайда болғаны айтылады. Питури – Австралияның бірінші халықтары күш беру үшін жеген жапырақтар мен күлдің қоспасы.

Ағымдағы операциялар

PRRPS жылжымалы құрам мен жолдар қалпына келтіріліп, жаңартылған сайын қызмет түрлерін және санын кеңейтуді жалғастыруда. «Ауған экспресі» – Порт-Аугустадан Кворнға және кері сапар (жалпы 78 шақырым). Бұл пойыз әдетте 1920 жылдардағы «Ган» вагондарынан тұрады және мүмкіндігі болғанда бастапқы «Ган» бу локомотиві NM25-пен тартылады, соның арқасында 1930 және 1940 жылдардағы «Ган» темір жолындағы саяхат атмосферасы қайта жаңғыртылады. Ықшам сапар – «Пичи Ричи Эксплорер» Кворннан Вулшед Флэтке (қайта оралу 32 шақырым) жүзеге асырылатын бағыттық қызмет. Бұл пойыз 1900-1915 жылдар аралығындағы Оңтүстік Австралия темір жолы вагондарында бу локомотивтерімен немесе 1928 жылғы SAR дизельді вагонымен жүреді. Бұл пойызға ескі SAR жылжымалы құрамын пайдалану арқасында 1900 жылдардың басынан 1960 жылдарға дейін Оңтүстік Австралиядағы елдік теміржолмен саяхаттаудың қандай болғанын сезінуге болады. Бұл жылжымалы құрамның көп бөлігі Оңтүстік Австралия темір жолының тар жолды жолаушылар тасымалы тоқтағанға дейін пайдалануда болды. Булы моторлық вагон №1, сондай-ақ «Кофе Пот» деп лақап аталған, ерекше вагон және әлемдегі осы түрінің соңғы жұмыс істеп тұрған үлгісі. 1906 жылы салынған, Эдвард дәуіріндегі осы әсем бу вагоны PRR еріктілерімен қалпына келтірілді. Ол пойыз жүріп тұрған маусымда таңдалған бағыттарда қолданылады, SMC шағын жолаушылар тобын (бірінші және екінші сыныптан) Кворннан Вулшед Флэтке және кері «Кофе Пот» мұралық теміржол тәжірибесімен бір күндік сапарға алып жүреді. «Пичи Ричи темір жолы» басқа да арнайы қызметтер ұсынады, соның ішінде кейде «қос локомотивті» бу пойыздары да болады, ал пойыз бен вагондар жеке жалға беріледі, олар тойлардан бастап туристік топтарға дейін әртүрлі шаралар үшін жарамды.

Үлкен жобалар

PRRPS 1973 жылы құрылғаннан бері көптеген маңызды жобаларды жүзеге асырды. Оларға бу локомотивтерін және мұралық вагондарды пайдалануға қайтару, теміржол желілерінің және жол төсемінің үлкен бөліктерін қайта жаңарту, сондай-ақ тарихи ғимараттарды қалпына келтіру кіреді.

NM25 паровозды қайта құру

Бұрынғы Commonwealth Railways NM25 бу локомотиві 1925 жылы салынған және Порт-Августа мен Алис-Спрингс арасындағы тар теміржол желісінде пайдаланылған. Бұл осы типтегі сақталған екі локомотивтің бірі. NM25 1965 жылдан 1989 жылға дейін қозғалмай тұрды, содан кейін PRRPS оны жөндеуден өткізіп, қайта қолдануға келтіру үшін сатып алды. 2000 жылы толық жөндеу жұмыстары басталды. Локомотив 2003 жылғы 26 сәуірде қайта іске қосылды.

Жобаның тарихы

Коммуналдық теміржол дәуірінде (1937 жылдан 1957 жылға дейін) Стирлинг Норт пен Порт-Аугуста арасындағы пойыз жолы екі өлшемді болды. Тар жол Кворнға дейін, ал стандартты жол Стирлинг Норттан Порт Пириге және Марриге дейін жүргізілді. 1950-ші жылдары Пичи Ричи асуынан батысқа қарай жаңа бағытпен Марриге жаңа стандартты жол салынды, мақсаты – Куорн мен Хокер арқылы Марриге дейінгі Орталық Австралия теміржолының тар жолды бөлігін айналып өту. Марриге дейінгі стандартты жол толыққандай жұмыс істегеннен кейін Стирлинг Норт пен Порт-Аугуста арасындағы екі өлшемді жолдың тар жолды бөлігі алынып тасталды, сондай-ақ Хокерден Марриге дейінгі тар жол бағыты жабылып, демонтаждалды. Бұл Стирлинг Норттан Хокерге Кворн арқылы созылған қалған тар жолдың оқшауланғанын білдірді. Егер тар жолды пойызға Порт-Аугустаға немесе Марриге бару қажет болса, пойыз "бір-біріне тиеу" жүйесін пайдалануға мәжбүр болды. Бұл жүйеде тар жолды пойыздың барлығы стандартты жолды вагондарға тиеліп, стандартты жол арқылы тасымалданған соң, мақсатты жерге жеткенде қолданыстағы тар жолға түсірілетін. Порт-Аугустаға тар жолды қызметтерді қайтарудың алғашқы кезеңі – Вулшед Флэт пен Стирлинг Норт арасындағы жолдың жаңартылуын аяқтау болды. Бұл жұмысқа төсеу мен рельстің толық ауыстырылуы, бірнеше көпірлердің қайта құрылысы және Стирлинг Нортта айналу үшбұрышының салынуы кірді. 1999 жылы аяқталған $1.35 миллиондық Пичи Ричи теміржол даму жоспарының бір бөлігі ретінде жүзеге асырылды. Бұл кеңейтім 1999 жылдың 24 қазанында Австралияның бұрынғы вице-премьер-министрі Тим Фишер тарапынан ашылды. 2000 жылы Оңтүстік Австралия штатының үкіметі мен Порт-Аугуста қалалық кеңесі арқылы Стирлинг Норттан Порт-Аугуста теміржол станциясына дейін пойыз жолын ұзартуға қаржы қарастырылатыны жарияланды. Дегенмен, бұл жобаны аяқтау үшін маңызды жұмыстар қажет болды.

Стандартты өлшемімен өту

Stirling North пен Port Augusta арасындағы бұрынғы тар жол көп жыл бұрын алынып тасталғандықтан, PRRPS үшін қиындық Port Augusta-ға тар жолды қайта орнатудың тиімді жолын табу болды. Бұл қиындықтың ең маңызды мәселесі – 1980 жылы Tarcoola-дан Alice Springs-ке жаңа стандартты кеңдіктегі желі ашылғаннан кейін, Marree-ге дейінгі стандартты кеңдіктегі желінің қалдықтарын, Leigh Creek-ке жақын Telford Cut көмір кенішінде тоқтатылған күйінде қалай кесіп өту еді. Бұл Leigh Creek желісі тек Leigh Creek-тен Northern Power Station-ға көмір тасымалдау үшін пайдаланылды және Stirling North-тегі негізгі стандартты кеңдіктегі желіден бөлініп шықты. Бұл желіні кесіп өтудің көптеген мүмкіндіктері қарастырылды, соның ішінде ашылмалы көпір, алмастырып өткізгіштер және жер асты тоннелі. Соңғы шешім – Leigh Creek көмір пойызының жолынан төмен өтетін жер асты тоннелі болды, бұл стандартты кеңдіктегі желімен қауіпсіз жұмыс жасау қажеттілігін едәуір азайтты.

Жобаның аяқталуы

Тар жол желісінің қалған бөлігі Порт-Аугуста станциясының 2-перронына дейін стандартты кеңдіктегі жолға параллель салынды. Бұл жобаға қажетті рельстер Оңтүстік Австралияның Мюррей-Малли аймағындағы бұрынғы Камбрай-Апамура темір жол желісінен алынды. Капундадан көшірілген айналма платформа станция жанына орнатылды, ал Порт-Аугуста станциясының қасына локомотивтер мен Пичи-Ричи темір жолының Порт-Аугустадан басталатын вагондарына арналған депо мен сарайлар салынды.

Қонақ операторлар

PRRPS басқа мұра теміржол операторларының көліктерін қабылдады. Алғашқы рет 1981 жылдың қазан айында Стимтаун Петерборо теміржолын сақтау қоғамы Куорнға пойыз жіберді. Quorn станциясының ауласы мен Петербороға дейінгі жол әлі де Австралиялық Ұлттық компанияның бақылауында болғанымен, Steamtown сапары Петерборо-Куорн теміржолының толық бойын басып өткен соңғы бумен жүретін және соңғы жолаушылар пойызы болды. Steamtown-ның бұрынғы WAGR Pmr720 локомотиві Quorn-ға келген жалғыз Тынық мұхиты типтес локомотив болды. Австралиялық бөлімдік автомобиль операторлары қоғамы PRRPS-пен қол жеткізу келісімін жасады, одан кейін оның мүшелері 2003 жылдың 22-23 наурызында өздерінің бөлімдік автомобильдерін пайдалану үшін Куорн мен Стирлинг Норт арасындағы теміржолды пайдаланды. Ұлттық теміржол мұражайынан алынған бұрынғы BHAS локомотиві "Перонне" және 144 нөміріндегі Short Tom вагоны Pichi Richi теміржолында жұмыс істеді.