Кіріспе
Роби – ойдан шығарылған кино және телеарна кейіпкері, ғылыми фантастиканың белгілі бір символы. Ол алғаш рет 1956 жылы шыққан «Құпия планета» фильмінде пайда болды. Содан кейін ол көптеген ғылыми фантастикалық фильмдер мен телебағдарламаларда ойнады, соның арқасында «Голливудтағы ең көп жұмыс істейтін робот» атанды.
Robby the Robot is a fictional character and science fiction icon who first appeared in the 1956 film Forbidden Planet. He made a number of subsequent appearances in science fiction films and television programs, which has given him the distinction as "the hardest working robot in Hollywood".
Атаудың прекурсорлары
"Роби" (імен жазылады) атауы "Құйылған планета" фильмінен бұрын ғылыми фантастикада пайда болған. "The Fantastic Island" (1935) атты журналдағы басылымда, ол Док Савиджтің жауларын шатастыру үшін жасалған механикалық көшірмесіне берілген есім. Бұл есім Исаак Азимовтың "Роби" (1940) атты балаларға күтім жасау үшін құрылған бірінші буын роботы туралы қысқа әңгімесінде де қолданылады. "Том Свифт және Фантомды Спутник" (1956) романында Виктор Апплтон II-нің "Том Свифт" ғылыми-фантастикалық романдары сериясындағы бала-өнертапқыш Том Свифт-младший жасаған төрт аяқты, кішкентай роботтың аты болып табылады.
Тақырыптың негізі
Роби робот 1956 жылы MGM ғылыми фантастикалық фильмі «Тыйым салынған планета» фильміндегі қосалқы кейіпкер ретінде пайда болды. Фильмнің сюжеті Жерді зерттеушілердің экипажына арналған, олар өздерінің C57 D ғарыш кемесін Altair IV планетасына қондырады, онда құпия адам доктор Морбиус және онда туған қызы Алтайра тұрады. Роби – Морбиус жобалап, жасап, бағдарламалаған механикалық қызметші. Ол бұл білімді ежелгі Крелл туралы зерттеулерінен алған, бұл өте зиялы, бұрын Altair IV планетасын мекендеген, бірақ қазір жоқ болған нәсіл. Фильмнің сюжеті Уильям Шекспирдің 1610 жылғы «Дауыл» пьесасына негізделген, онда Altair IV планетасы Шекспирдің шалғай аралын, ал доктор Морбиус – Проспероны бейнелейді. Осы контексте Роби Проспероның құлы болған Ариэльге ұқсас. Роби жасанды интеллектке ие, бірақ кейде құрғақ юморды көрсететін ерекше мінезге ие. Морбиус оған жерліктерге көмектесуді бұйырады және ол 10 тонна «изотоп 217» синтездеп, оны олардың қону орнына жеткізеді, бұл C57 D ғарыш кемесінің негізгі жұлдыздық қозғалтқышын орнату үшін қажетті қорғасын қалқанының жеңіл, бірақ тиімді орны. Морбиус Робиді Исаак Азимовтың робототехниканың үш заңына ұқсас ережелерді сақтау үшін бағдарламалады. Заңдардың бірі – адамдарға зиян келтіруге немесе оларды өлтіруге тыйым салатын ереже. Бұл фильмнің соңына жақын маңызды сюжеттік бұрылысқа айналады, өйткені Роби Ид монстрді өлтіруден бас тартады; ол көзге көрінбейтін жандарды доктор Морбиустың өзінің екінші жағы/аватары деп таниды. Голливуд Роббиді фильмнің жарнама плакаттарында қасақана және жаңылыстыра түрде, еліктіретін поздағы еңкейген қызды (Алтайра) көтеріп алып, қорқынышты қарсыластың бейнесі ретінде көрсетеді, бірақ фильмде мұндай көрініс жоқ және бұл суреттер Робидің мейірімді және зиялы мінезін ешқандай түрде көрсетпейді. Роби фильмде тек бір адамды тасымалдайды, ол – Жер ғарыш кемесінің докторы Остроу, ол фильмнің соңында қаза табады.
Кейінгі пайда болуы
Робот тез арада ғылыми фантастиканың иконаларының біріне айналды және келесі ондаған жылдарда бірнеше телешоуларда қайта пайдаланылды немесе жаңартылды. Роби MGM студиясымен "Көрінбейтін бала" (1957) фильмінде қайта қолданылды, содан кейін келесі онжылдықтарда басқа фильмдер мен телешоуларда бірнеше рет пайда болды; олардың ішінде "Гейл Шторм шоуы", "Жыны адам", "Коломбо", "Аддамс отбасы" және "Ғарышта жоғалған" атты эпизодтар бар. Робидің сыртқы келбеті көбінесе тұрақты болғанымен, ерекшеліктер де болды. Түпнұсқа Род Серлингтің "Туалайт аймағы" фильмінің көп бөлігі MGM студиясында түсірілді, ол бастапқыда "Тыйым салынған планета" үшін жасалған реквизиттер мен костюмдерді кеңінен пайдаланды, соның ішінде Роббиді, ол сериалдың алғашқы кезеңінде үш эпизодта пайда болды: "Ангелдер үшін" (s01e02, 1959), "Аға Саймон" (s05e08, 1963) және "Випплдің ми орталығы" (s05e33, 1964). "Аға Саймон" (1963) эпизодында Робидің сыртқы келбеті айтарлықтай өзгертілді, таныс денесімен бірге баламалы бас бөлігі біріктірілді. Робидің бұрынғы иесі, режиссер Уильям Малоунның айтуынша, осы эпизодта қолданылған бас Робидің MGM-дегі бастапқы құрылысы кезінде жасалған прототип болған. Ол өте қарапайым және көне стильдегі цилиндрлі "май құтысы" сияқты робот басынан, стильденген "көздерінен" (жарықтандырылатын және жылжымалы) және дөңгелек "аузынан" тұрды; бұл ерекше пішіндес конустық плексиглас күмбезінің астына орналастырылған, бірақ бұл бас алдыңғы торында көк неондық түтіктер болмады және "Тыйым салынған планета" фильміндегі сыртқы "құлақ" бөліктері де жоқ. Бұл ішкі "май құтысы" басының түпнұсқасы ма, жоқ па белгісіз, бірақ оның қарапайым дизайны мен сыртқы түрі басқа барлық "Тыйым салынған планета" реквизиттерінің жоғары MGM стандарттарына сай келмейді және ол осы эпизодты түсіру үшін арнайы жасалған болуы мүмкін. Алайда, бұл реквизит нұсқасы сақталды және соңғы кезде Уильям Малоунға да тиесілі болды. Басқа көріністерде Роби әдетте мөлдір күмбезінің ішінде жылжымалы бөліктерін сақтап қалды, бірақ оның "миы" мен кеуде панелі кейде өзгертілді; "U.N.C.L.E." ұйымынан келген адам" эпизодындағы "Арыстар ісі" эпизодында Робидің бас күмбезі ғана регенерация машинасының бөлігі ретінде пайдаланылды. Роби сонымен қатар "Mork & Mindy" телесериалының екінші маусымындағы "Dr. Morkenstein" эпизодында пайда болды, ол Чак (актер Родди Макдауалдың дауысы) деп аталатын кейіпкерді бейнеледі, ол Чактың көрсетіліп тұрған ғылым мұражайында күзетші болып жұмыс істеген кезде дос болады. Робиге "Project U. F. O." (1978) телесериалында түскенде үлкен өзгерістер енгізілді. Бастың басы алынып тасталды және жаңадан салынған "циклоп" басымен ауыстырылды, оның ішкі "миы" жаңа құрылғылары, әлдеқайда төменгі (шамамен жарты шар тәрізді) перспективалық күмбезі және алдыңғы жағында үлкен дөңгелек жасыл "көзі" болды. Робидің денесінің алдыңғы панелі де жаңа шығыңқы панельді қосу арқылы өзгертілді, ал екі аяқтың алдыңғы жағына қосымша құрылғылар мен кабельдер қосылды. Робидің бұл "циклоп" нұсқасы 1977 жылғы "Space Academy" телесериалында және 1988 жылғы B классындағы "Phantom Empire" фильмінде де пайдаланылды. 1971 жылдан кейін Робидің барлық көріністерінде көшірме пайдаланылды, өйткені түпнұсқа зейнеткерлікке шығып, Оңтүстік Калифорниядағы автомузейде көрсетілімге қойылды (төменде қараңыз). Роби 1970-жылдардан кейін аз ғана көрінді, бірақ ол "Gremlins" (1984) фильмінде камео түсірді; оны өзінің танымал сөздерін айтқанда көруге болады. Ол сондай-ақ 2006 жылы AT&T компаниясы үшін жарнамалық роликте пайда болды. Роби Робот 2004 жылы Роботтардың Даңқ залына енгізілді. Робидің түпнұсқасы Малоунның "Тыйым салынған планета" реквизитінің жинағында көптеген жылдар бойы сақталды, содан кейін 2017 жылдың 21 қарашасында Нью-Йорктегі Bonhams аукционында 5 375 000 долларға сатылды. Роби аукционда сатылған ең қымбат кино реквизиті болды.
Көшірмелері
Фред Бартон 1974 жылы Лос-Анджелесте өткен «Жұлдызды жол» конвенциясында пайда болған Роббидің екінші көшірмесін жасады. Бартон Роббидің реквизитін және басқа да 1:1 робот көшірмелерін жасауды жалғастыруда. Оның қайта жасалған нұсқалары қазір Сиэтлдегі Experience Music Project және Science Fiction Museum and Hall of Fame, сондай-ақ Сан-Францискодағы Metreon ойын-сауық кешенінде қойылған; Роббидің басқа да көшірмелері түрлі орындарда көрсетіледі. Бартонның толық көлемді, қашықтан басқарылатын робот реквизиттерін Hammacher Schlemmer дүкенінен немесе Fred Barton Productions компаниясынан тікелей онлайн тапсырыс беруге болады; компания лицензия бойынша түрлі 1:1 фильм және теледидар роботтарын шығарады, бұл ғылыми фантастика фильмдерін жинаушылар нарығына бағытталған. Робби коллекционерлік қақта ойыншықтар мен пластикалық роботтардың көшірмелері мен модельдер жиынтығының танымал нысанына айналды. Роббидің көшірмесі немесе түрі Лас-Вегастағы Ұлттық атомдық сынақтар музейінде 1950-ші жылдардың ғылыми фантастикалық поп-мәдениетінің артефактісі ретінде қойылған.