Кіріспе

Ландсберг түрмесі – Германияның Бавария жерінде, Ландсберг-ам-Лех қаласында орналасқан тарихи түрме. Ол Мюнхендегі сыра залы төңкерісінен кейін 1924 жылы Адольф Гитлердің қамауда болған және «Менің күресім» атты естеліктерін Рудольф Гесске диктанттаған жер ретінде әйгілі. Германия оккупацияланған кезде одақтас державалар бұл түрмені нацистік соғыс қылмыскерлерін ұстау үшін пайдаланған. 1946 жылы Германиядағы АҚШ күштерінің бас қолбасшысы, генерал Джозеф Т. Макнарни, түрмені Ландсберг соғыс қылмыскерлері түрмесі №1 деп атады. Американдықтар 1958 жылы соғыс қылмыстарына қатысты түрмені жапты. Кейін түрменің толық бақылауы Германия Федеративтік Республикасына берілді. Қазір Ландсберг түрмесі Бавария Әділет министрлігінің Түрме қызметімен ұсталып тұрады.

Алғашқы жылдар

Ландсберг түрмесі, қаланың батыс шетінде орналасқан, 1910 жылы салынып аяқталды. Ғимараттың фасады Хьюго фон Хофльдің модерн стилінде жобаланған. Ішкі қабырғаларында төрт кірпіштен тұрғызылған блоктар крест тәрізді орналасқан. Бұл күзетшілерге орталықтан (Паноптикон стилінде) барлық бөлімдерді бірден бақылауға мүмкіндік берді. Ландсберг сотталған қылмыскерлерді және сот үкімін күтіп отырғандарды ұстау үшін пайдаланылды, сонымен қатар ол "Фестуншхафт" (бекініс түрмесі) ретінде де белгіленді. Бұл түрмедегі жағдайлар қазіргі заманғы изоляторға ұқсас болды. Түрмедегілерге мәжбүрлі еңбек жүктелмеді және олардың камералары салыстырмалы түрде жайлы болды. Оларға келушілерді қабылдауға да рұқсат етілді. Бавария премьер-министрі Курт Эйснерді атып өлтірген Антон Граф фон Арко Валлиге 1919 жылдың ақпан айында "Фестуншхафт" жазасы берілді. 1924 жылы Адольф Гитлер өткен жылы Мюнхендегі сыра залы төңкерісінен кейін мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталып, Ландсберг түрмесінде 264 күн өтті. Түрмеде отырған кезінде Гитлер өзінің орынбасары Рудольф Гесс көмегімен "Менің күресім" кітабын диктанттады, сосын жазды. Нацистердің көптеген шетелдік саяси тұтқындары Германияға депортацияланып, Ландсберг түрмесіне қамалды. 1944 жылдың басынан соғыс аяқталғанға дейін Ландсбергте кем дегенде 210 тұтқын зұлсалану немесе өлім жазасынан қайтыс болды.

АҚШ әскері

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияны одақтастар басып алған кезде АҚШ армиясы түрмені 1-нші соғыс қылмыскерлері түрмесі деп атады, ол сотталған нацистік соғыс қылмыскерлерін ұстауға арналған еді. Оны АҚШ армиясының әскери полициясы (MP) қызметкерлері басқарды және күзетті. 1945 жылдың желтоқсан айында Ландсберг түрмесіне алғашқы сотталғандар келді. Бұл соғыс қылмыскерлері бір ай бұрын басталған Дахау сот процесінде адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін өлім жазасына кесілген болатын. 1945-1946 жылдар аралығында түрмеде Нюрнберг процесінде сотталған 110 тұтқын, Дахау процесінде сотталған 1416 соғыс қылмыскері және Шанхай процесінде сотталған 21 тұтқын орналасты. (Бұл әскери трибуналдар 1946 жылдың тамызы мен 1947 жылдың қаңтары аралығында Жапониядағы американдық күштер тарапынан жүргізілді, олар Нацистік Германия капитуляциядан кейін Шанхайдағы жапон әскеріне көмектесуді жалғастырған 23 неміс шенеунігін соттады.) Бес жарым жыл ішінде Ландсберг түрмесінде 252 сотталған соғыс қылмыскері өлім жазасына кесілді, барлығы да дарға асылды. Өлім жазасы оңай және жылдам орындалды. 1946 жылдың мамыр айында төрт күн ішінде Дахаудан 28 бұрынғы СС күзетшісі дарға асылды. Танылмаған денелер Шпоттинген шіркеуінің жанындағы зиратта белгіленбеген қабірлерге жерленді. Түрме жалпы қылмыскерлерді өлім жазасына кесу үшін де пайдаланылды. 1947-1949 жылдар аралығында 33 жалпы қылмыскер, оның ішінде азаматты өлтіргені үшін әскери сотта өткен бір АҚШ сарбазы, 29-ы ату арқылы өлім жазасына кесілді. 1950 жылдың соңғы жартысында және 1951 жылдың бірінші жартысында мыңдаған немістер Ландсберг түрмесінің сыртында демонстрацияларға қатысып, барлық соғыс қылмыскерлеріне кешірім беруді талап етті, ал неміс БАҚ-тары сотталғандардың жағында болды, олар американдық "линч заңының" кінәсіз құрбандары ретінде бейнеленді. 1958 жылдың мамыр айында АҚШ армиясы Ландсберг түрмесінің толық бақылауын тоқтатты, өйткені соңғы төрт тұтқын босатылды. Олардың үшеуі 1947-1948 жылдар аралығындағы Айнзатцгруппен соттарында сотталған бұрынғы СС офицерлері болды. Олар бастапқыда өлім жазасына кесілген, бірақ 1951 жылғы жартылай кешірім арқасында құтылды. Мекеменің басқаруы Баварияның азаматтық Әділет министрлігіне берілді.

Бүгін

Қазір түрме прогрессивті түзеу мекемесі ретінде жұмыс істейді және тұтқындарға оқыту, дағдылар мен медициналық көмек көрсетеді. Орталық оқу орталығында 36 курс бар, олар нан пісірушілер, электриктер, бояушылар, қасапшылар, ағаш ұсталары, тігіншілер, аяқ киім жасаушылар, жылу және желдету жүйесін орнатушылар, сондай-ақ кірпіш қалаушылар сияқты мамандықтарға оқыту жүргізеді. Ули Хоэнес салықтан жалтарғандығы үшін Ландсберг түрмесінде жазасын өтеді.