Кіріспе

Педальмен жүретін, алдыңғы және артқы дөңгелектері, беріліс қатары мен шиналары бірдей өлшемдегі көлік түрі.

Қауіпсіздік велосипеді (немесе жай ғана қауіпсіздік) – 1880-ші жылдардың соңында пенни-фартингке (сонымен қатар "әдеттегі" немесе "жоғары дөңгелекті" деп те аталады) балама ретінде кең танымал болған және қазіргі кезде велосипедтердің ең көп таралған түрі. Осы үлгідегі велосипедтердің алғашқылары қауіпсіздік велосипедтері деп аталды, себебі олар жоғары дөңгелекті велосипедтерге қарағанда қауіпсіз екендігімен ерекшеленді және осылай насипатталды. Кейінгі тарихшылар бұл терминді қазіргі велосипедтердің тікелей атасы болған конструкция үшін тар мағынада қолдана бастады. "Алмаз тәрізді рама" кейде қауіпсіздік велосипедтерін атау үшін қолданылады, бірақ бұл техникалық тұрғыдан тек қауіпсіздік велосипедінің бір түріне ғана қатысты. "Тұрған күйдегі велосипед" немесе "тік велосипед" деген ретронимдер осы үлгіні жатып жүретін велосипедтерден ажырату үшін қолданылады.

Тарих

"Қауіпсіздік" деп аталатын алғашқы велосипедті ағылшын инженері Гарри Джон Лоусон (Генри Лоусон) 1876 жылы жасаған. "Пени-фартинг" велосипедтерінен айырмашылығы, мұнда мінушінің аяқтары жерге жететіндей етіп жасалған, бұл тоқтауды жеңілдеткен. Педальдер артқы дөңгелекті қоздырып, мінушінің аяқтарын алдыңғы дөңгелектен қауіпсіз қашықтықта ұстаған. Алғашқы модельде артқы дөңгелекке күш беру үшін тіреулер қолданылған, ал 1879 жылғы модельде шынжырлы жетегіш пайдаланылды – бұл бұрын тек үш дөңгелекті велосипедтерде қолданылған маңызды жаңа технология. Лоусонның "қауіпсіздігі" кең таралмады, мүмкін, оның құнының жоғары болуына, салмағына және "пени-фартинг" велосипедімен салыстырғанда күрделілігіне байланысты. Алғашқы заманауи велосипед "пени-фартинг" велосипедінен ауыр әрі қымбат болған, бірақ сол кездегі үш дөңгелекті велосипедтерден жеңіл әрі арзан болды. Бастапқыда жанама рульдік басқару жүйесі қолданылды, кейін тікелей рульдік басқару жүйесіне көшілді, содан кейін велосипед сәттілікке ие болды. Англияда жасалғаннан кейін, Оверман 1887 жылдың соңына дейін "қауіпсіздік" велосипедін өндіріске енгізді. Ол толығымен темірден жасалған, қорытпа бөлшектері жоқ велосипедтермен танымал болды. Австралияның Квинсленд штатындағы Брисбен қаласында инженер Реджинальд Блант "пени-фартинг" велосипедінің орнына жарысқа пайдалану үшін алғашқы Квинсленд "қауіпсіздік" велосипедін жобалап жасады. "Қауіпсіздік" велосипеді бұрынғы "пени-фартинг" велосипедінің дизайнынан үлкен жақсарту болды. Шынжырлы жетегіш, үлкен алдыңғы тісті дөңгелекті (шынжыр дөңгелегі) кішкентай артқы тісті дөңгелекпен (доңғалақ) байланыстырып, педальдің айналуын арттырып, дөңгелектердің өлшемін кішірейте алды және "пени-фартинг" велосипедінің үлкен алдыңғы дөңгелегін тікелей педальмен айналдыру қажеттігін жойды. Кішкентай дөңгелектермен жүру ыңғайсыз болды, бірақ пневматикалық шиналар ойлап табылғаннан және бұрын қолданылған қатты шиналардың орнына қойылғаннан кейін бұл кемшілік жойылды. Салмақ ортасының дөңгелектердің арасында, төменде орналасуы, ал емес жоғарыда және алдыңғы осінің үстінде болуы "басқару" немесе рульге құлау қаупін қатты азайтты. Бұл тежеуді тиімдірек етті және бұрын тек жас, батыл жігіттерге ғана арналған велосипедпен жүруді қауіпсіз және осылайша, әсіресе әйелдер үшін, әлдеқайда танымал етті. Сол кездегі қауіпсіздікке кемескі қарайтын жүргізушілер арасында танымал болған үш дөңгелекті велосипедтермен салыстырғанда, "қауіпсіздік" велосипедтері жеңіл, механикалық жағынан қарапайым және арзан болды. Оның танымалдығы тез өсіп, "пени-фартинг" велосипедтері мен үш дөңгелекті велосипедтердің жиынтығынан асып, 1890 жылдардағы велосипедтік бумға себеп болды.