Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джонның Ирландияға алғашқы экспедициясы – Джон Плантагенеттің Ирландия аралына, Плантагенеттер әулеті мен Англия тажының ықпалын нығайту мақсатындағы наурыздың бір бөлігі ретінде жасаған сапары. Олар Анжевин империясы құрамында Ирландия Корольдігін құруды жоспарлаған. Джон – Англияның болашақ королі, Англияның Генрих II-нің ұлы және 1177 жылы Оксфорд кеңесінде әкесі оны Ирландияның лорды деп жариялаған. Иерусалим Корольдігіне деген ұмтылысына қарамастан, Джон Лаклендті әкесі Ирландияға, батысқа жіберді және 1185 жылдың сәуір айында Уотерфордқа жетті. Тәжірибесіз жас ханзада, онымен дипломатиялық жолмен кездескен ирландтық гейлдердің әдет-ғұрыптарын өрескелдікке ұшыратуға тырысты. Джон (өз әскеріне жалақы төлеуге күш жіберген) өзімен бірге саяхаттаған рыцарьларға гейлдердің жерлерін уәде етті, бұл жергілікті тұрғындарды одан әрі ашуландырды. Бұл мәселелерден бөлек, ол Ирландияның қуатты вице-королі Хью де Лейсиге қарсы ұстаным танытты, ол гейлдік Мит патшалығын бағындырғаннан кейін Мит иелігін басқарды. Нормандардың Ирландияға басып кіргеннен кейін, Плантагенеттер норманды барондықтың, номиналды түрде оларға адал болғанымен, Ирландияда тым қуатты болып кеткеніне жиі алаңдады, және де Лейсилердің жағдайы осыған дәлел. Джон 1185 жылдың желтоқсан айында Англияға оралды және әкесіне де Лейсидің Ирландиядағы ықпалына қатты шағымданды. Плантагенеттердің қуанышына орай, келесі жылы де Лейсинің өзі Дурроуда ирландтық Джолла Ган Матиар О’Майдханың қолынан қаза тапты. Джонның Ирландияға қайта оралуына жоспар жасалды және жаңа Папа Урбан III оған Ирландия королі атағын беруге бұрынғыларынан гөрі көбірек дайындық көрсетті. Алайда, Джонның ағасы, Бретань герцогы Джеффри II-нің қайтысынан кейін бұл жоспар тоқтатылды. Кейін Джон 1210 жылы Англия королі болып, норманды лордтардың бір бөлігінің көтерілісін басу мақсатында Ирландияға екінші рет оралды; бұл жолы ол әлдеқайда табысты болды.
John's First Expedition to Ireland refers to a visit to the Island of Ireland by John Plantagenet as part of a campaign to secure the influence of the House of Plantagenet and the Crown of England, who planned to set up a Kingdom of Ireland within the Angevin Empire. John was himself a future King of England, the son of Henry II of England and had been declared Lord of Ireland by his father at the Council of Oxford in 1177. Despite his own ambitions for the Kingdom of Jerusalem, John Lackland was sent west to Ireland by his father and landed at Waterford in April 1185. The inexperienced young prince managed to offend the customs of the Irish Gaels who had met him diplomatically. John (who struggled to pay his own men) attempted to promise knights who traveled with him with Gaelic lands, which further irritated the natives. Aside from these concerns, he grew an intense dislike of the powerful Viceroy of Ireland, Hugh de Lacy, who held the Lordship of Meath, following his conquest of the Gaelic Kingdom of Meath. Following the Norman invasion of Ireland, the Plantagenets were repeatedly concerned with Norman barons, nominally loyal to them, becoming too powerful in Ireland and this was the case with the successful (militarily and diplomatically) de Lacys. John returned to England in December 1185 and complained bitterly to his father about the influence of de Lacy in Ireland. Much to the relief of the Plantagenets, the following year, de Lacy himself was assassinated at Durrow by an Irishman, Giolla Gan Mathiar Ó Maidhaigh. Plans were made for John to return to Ireland and the new Pope Urban III was more favourable than his predecessors to granting him the title King of Ireland. However, this was cancelled due to the death of John's brother Geoffrey II, Duke of Brittany. John would later return to Ireland for a second time in 1210 while King of England, as part of a campaign to crush a rebellion by a section of Norman lords; this time he was far more successful.
Дайындық
Джонның Ирландияға бару мәселесі алғаш рет оның әкесі Генрих II билігі тұсында, атап айтқанда 1177 жылғы Оксфорд кеңесінде көтерілді. Бұл кеңес Уильям ФицАльдельмді Ирландияның өкілі лауазымынан шеттетуге және Джонды Ирландияның патшасы етіп бекітуге келісті. Бұл оның әкесінің төрт ұлы арасында Анжу иеліктерін бөлу стратегиясы болған секілді. Джонды Ирландияның патшасы етіп тағайындау үшін Папа Александр III-нің келісімі ізделіп алынды. Бірінші Александр III, содан кейін оның ізбасары Папа Люций III-пен туған келіспеушіліктер осы мәселені кейінге шегерді, нәтижесінде Джон тек Ирландияның лорды ретінде сапар шекті. 1184 жылы Джонның келуіне дайындық жасау үшін Джон Кумин мен Ворстердің Филиппі Ирландияға жіберілді. Джон 1185 жылғы сәуір айында Ирландияға келді, шамамен 300 салт атты және көптеген жаяу әскерлері мен садақшыларымен Уотерфордқа қонды.
The subject of John going to Ireland first came into question under the reign of his father, Henry II, specifically with the Council of Oxford in 1177. This council dismissed William FitzAldelm as Deputy of Ireland and agreed to have John made King of Ireland. This would appear to have been a strategy of his father's to divide his Angevin possessions between his four sons. The approval of Pope Alexander III was sought to have John crowned King of Ireland. Disagreements with first Alexander III and then his successor Pope Lucius III caused this to be delayed and instead John went as only Lord of Ireland. In 1184 arrangements were made for John's departure with the sending of John Cumin and Philip of Worcester to prepare the ground for John's arrival. John arrived in Ireland in April 1185, landing at Waterford with around 300 knights and numerous foot soldiers and archers.
Алға қарай
Ирландияға келгеннен кейін Джон мен оның сүйемелдеушілерін көптеген аты-жөні белгісіз гаэльдік ирланд басшылары күтіп алды. Олар осы ұзын сақалды патшаларды көргенде, Джон мен оның сүйемелдеушілері күліп, оларды сақалдарынан тартып ойнаған екен. Уэльстің Джеральды ирландтардың өздерінің үстемдіктеріне – Домхналл Мór Ó Briain сияқты адамдарға – Джонның «жаман мінезді бала екендігі және одан жақсылық күтуге болмайды» деген шағымын айтқанын жеткізді. Осы билеушілерді қынжыртудан бөлек, Джон сол кезде Теобальд Уолтер, Уильям де Бург, Гилберт Пипард және Бертрам де Верден сияқты сенімді патшалық әкімшілерге жер участаларын берудің белсенді бағдарламасын жүзеге асырды, сондай-ақ кішігірім тұлғаларға да шағын жерлер берді. Олардың гиберно-нормандық ұрпақтары, мысалы, Уолтердің Батлер әулеті, ұзақ жылдар бойы беделді болып қала берді. Ирландияда болған кезінде Джон 1171–72 жылдары әкесі Генрих II жүрген жолмен Уотерфордқа қонды және Дублинде аяқтады. Джонның экспедициясы жол бойында, әсіресе Батыс Уотерфорд және Оңтүстік Типперриде бірнеше қамалдар салды, сонымен қатар ол кейіннен 1210 жылғы екінші экспедициясында кеңейткен әкімшілік және құқықтың негізін қалады.
Upon his arrival in Ireland, John and his retinue were greeted by numerous unnamed Gaelic Irish leaders. It is said that upon seeing these strange long bearded Kings, John and his retinue laughed and pulled them about by their beards. Gerald of Wales said that the Irish then complained to their overlords — men such as Domhnall Mór Ó Briain — of how John was "an ill mannered child from whom no good could be hoped". Aside from upsetting these rulers, John also at this time engaged in a vigorous program of extending land grants to trusted royal administrators such as Theobald Walter, William de Burgh, Gilbert Pipard and Bertram de Verdun as well as other minor land grants to lesser figures. Their Hiberno Norman descendants, such as Walter's Butler dynasty, would long remain influential. During his stay in Ireland, John largely followed the route his father Henry II had taken in 1171–72, landing in Waterford and ending up in Dublin. John's expedition founded several castles along the way, especially in Western Waterford and Southern Tipperary, and also established the foundations of administration and law which he later expanded upon in his second expedition in 1210.
Кету
Джон аралдың көптеген элиталық тұрғындарының (ирланд және ағылшын) наразылығын тудырды, әскерінің көп бөлігін шайқаста немесе дезертирлік арқылы жоғалтты және келгеннен кейін бір жылдың ішінде Англияға оралды. Ғалымдар бұл Хью де Лейсидің әсерінен болуы мүмкін деген пікірде бірауыздан келіседі, бірақ Джонның қаржысы таусылған болуы да ықтимал. Оның кетуі Ирландияда басқару жүйесін құруға бағытталған, әлдеқайда кең ауқымды жоспардың сәтсіздігіне айналды деп есептеледі. Ол Уолтер, Де Бург және Де Вердон сияқты адал, корольшіл күштер арқылы барондарды бақылауға тырысты, ал Де Лейси оның позициясына қауіп келтіргенде, Джон Англияға қашып кетті. Ол кеткеннен кейін, әкесі Генрих судья лауазымын Ольстерде зор ықпалға ие болған барон Джон де Курсиге тапсырды. 1186 жылы Хью Де Лейси ирландтықпен өлтірілді және Джонды Ирландияға қайтару жоспары жасалды. Алайда, Францияда ағасы, Бретань герцогы Джеффри II қайтыс болғаннан кейін бұл жоспарлар күшін жойды және Джон 1210 жылы екінші жорығына дейін Ирландияға оралмады.
John alienated many of the island's resident elites (Irish and English), lost most of his army in battle or through desertion, and returned to England less than a year after arriving. Scholars have largely agreed that this was most likely to do with the presence of Hugh de Lacy but it is also likely that John ran out of money. It has been suggested that his departure was a setback in much broader plan to set up administrative structures in Ireland in order to control the unruly Barons via loyal, royalist forces such as Walter, De Burgh and De Verdon and that when De Lacy began to threaten his position, he escaped back to the safety of England. Upon his departure, his father Henry granted the office of justiciar to the Baron John de Courcy, who had massive influence in Ulster. In 1186 Hugh De Lacy was assassinated by an Irishman and plans were made to send John back to Ireland. However, the death of his brother, Geoffrey II, Duke of Brittany, in France cancelled these plans and John did not return to Ireland until his second expedition in 1210.
Тарихнама
Экспедиция үкіметтік құжаттардың жетіспеуіне және осыған байланысты ирландиялық жылнамалар мен Джеральдтың еңбектері сияқты көздерге сүйенуге байланысты көптеген тарихи пікірталастарға себеп болды.
The expedition has attracted much historical debate due to the lack of government records available and the subsequent reliance on sources such as the Irish Annals and the writings of Gerald.