Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ибериялық жылқы – Иберия түбегіне тән бірнеше жылқы тұқымдарын білдіреді. Қазіргі таңда, кейбір тұқымдар БҰҰ-ның Тамақ және Ауыл шаруашылығы ұйымы (FAO) тарапынан ресми түрде мойындалса, түбекке тән деп саналатын басқа жылқылар мойындалмаған. Сонымен қатар, кейбір заманауи тұқымдар митохондриялық ДНК арқылы тарихи жергілікті тұқымдардан шыққандығы анықталған, ал басқалары Иберия түбегінен тыс жерлерде пайда болған. Қалған FAO мойындаған тұқымдар белгілі шетелдік қан араласуынан немесе жақында селекцияланған тұқымдар болып табылады.
The Iberian horse is a designation given to a number of horse breeds native to the Iberian peninsula. At present, some breeds are officially recognized by the FAO, while other horses believed to be native to the peninsula are not. Likewise, some modern breeds are understood from mitochondrial DNA to be descended from historic landraces, while others have origins outside the Iberian peninsula. The remaining FAO recognized breeds are of well known foreign blood, or are recently developed breeds.
Тарих
Үңгірдегі суреттер жылқылардың б.з.б. 20-25 мың жыл бұрын Иберия түбегінде болғанын көрсетеді. Иберия жылқылары үйретілген жылқы түрлерінің ең көнелерінің бірі саналады. ДНК зерттеулерінің нәтижесінде, кейбір тұқымдардың шежіресі шамамен б.з.б. 6200 жылға дейін, ерте Иберия неолиті кезеңінде өмір сүрген жабайы жылқыларға жетеді. Бұрын Сораяның бірнеше қазіргі заманғы тұқымдардың ата-тегі болуы мүмкін деген гипотеза болған, себебі оның гаплотипі Иберия жылқысының барлық популяциясында кездеседі. Бірақ ол басқа мДНК желілерінен гөрі сирек кездеседі. Осылайша, қазіргі деректер олардың бұрынғыдай тығыз байланысты емес екенін көрсетеді. Дегенмен, мәселе Сораяның ежелгі заманнан бері үлкен генетикалық тартылуға ұшырауында.
Cave paintings show that horses have been present on the Iberian Peninsula as far back as 20,000 to 25,000 BCE. Iberian horses are thought to be among the oldest types of domesticated horses. DNA studies indicate certain breeds have ancestry that can be traced to wild horses that lived about 6200BCE, in the Early Iberian Neolithic period. There is a past hypothesis that the Sorraia may have been an ancestor of several modern breeds, and it is possible as their haplotype is found throughout the Iberian horse population, though it is not as frequently found as other mDNA lineages. Thus current evidence suggests they are not as closely related as once thought. However, the problem is that the Sorraia has endured a major genetic bottleneck since ancient times,
Тарих бойында Иберия жылқылары Испанияны мекендеген кельттер, карфагендіктер, римдіктер, түрлі герман тайпалары және арабтар сияқты көптеген халықтар мен мәдениеттердің ықпалына ішкірген. Иберия жылқысы б.з.б. 450 жылдан бері талантты соғыс атты ретінде танылған. Иберия түбегіндегі қазіргі жылқылардың митохондриялық ДНК-сы және Солтүстік Африкадағы Барб аттарының зерттеулері жылқылардың Гибралтар бұғазын екі бағытта кесіп өтіп, будандасқанын нақтылайды. Бұл тұқымдардың қайсысы көне екенін анықтау мүмкін емес, екеуі де рим дәуіріне, Испанияны мұсылмандар басып алғаннан бұрынғы кезеңге жатады, осы будандасудың басталуы деп есептеледі. Испания мен Португалияда 1980 жылдары Солтүстік Иберия тұқымдарын жойылудан құтқаруға бағытталған күш-жігер басталды, олардың кейбіреулері ондаған малға дейін азайған еді. Таза испандық (Андалузиялық) жылқының Картузия тұқымы да 150-ге жуық малдан тұратын өсіп-өндірілген санымен қауіп төмендеп, құрып кетуге жақын болды.
Throughout history, Iberian horses have been influenced by many different peoples and cultures who occupied Spain, including the Celts, the Carthaginians, the Romans, various Germanic tribes and the Arabs. The Iberian horse was identified as a talented war horse as early as 450 BCE. Mitochondrial DNA studies of the modern horses of the Iberian peninsula and Barb horse of North Africa present convincing evidence that horses crossed the Strait of Gibraltar in both directions and crossbred. It is not possible to determine which of these strains is the older one, and both trace to the Roman era, far earlier than the Muslim conquest of Spain that is commonly assumed to mark the beginning of such crossbreeding. In Spain and Portugal, the 1980s marked the start of efforts to bring back several of the Northern Iberian breeds from extinction, some of which were down to a few dozen individuals. The Cartusian strain of Pure Spanish (Andalusian) horse was also endangered, with a breeding population of about 150 animals.