Кіріспе

Тернус иллюзиясы, сондай-ақ Тернус эффекті деп те аталатын, адамның көру қабылдауымен байланысты көзге көрінетін қозғалыс иллюзиясы. Иллюзияның бір түрін қарапайым түсіндірсек, екі диск (бұл жерде сол жақтағы L және ортадағы C деп аталады) үш кадрдың біріншісінде қатар көрсетіледі. Одан кейін өте қысқа, өзгермелі уақытқа бос кадр ұсынылады. Соңғы кадрда екі ұқсас диск (ортадағы C және оң жақтағы R) ығысқан күйде көрсетіледі. Фреймдер арасындағы уақыт аралығы, сондай-ақ арақашықтық пен орналасу сияқты әртүрлі факторларға байланысты, бақылаушылар элементтік қозғалысты қабылдайды, онда L, R-ге қарай қозғалғандай көрінеді, ал C өз орнында тұрады, немесе топтық қозғалысты сезінеді, онда L және C бірге C және R-ге қарай қозғалады. Элементтік және топтық қозғалысты 1- және 2-суреттердегі оң жақтағы анимацияланған мысалдарда көруге болады.

Шолу

1926 жылы және 1938 жылы гештальт психологы Джозеф Тернус «феномендік сәйкестік мәселесін» байқап, анықтады. Тернус зерттеулері 1917 жылы Пиклердің осы саладағы алдыңғы жұмыстарына негізделген. Тернус ашқан феномендік сәйкестік мәселесі адамның көру жүйесінің табиғи қабілетіне байланысты туындайды, ол объектінің анықтамалық белгілері күрт өзгерген жағдайда да объектінің өзін сақтап қалады. Тернус байқаған эффект, шындығында, екі тұрақты қабылдау немесе көрінетін қозғалыстың қабылдауы болды, ол бірінен соң бірі көрсетілген үш кадрдан тұратын дисплей арқылы анықталды. Зерттеулер көрсеткендей, көрінетін қозғалыстағы осы айырмашылықтар көру элементтерін осындай етіп топтастыру арқылы қол жеткізіледі, бұл қозғалысты қабылдау мен объектінің сәйкестігін қабылдаудың өзара байланысын қамтамасыз етеді. Орташа ISI (интерстимул интервалы) кезінде қабылданатын қозғалыс екі тұрақты болады, яғни бақылаушы үшін қабылдау тәжірибесі элементтік қозғалыс пен топтық қозғалыс арасында спонтанды түрде ауысады. Екі тұрақтылық болған кезде, бақылаушылар қай қабылдаутың ұзақ әсер қалдыратынын бағалай алады. Жоғарыда айтылғандай, екі қабылдау бір уақытта ешқашан болмайды. Бұл орташа ISI-дің топтық қозғалыстың және элементтік қозғалыстың әрқайсысының нақты мәндеріне байланысты әртүрлі пайызын беруіне байланысты болады. Бұл эффектті 1-суретте беттің жоғарғы бөлігіндегі мысалда көруге болады. Брэддиктің 1980 жылғы зерттеулеріне сәйкес, элементтік қозғалысты төменгі деңгейдегі, қысқа қашықтықтағы қозғалыс процесіне байланыстыруға болады, ол қысқа ISI көрсетілгенде 1-ші және 3-ші кадрлар арасындағы дисплейдің ортасындағы екі элемент үшін қозғалыс жоқтығын немесе нөлдік қозғалысты көрсетеді. Бұған жауап ретінде жоғары деңгейдегі, ұзақ қашықтықтағы қозғалыс процесі элементтік қозғалыс сигналын жібереді. Бұл сыртқы элемент дисплейдің қарама-қарсы жағына және кері қарай секіргендей көрінеді.

Топтық ұсыныс

Тернус қозғалысы дисплейіндегі ISI (Екінші кадр) кем дегенде 50 миллисекундқа созылса, топтық қозғалысты байқауға болады. Топтық қозғалыс қабылдаушыға дисплейдегі барлық дискілер бір уақытта оңға, содан кейін кері қарай қозғалғандай сезім тудырады. Бұл эффект элементтік қозғалыс сияқты 3-суретте де, 2-суретте де көрініс береді. Брэддик 1980 жылы ұзақ ISI кезінде топтық қозғалыстың пайда болуын қозғалыс дисплейінің орталық элементтеріндегі қысқа қашықтықтағы қозғалыс процесінің сигнал беруімен байланыстырды, бұл өз кезегінде үш элементтің бірдей қозғалып жатқанын сигналдайтын ұзақ қашықтықтағы процеске әкеледі. Бұрыңғыдай, зерттеулер жоғары деңгейдегі қозғалыс механизмдерінің соңғы қабылдау шешімін анықтайтыны туралы болжамдар жасады, бірақ He & Ooi-дің соңғы зерттеулері көрсеткендей, бұл соңғы шешімге көріністегі элементтердің жақындығы, ұқсастығы және ортақ бет сияқты топтастыру факторларын ескеру де әсер етеді. Тернус эффектінің себептеріне қатысты көптеген идеялар бар, алайда қазіргі зерттеулер де оның неліктен пайда болатынын толыққанды түсіндіре алмайды және осы құбылысқа жауапты нақты механизмдерді анықтаған жоқ. Петерсик және оның командасы 2006 жылы әрбір қабылдауды зерттеу үшін қарқынды миді бейнелеу зерттеулері осы мәселені шешудің ең перспективалы жолы екенін ұсынды.