Маркетто Кара – қалыпты кезеңнің италияндық композиторы, лютнист және әнші. Мантуя сарайында қызмет етті, Гонзага және Медичи отбасыларымен байланыста болды. Фроттола жанрындағы шығармаларымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық композитор
Italian composer
Марчетто Кара (шамамен 1465 – шамамен 1525) – итальяндық композитор, лютнист және Ренессанс дәуірінің әншісі. Ол негізінен Мантуя қаласында қызмет етті, Гонзага және Медичи отбасыларымен тығыз байланыста болды, сондай-ақ Бартоломео Тромбончиномен бірге фроттола жанрында шығармалар жазушы ретінде белгілі болды.
Marchetto Cara (c. 1465 – probably 1525) was an Italian composer, lutenist and singer of the Renaissance. He was mainly active in Mantua, was well connected with the Gonzaga and Medici families, and along with Bartolomeo Tromboncino, was well known as a composer of frottolas.
Өмір
Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. 1494 жылға қарай ол Мантуядағы Гонзага сарайының қызметкері болған, және ол өліміне дейін, жақын қалаларға ән айту үшін саяхаттаудан басқа, үзіліссіз сол жерде қалды. Оның міндеттерінің ішінде Сан-Пьетро соборында (Мантуя) және Гонзага отбасының жеке меншігінде әншілерді басқару болды. Музыканы жақсы көретін және қолдау көрсеткен олар көптеген музыканттарды жұмысқа алды, және Кара олардың ішінде ең бастысы болды: ол тойларға, мемлекеттік шараларға, интермедияларға және жеке кештерге музыка жазды, осылайша сол заманғы ең талғамды жеңіл музыканы жасады. Тромбончиномен бірге ол фроттоланың ең танымал композиторы болды, және оның шығармалары оның өлімінен кейін де жиналып, жарияланып тұрды. Ол, ең болмаса, 1525 жылы қайтыс болған болуы мүмкін, өйткені оның әйелі 1526 жылдың басында қайтадан тұрмысқа шықты, ал сол кезде әйелдерге қайта тұрмысқа шығу үшін тоғыз ай күту міндетті болған. Ол қайтыс болған кезде бай адам болды, қалада екі үйі және екі үлкен егістік жері болды: Гонзага отбасы оған жақсы жалақы төлегені анық. Кара композитор ғана емес, әнші және лютнист ретінде де танымал болды. Ол Мантуяда жұмыс берушілері үшін ән шырқады, сонымен қатар Солтүстік Италияның барлық аймандарын аралап, Медичи, Бембо отбасы, Болоньядағы Бентивоглио отбасы және Верона, Венеция, Падуа, Пезаро, Кремона және басқа қалалардағы басқа да аристократтар үшін ән айтты. Бальдассаре Кастильоне оның әнін естіп, Леонардо да Винчиді мақтаған «Сардар кітабында» (1528, Венеция) оның туралы жазды:
Very little is known of his early life. By 1494 he was already employed by the Gonzaga court at Mantua, and he evidently stayed there, without interruption except for travel to sing in nearby cities, until his death. Among his duties were directing the singers both in the Cathedral of San Pietro (Mantua) and in the private estate of the Gonzaga family. As lovers and patrons of music, they employed numerous musicians, and Cara was chief among them: he wrote music for weddings, for state occasions, for intermedi, and for private entertainments, and in so doing created some of the most refined light music of the time. Along with Tromboncino, he was the most famous composer of frottole, and his compositions continued to be collected and published after his death. Most likely he died in 1525, since his widow remarried in early 1526, and there was at the time a legal requirement for a widow to wait nine months prior to remarriage. When he died he was a wealthy man, owning two houses in the city and two large country estates: evidently the Gonzaga family paid him well. Cara was famous not only as a composer, but as a singer and a lutenist. He sang at Mantua, for his employers, but also traveled throughout northern Italy, singing for the Medici, the Bembo family, the Bentivoglio family in Bologna, and other aristocrats in Verona, Venice, Padua, Pesaro, Cremona, as well as other cities. Baldassare Castiglione heard him sing, and wrote of him in his famous Book of the Courtier (Venice, 1528), in the same paragraph in which he praises Leonardo da Vinci:
«Біздің Маркетто Кара әнімен әсер етеді, бірақ одан да жұмсақ гармониямен, тәтті және қайғылы әуенмен, сананы жұмсақ сезімге бөлейді және оған зор қуаныш сыйлайтын құштарлықты сіңіреді» (Томас Хобидің аудармасы, 1561).
And no lesse doeth our Marchetto Cara move in his singinge, but with a more softe harmonye, that by a delectable waye and full of mourninge swetnesse maketh tender and perceth the mind, and sweetly imprinteth in it a passion full of great delite (translated by Sir Thomas Hoby, 1561).
Шығармалары
Ол негізінен фроттолалар – жеңіл, діни емес музыкалық форма және мадригалдың алға бабасы – жазған композитор болғанымен, бірнеше қасиетті шығармалардың авторы болды, соның ішінде үш дауысты Salve Regina (Мариандық әндердің бірі) және жеті рухани мақтау өлеңі (laude spirituali). Оның фроттолаларының көпшілігі гомофониялық болып келеді, тек фразалардың басында қысқа имитациялық бөлімдер кездеседі; олар құлаққа жағымды, оңай әнтеледі және көбінесе би сияқты ырғақтарды қолданады. Оның 100 фроттоласының мәтіні көбінесе авторсыз, бірақ 16 өлеңнің авторлары анықталған. Көптеген өлеңдер барзелетта түрінде, сондай-ақ страмботти, сонеттер, капитоли және одалар да бар. Көбінесе өлеңдер қайырманды форматта жазылған. Караның ең белгілі фроттолаларының бірі – Io non compro più speranza 1504 жылы жазылып, Петруччидің Фроттолалар жинағының бірінші кітабында жарияланған. Оның кейбір кезеңгі фроттолалары мазмұны жағынан тереңдеу келеді және 1520-жылдардың соңы мен 1530-жылдары, оның қайтысынан кейін дамыған мадригалдың пайда болуын болжайды.
Though predominantly a composer of frottolas, a light secular form and ancestor of the madrigal, he also wrote a few sacred pieces, including a three voice Salve Regina (one of the Marian Antiphons) as well as seven laude spirituali. His frottolas are for the most part homophonic, with short passages of imitation only at the beginnings of phrases; they are catchy, singable, and often use dance like rhythms. The poetry for most of his 100 frottolas is anonymous, though the authors of 16 poems have been identified. Most of the poems are in the form of the barzellette, but there are also strambotti, sonnets, capitoli and ode. Almost everything is in a verse refrain format. One of Cara's best known frottolas, Io non compro più speranza was composed in 1504 and published in the first book of Frottolas of Petrucci
Some of his later frottolas are more serious in character, and foreshadow the development of the madrigal, which took place in the late 1520s and 1530s, right after his death.