Кіріспе

1780 - 1784 жылдардағы Оңтүстік Үндістандағы соғыс – 1780 - 1784 жылдардағы Майсур патшалығы мен Британдық Шығыс Үндістан компаниясы арасындағы қақтығыс. Сол кезде Майсур Үндістандағы Францияның маңызды одақтасы болды, ал Америка революциялық соғысында Ұлыбританияның Франция және Голландияға қарсы күресі Үндістандағы англо-майсурлық қарым-қатынастарға әсер етті. Компания жағындағы сарбаздардың көп бөлігін компания өзі дайындап, оқытып, жалақысын төлеп, басқарды, британ үкіметі емес. Дегенмен, компанияның операцияларына Ұлыбританиядан келген корольдік әскерлер мен Ұлыбританияның королі III Георг басқарған Ганновер әскерлері де көмектесті. 1779 жылы британдықтар француздық Маэ портын басып алғаннан кейін, Майсур билеушісі Хайдер Әли 1780 жылы британдықтарға қарсы соғыс ашты, ал бастапқы науқандарда айтарлықтай жетістікке жетті. Соғыс барысында британдықтар бірқатар аумақтарды қайтарып алды. Франция мен Ұлыбритания екеуі де соғысқа көмек көрсету үшін Еуропадан әскерлер мен теңіз күштерін жіберді, және 1780 жылы Ұлыбритания Голландия Республикасына соғыс жариялағаннан кейін бұл соғыс кеңейді. 1783 жылы Франция мен Ұлыбритания арасындағы алдын ала бейбіт келісім туралы хабар Үндістанға жетті, нәтижесінде француздықтар Майсурға соғыс көмегін тоқтатты. Британдықтар да қақтығысты аяқтауға тырысты, және британ үкіметі компанияға Майсурмен бейбітшілік орнатуды бұйырды. Бұл 1784 жылғы Мангалор шартына әкеп соқты, ол компанияның Уоррен Хейстингс сияқты шенеуніктердің өте қолайсыз деп тапқан шарттары бойынша соғысқа дейінгі жағдайды қалпына келтірді.

Өмірбаян

Хайдер Әли Майсурды басқарды (бірақ ол патша атағына ие болған жоқ). Бұрынғы Маратхаларға қарсы соғыста британдықтардың сенімін сатқаны үшін ашуланған Хайдер Әли британдықтардан кек алу үшін француздық одаққа бекінді. 1778 жылы Франция Ұлыбританияға қарсы соғыс жариялағаннан кейін, елші Бенджамин Франклиннің беделіне сүйене отырып, Британдық Шығыс Үндістан компаниясы француздарды Үндістаннан қуу үшін континенттегі қалған француздық иеліктерді басып алуға бел буды. Компания 1778 жылы Пондичерри және басқа француз бекіністерін жаулап алудан бастады. Содан кейін 1779 жылы Малабар жағалауындағы Махедегі француз бақылауындағы портын басып алды. Махе Хайдер үшін зор стратегиялық маңызға ие болды, өйткені ол порт арқылы француздық қару-жарақ пен оқ-дәрілерді алды, және Хайдер британдықтарға ол оның қорғауында екенін айтқан ғана емес, сонымен қатар оны қорғау үшін әскерлер де жіберді. Хайдер британдықтарға қарсы конфедерация құруға кірісті, оған француздардан өзге Маратхалар мен Хайдарабад низамы да кірді.

Соғыс

1780 жылдың шілдесінде Хайдар Әли 80 мыңдық әскерімен Карнатикке шабуыл жасады. Ол шығыс Гаттардың жоталары арқылы түсіп, солтүстік Аркоттағы британдық бекіністерін қоршауға алуға дейін ауылдарды өртеп жіберді. Британдықтар жауап ретінде қоршауды көтеру үшін 5000 сарбаздық күш жіберді. Аркоттағы лагерінен Хайдар Әли өзінің үлкен ұлы Типу Сұлтан басқаратын әскерінің бір бөлігін Гунтурдан полковник Уильям Бейли басқарған британдық күшті тоқтатуға жіберді. Бейли полковник Гектор Мунро армиясын Мадрастан 145 миль (233 км) солтүстікке күшейтуге жіберілген еді. 1780 жылдың 10 қыркүйегінде таңертең Бейлидің күштері Полилр маңында Типунің артиллериясынан қатты атысқа түсті. Бейли өзінің күштерін ұзын шаршы құралымға жинап, баяу алға жылжи бастады. Бірақ Хайдар Әлидің атты әскері құралымның алдыңғы қатарын бұзып, көптеген жарақаттар келтіріп, Бейлиді қарсыласуға мәжбүр етті. Британдықтардың 3820 сарбазының 336-сы қаза тапты. Бұл жеңіліс сол кездегі Үндістандағы Шығыс Индия компаниясының ең ауыр жеңілісі саналды. Мунро жеңіліске жауап ретінде Мадрасқа шегінді, мүлігін тастап, Канджипурамдағы су қоймасына қаруларын лақтырып жіберді. Нараван, шындығында, бұл қырғын болғанын, тек 50 офицер мен 200 сарбаз тұтқынға алынғанын, соның ішінде Бейлидің де болғанын айтады. Мадраста жеңіске жетудің орнына Хайдар Әли 3 қарашада басып алған Аркотты қайтадан қоршауға алды. Бұл шешім британдықтарға оңтүстіктегі қорғанысын нығайтуға және сэр Эйр Кут басқаратын күш-жабдықтарды Мадрасқа жіберуге уақыт берді. Кут Чидамбарамда жеңіліске ұшыраса да, Порто-Ново және Шолинхур шайқастарында Хайдар Әлиді жеңді, ал Типу Вандиваш қоршауын көтеруге мәжбүр болды және Веллорды қоршауға алды. 1781 жылдың жазында Мадрас губернаторы болып лорд Маккартни келгенімен бірге Голландия Республикасымен соғыс жайлы жаңалықтар да келді. Маккартни Үндістандағы голландтық бекіністерін басып алуға бұйрық берді, ал британдықтар үш апталық қоршаудан кейін 1781 жылдың қарашасында Хайдар Әлидің 2000 сарбазынан тұратын қорғанысқа қарсы Негапатамдағы голландтық басты бекінісін басып алды. Бұл Хайдар Әлиді теңізге билік ететін күшті толық жеңуге ешқашан мүмкін емес екенін түсінуге мәжбүр етті, өйткені британдық теңіз күштерінің қолдауы жеңіске үлкен үлес қосты. Типу сондай-ақ 1782 жылдың 18 ақпанында Танжоре маңындағы Аннагудиде полковник Брейтвейтті жеңді. Шығыс жағалауда генерал Джеймс Стюарт басқаратын әскер Мадрастан қоршалған бекіністерді қайта жабдықтау және француз әскерлері келіп, Майсур әскерлерімен біріккен Куддалорды басып алу үшін аттанды. Стюарт Куддалорды қоршауға алды, бірақ күштері шамамен тең болды. Француз флоты Baillie de Suffren британдық флотты ығыстырып, Куддалордың қорғанысына көмектесу үшін теңізшілерді түсірді. Алайда Франция мен Ұлыбритания арасындағы алдын ала бейбіт келісім туралы хабар келгеннен кейін қоршау тоқтатылды. Лорд Маккартнимен дауласып жүрген генерал Стюарт ақырында Англияға қайтарылып алынды. Британдықтар 1783 жылдың наурыз айында Мангалорды басып алды, бірақ Типу өзінің негізгі әскерін алып келіп, Беднорды қайта басып алғаннан кейін Мангалорды қоршап, ақырында басып алды. Сонымен қатар, Стюарт әскері мен полковник Уильям Фуллартонның Танджор аймағындағы әскерлері бірікті, ол қараша айында Палгхаутчерридегі бекіністі басып алып, кейін аз қарсылықпен Коимбатурға кірді.

Жауынгерлік құрмет

Карнатик екі кезеңде: 1780–1784 жылдары, Екінші Англо-Майсур соғысы кезінде, Хайдер Әли Мадрас қаласына қауіп төндіргенде; және 1790–1792 жылдары, Үшінші Англо-Майсур соғысы кезінде, Майсурды қоршауға дейін марапатталды. Алғаш рет 1829 жылы Бенгалияның туған жергілікті жаяу әскерінің үш батальонына берілген, бірақ 1857 жылғы көтеріліске қатысқандары үшін таратылғаннан кейін оның мәні жойылды. 1889 жылы Мадрас президенттігі армиясының жиырма бірлігіне берілді. Бұл жауынгерлік құрметтің өте жағымсыз екені, Үндістан үкіметі қолданатын ресми айыптау термині саналады.