Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы түбек

Солтүстікленд түбегі, бұрын Солтүстік Окленд түбегі деп аталған, Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының ең солтүстігінде орналасқан. Ол аралдың қалған бөлігімен Окленд мойыны арқылы жалғасқан, ол Уайтемата шығанағы мен Манукау шығанағы арасындағы Окленд қалалық аймағының ортасындағы тар жер тілкесі. Түбек жергілікті басқару аймағы – Солтүстікленд аймағымен толық сәйкес келмейді, ол түбектің солтүстік 80% -ын құрайды. Түбектің оңтүстік бөлігі әкімшілік тұрғыдан Окленд аймағының құрамына кіреді.

Геология

Жарым аралы 22 миллион жыл бұрын арал ретінде қалыптасқан, бұл аймақ Тынық мұхиты және Австралия плиталарының әрекеттесуінен жоғары көтерілуіне байланысты болды. 25 және 22 миллион жыл бұрын Солтүстік және Шығыс жағалаулары тікелей жанында болды, ал Шығыс жағалауы тектоникалық күштердің әсерінен оңтүстік-шығысқа қарай жылжыды. Нортленд жерінің көп бөлігі – аллохтон, яғни басқа жерде пайда болған және қазіргі орнына жылжытылған үлкен жер блогы, ені 85 шақырымға дейін жетеді. Оның құрылысы күрделі, көптеген кіші жарым аралы тармақталған. Нортленд түбегінің ең солтүстік 100 шақырымы Аупури түбегін құрайды – түбек үстіндегі түбек, ені шамамен 10 шақырымға дейін тарылады. Аупури түбегінің солтүстік ұшында бірнеше мүйістер орналасқан: Мария ван Димен мүйісі, Рейнга / Те Реренга Ваируа мүйісі, Солтүстік мүйісі / Оту және Хикуруа / де Сурвилл жартастары, ең солтүстік нүктесі, 34° 23' 47" оңтүстік ендігінде. Жарты аралының батыс (Тасман теңізі) жағалауының ортасында орналасқан Каипара порты – әлемдегі ең ірі порттардың бірі, солтүстіктен оңтүстікке қарай 65 шақырымға созылған. Солтүстікке қарай кішкентай Хокианга порты орналасқан, ол маори халқы үшін ерекше тарихи және мәдени маңызға ие. Шығыс жағалауында тағы бір тарихи маңызды орын – Вайтанги және оны қоршаған аралдар шығанағы. Бұл Жаңа Зеландияның алғашқы отарлық кезеңіндегі маңызды қоныс аумағы болды және ұлттық мифологияда Жаңа Зеландия мемлекеттілігінің негізгі құжаты саналатын Вайтанги шартына алғаш рет (1840 жылдың ақпанында) қол қойылған жер. Жарты аралындағы ең ірі елді мекен (Окленд агломерациясының бөліктерін есептемегенде) – Тынық мұхитына ашылатын порты бар Вангарей, жарты аралының ең кең нүктесіне жақын орналасқан.