Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан дініндегі литургиядағы каноникалық сағат – Лаудс. Құдай қызметінің каноникалық сағаты болып табылады. Римдік ритуал бойынша Сағаттар Литургиясында бұл маңызды сағаттардың бірі, көбінесе таңғы намазбен бірге, ерте таңда оқылады.
Canonical hour in Christian liturgy
Lauds is a canonical hour of the Divine office. In the Roman Rite Liturgy of the Hours it is one of the major hours, usually held after Matins, in the early morning hours.
Атауы
Бұл атау псалтирьдің соңғы үш псалмынан (148, 149, 150), «Лаудате» псалмынан шыққан, олар Рим ритуалының бұрынғы нұсқаларында күн сайын оқылған және барлығында «лаудате» сөзі жиі қайталанатын. Бастапқыда «Лаудс» сөзі тек соңғы үш псалмды білдірген. Бірте-бірте Лаудс бүкіл құлшылыққа қолданыла бастады. V және VI ғасырларда Лаудс «Матутинум» деп аталды. Орта ғасырларда түндегі құлшылық «Ноктурн» деп, ал таңғы құлшылық «Матин» деп аталды. Ұзақ түндегі құлшылық кейіннен «Матин» ғибадат сағатына айналып, екі немесе үш бөлікке бөлінді; таңғы құлшылық Лаудс болды. Рим папасы Пий X жүргізген реформадан кейін Лаудс төрт псалмға немесе псалмның бөліктеріне және Ескі өсиеттің ән-жырларына дейін қысқартылды, соның салдарынан күнделікті Лаудстың соңына псалтирьдің соңғы үш псалмын (148–150) қосу салты тоқтатылды.
The name is derived from the three last psalms of the psalter (148, 149, 150), the Laudate psalms, which in former versions of the Lauds of the Roman Rite occurred every day, and in all of which the word laudate is repeated frequently. At first, the word Lauds designated only the end, that is to say, these three psalms. Little by little the Lauds was applied to the whole office. In the 5th and 6th century the Lauds were called Matutinum. By the Middle Ages, the midnight office was referred to as Nocturns, and the morning office as Matins. The lengthy night office later became the liturgical hour of Matins and was divided into two or three nocturns; the morning office became Lauds. After Pope Pius X’s reform, Lauds was reduced to four psalms or portions of psalms and an Old Testament canticle, putting an end to the custom of adding the last three psalms of the psalter (148–150) at the end of Lauds every day.
Символикасы мен мәні
Бұл таңғы құлшылық қызметі, сондықтан оның символикасы Мәсіхтің қайта тірілуімен байланысты. Фернан Кабролдың сөзіне сүйенсек, "Lauds – күн шығысымен қарсы алатын, жеңіске жеткен Мәсіхтің бейнесін көрсететін нағыз таңғы дұға, және оған күнді бағыштайды". Лаудс құлшылығы христианға күнің алғашқы ісі мақтау болуы керектігін, ал күннің алапаттықтарына қарсы тұрудан бұрын ойлардың Құдайға арналуы керектігін еске салады.
This is the office of daybreak and hence its symbolism is of Christ's resurrection. According to Fernand Cabrol, "Lauds remains the true morning prayer, which hails in the rising sun, the image of Christ triumphant—consecrates to Him the opening day". The office of Lauds reminds the Christian that the first act of the day should be praise, and that one's thoughts should be of God before facing the cares of the day.
Вариациялар
Барлық салтанатты мерекелерде және мерекелерде, сондай-ақ қасиеттілердің барлық мереке күндері, тиісті бөлімдердегі өз Лаудыс антифондарымен, аптаның бірінші жексенбісінің псалмдары мен әндері оқылады. Олар: 63-ші псалм, Даниял кітабынан 3-тарау, 37- және 88-ші псалмдар, сондай-ақ 149-шы псалм. Қасиеттілердің мерекелерінде сағаттың әртүрлі бөлімдері аталып өтілетін әулиенің өкілінен немесе жалпыдан алынуы мүмкін. Егер мереке ескерткіш мәртебесіне ие болса, әулиеге арналған нақты бөлімдер (тиісті бөлімдер) қолданылады, ал қалған бөлімдер апта күнінен алынады, гимннен (қажет болған жағдайда жалпы мәтіндерден алуға болады), Бенедикт антифонынан (тиісті немесе жалпыдан міндетті түрде алу керек), тілектерден (қажет болған жағдайда жалпы мәтіндерден алуға болады) және жинақтан басқа. Литургиялық жылдың кейбір кезеңдерінде, мысалы, Ұзақ ораза немесе Пасха уақытында, көптеген дұғалар осы кезеңнің әр күніне арналған болады. Қасиетті аптада, Рождество мен Пасханың октаваларында және Адвенттің соңғы сегіз күнінде бұл литургиялық күндер басқа мерекелерді тойлауға басымдық береді.
On all solemnities and feasts as well as on all feast days of the saints with their own Lauds antiphons in the proper, the psalms and cantica from the Sunday of the Week I are sung. These are: Ps. 63, the canticle from Dan 3, 37 88 and Ps. 149. On feasts of saints the various parts of the hour may be taken from the office of the saint being celebrated or from the common. If the feast has the rank of a memorial, any parts specifically provided for the saint (the parts from the proper) are used, while the other parts come from the weekday, with exception of the hymn (which may be optionally taken from the common texts), the antiphon for the Benedictus (which must be taken from the proper or the common), the intercession (which may be optionally taken from the common texts), and the collect. In some seasons of the liturgical year, such as Lent or Eastertide, many of the prayers are proper for each day of the season. In Holy Week, the octaves of Christmas and Easter, and the last eight days of Advent, these liturgical days displace the celebration of other feasts.
Батыс шіркеуінің басқа да ырымдары
Амвросиандық және мозарабик қызметтерінде Лаудс римдік Лаудстың негізгі бірнеше элементін сақтап қалды: Бенедикт, Ескі Ғимараттан әндер және лаудат псалмдары, алайда олар басқа тәртіппен орналастырылған (қ. Жермен Морин, сілтемелер тізіміндегі еңбектері). Бенедиктиндік литургияда Лаудс қызметі римдік Лаудсқа өте ұқсас, әндерді пайдалануда ғана емес, сонымен қатар жалпы құрылымында да.
In the Ambrosian Office, and also in the Mozarabic, Lauds retained a few of the principal elements of the Roman Lauds: the Benedictus, canticles from the Old Testament, and the laudate psalms, arranged, however, in a different order (cf. Germain Morin, op. cit. in bibliography). In the Benedictine liturgy, the office of Lauds resembles the Roman Lauds very closely, not only in its use of the canticles but also in its general construction.
Армяндық литургия
Армян таңғы (немесе ерте) сағаты (арм. Առաւաւտեան Ժամ aṛawotean zham) күнделікті циклдағы орны және маңыздылығы тұрғысынан Рим литургиясындағы Лаудс қызметімен сәйкес келеді. Бұл Армян литургияларының арасында апта күніне, литургиялық әуенге, күнді еске алуға және литургиялық маусымға байланысты литургияның реті мен мәтінінің өзгеруі жағынан ең күрделісі болып табылады. Көптеген қолжазбалар мен Армян сағат кітабының (арм. Ժամագիրք Zhamagirk`) басылған нұсқаларында таңғы сағат Құдайдың Ұлын еске алатыны айтылады, ал кейбір қолжазбаларда "оны яһудилер ұстаған сәтте" деп қосымша түсіндіріледі. Бұл Жаңа өсиеттегі Ізгі хабарларда баяндалған Исаның тұтқындалуы және сұраққа алуы туралы оқиғаға сілтеме жасайды.
The Armenian Morning (or Early) Hour (Armenian: Առաւաւտեան Ժամ aṛawotean zham) corresponds to the office of Lauds in the Roman Liturgy, both in its position in the daily cycle and in its importance. This is the most complex of all Armenian liturgies in terms of the variations in the order and text of the liturgy depending on the day of the week, liturgical tone, commemoration of the day, and liturgical season. Many manuscripts and printed editions of the Armenian Book of Hours (Armenian: Ժամագիրք Zhamagirk`) state that the morning hour commemorates the Son of God, with some manuscripts adding, "at the time he was seized by the Jews". This is in reference to the story of the arrest and interrogation of Jesus found in the New Testament Gospels.
Таңертеңгі ғибадат кестесі
Жексенбі және мереке күндері таңғы уақытта күннің тақырыбын көрсететін ән-күйлер енгізілуі мүмкін, мұндай мүмкіндіктер жеті бөлімге бөлінген. Бұл жеті бөлімнің әрқайсысы Ескі немесе Жаңа өсиеттен алынған псалм немесе әнмен байланысты.
In the morning hour for Sundays and feasts there are seven slots into which hymnody may be inserted which reflects the theme of the day. Each of these seven slots is associated with a psalm or canticle from the Old or New Testaments.
Шығыс христиандығы
Византиялық ғұрыпты ұстанатын Шығыс православие және Шығыс католик шіркеулерінде Рим ғұрыбының Лаудасына балама болып табылатын қызмет – Ортрос. Ол дәстүрлі түрде үш «Лаудат» псалмдарымен (148–150) аяқталады.
Among the Eastern Orthodox and Eastern Catholic Churches which follow the Byzantine Rite, the office comparable to the Lauds of the Roman Rite is the Orthros. It also contains the three Laudate psalms (148–150), with which it traditionally closes.
Лютерандық және англикандық дәстүрлер
Лаудс, басқа каноникалық сағаттар сияқты, христиандардың басқа дінбағындағы өкілдерімен де, әсіресе лютеран шіркеулерінде де сақталады. Англикандық қауымдастықта осы құлшылықтың элементтері Жалпы дұғалар кітабы бойынша тойланатын Таңертеңгі дұға қызметіне енгізілді, ал бұл сағаттың өзі көптеген англикандық діни ордендерде орындалады.
Like the other canonical hours, Lauds is observed by Christians in other denominations, notably those of the Lutheran Churches. In the Anglican Communion, elements of the office have been folded into the service of Morning Prayer as celebrated according to the Book of Common Prayer, and the hour itself is observed by many Anglican religious orders.