Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сан-Хуан Капистрано, Калифорниядағы бұрынғы Ачьячемен ауылы
Former Acjachemen village in San Juan Capistrano, California
Путуидем (Ачьячемен тілінде: "қарын" немесе "көбелек"), басқаша жазылуы Путидем немесе Путидем, Путуидем – аналық ауыл, тайпаның басқа ауылдарын құрған қауымдастық. Бұл орын қазіргі Сан-Хуан Капистрано, Калифорния штатында, 5 тас жолынан жақын жерде, миссиядан шамамен бір шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Қазір ол Джуньперо Серра католик жоғары мектебінің спорт алаңы мен өнер орталығының астында көмілген. Мектеп 2003 жылы қаланың мақұлдауымен, оны сақтау үшін наразылықтар мен сот процестерінен кейін құрылысын бастады. 2021 жылы қалада Путуидем ауылын еске алу үшін Путуидем ауылының саябағы ашылды. Ауыл туралы әңгімелердің бірінде Коронне Осо өзені мен Трабуко өзенінің құсылған жеріне жақын бұлаққа көшіп келді. Коронне кенеттен қайтыс болып, оның денесі топырақ үйіндісіне айналды. Қайғыға батқан халық Путуидемге оралып, акьяхема деп аталатын пирамида пішіндес жерде ұйықтады, осылайша Ачьячемендер өздерінің атын алды. Путуидем жағалаудағы Тоовунга ауылынан жоғары, ал Алюме (Трабуко өзені арқылы), Саджавит (Сан-Хуан өзені арқылы), Пивива (Сан-Хуан өзені арқылы) және Хуумай (Сан-Хуан өзені арқылы) ауылдарынан төмен орналасқан.
Putuidem (Acjachemen: "belly" or "the navel"), alternative spelling Putiidhem or Putuidhem, Putuidem was a mother village, a community that spawned other villages of the tribe. The site is situated in what is currently San Juan Capistrano, California just off Interstate 5, about a mile north of the mission. It is now buried underneath the sports field and performing arts center of Junipero Serra Catholic High School, which began construction with approval from the city in 2003 after protest and lawsuits to preserve it. In 2021, the Putuidem Village Park was opened in the city to commemorate the village. In a story of the village, Coronne led a migration to a spring, near the confluence of Oso Creek and Trabuco Creek. Coronne died suddenly and her body became a mound of earth. The grieving people returned to Putuidem and slept in a pyramid shape, referred to as acjachema, which gave the Acjachemen their name. Putuidem was located upstream from the coastal village of Toovunga and downstream from the villages of Alume (via Trabuco Creek), Sajavit (via San Juan Creek), Piwiva (via San Juan Creek), and Huumai (via San Juan Creek).
Миссияның мерзімі
1776 жылы Сан-Хуан Капистрано миссиясы Путуидемге іргелес, сондай-ақ жақын орналасқан Ахачмай ауылының жанында салынды, бұл ауылға айтарлықтай әсер етіп, халқының миссияға қызмет ету үшін азаюына себеп болды. Еуропалықтардың саны артуымен ауыл тез арада босады. Сонымен қатар, миссия кеңейіп, дамыды, 1783 жылы 383 жаңа мүмінге ие болды, олардың көпшілігі Путуидемнен келген, ал 1790 жылы – 741 жаңа мүмінге жетті. Миссиядағы ең көп жұмысты жаңа мүмін болғандар немесе неофиттер атқарды, олар мал мен астық егістерін күткен. Тоғыз жылдық құрылыстан кейін 1806 жылы миссиядағы тас шіркеу аяқталды, ол биік мұнарасымен және тастан жасалған бес ішкі аркасымен көзге түсті, «бәрі де неофиттердің еңбегі». 1810 жылы 1138 неофит болды, 1812 жылы 1361-ге жетіп, содан кейін азайды. Тас шіркеу 1812 жылғы Сан-Хуан Капистрано жер сілкінісінде қирады, нәтижесінде құлшылыққа қатысып тұрған 50-ге жуық жергілікті тұрғын қаза тапты. 1833 жылы миссияның секуляризациясынан кейін, барлығы 4317 тума адам миссияда крещениеден өтті, олардың 1689-ы ересек, ал 2628-і балалар еді. Миссияда қайтыс болғандардың саны 3158 адамды құрады. Миссия кезеңінде аман қалған адамдардың көпшілігі айналасындағы аймақтарға қоныстанды. Ауылдың маңындағы топырақтан Чинигкиничпен байланысты және оған қасиетті саналатын, рәсімдік жерлеулер мен кремациялардың іздері, қасиетті заттар, алтын бүркіт пен кондордың сүйек сынықтары табылды. Археологтар Путуидемнің айналасында екі жүзге жуық жерлеу орын алғанын, ал мыңдаған жылдар бұрынғы ескерткіштер ауылдың қасиетті бұлағына жақын жерде орналасқан деп есептейді. Олар Калифорния штатының заңнамасына сәйкес, жобаның MLD (ең мүмкін туысқан) ретінде тағайындалған тайпа басшысы Дэвид Белардеспен кездесті. Антрополог Алма Готтлиб Белардестің көп жылдар бойы дамуға қарсы күресте жеңіліске ұшырағанын және дамуға қарсылық көрсетуден бас тартқанын айтқандығын хабарлады. Екі сот процесі қозғалды, қарсыластар жоба бойынша халықтық референдум өткізуге тырысты, бірақ жеткілікті қол жинауға қол жеткізе алмады, содан кейін қала спорт залы, спорттық ғимараттар мен өнер орталығының құрылысын мақұлдады. Мектептің өзі студенттік газеті «The Paw Print» арқылы осы орынның тарихын жариялады. Мектеп күзетшілері кешенде паранормальды құбылыстарды байқағандарын мәлімдеді.
In 1776, Mission San Juan Capistrano was constructed adjacent to Putuidem as well as the nearby village of Ahachmai, which significantly affected the village, depleting its population to serve the mission. The village soon became depleted with the increased arrival of Europeans. At the same time, the mission expanded and grew, with 383 converts by 1783, many of which were likely from Putuidem, and 741 converts by 1790. Recent converts or neophytes did the vast majority of labor on the mission, taking care of the herds and grain crops. After nine years of construction, a stone church at the mission was completed in 1806, with a high tower and five interior arches of stone "all the work of the neophytes." By 1810, there were 1,138 neophytes, peaking at 1,361 in 1812, and declining thereafter. The stone church was destroyed in the 1812 San Juan Capistrano earthquake, which killed nearly 50 native people who were attending mass. After the secularization of the mission in 1833, a total of 4,317 natives had been baptized at the mission, 1,689 of whom were adults and 2,628 of whom were children. The number of deaths at the mission was 3,158. Many of the people who survived the mission period settled in the surrounding areas. Evidence of ceremonial burials and cremations, sacred artifacts, golden eagle and condor bone fragments, which have been linked to and are sacred to Chinigchinich, were found in the soil around the village site. Archaeologists estimated that two hundred burials occurred around Putuidem, with sites thousands of years older being located closer to the sacred spring of the village. They met with tribal leader David Belardes, who was designated as the MLD (most likely descendant) for the project, a requirement under California state law. Anthropologist Alma Gottlieb reported that Belardes had told her that he had lost many battles against development for years, and had given up on opposing development. Two lawsuits were filed, and opponents attempted to hold a public referendum on the project, but they failed to gather enough signatures, and the city eventually approved construction of the gymnasium, athletic facilities, and performing arts complex. The high school itself has addressed the history of the site in their student newspaper, The Paw Print. Custodians of the high school made claims of paranormal activity at the complex.
Путуидем ауылдық паркі
2015 жылы Ачьячемен және Сан-Хуан Капистрано қаласы жоғары мектептің солтүстігінде 1,3 акрлық саябақ құрылысын бастады. Саябақта Коронаның мүсіні, шағын амфитеатр, дәстүрлі стильдегі ғимараттар, ақпараттық стендтер және мәдени орталық орналасуы тиіс еді. Дегенмен, 2019 жылы саябақтың салынатынына күмән туды. Ауылдық саябақтың орналасқан Солтүстік-Батыс ашық кеңістігіне қарсылықтарға қарамастан, қосымша дамыту жоспарлары қарастырылып жатыр. 65 акрлық бұл жер қала 1990 жылдары сайлаушылар бекіткен облигацияларды сатудан түскен қаражатқа сатып алынған, мақсаты – ашық кеңістіктерді көбейту болған.
In 2015, the Acjachemen and city of San Juan Capistrano began working toward constructing a 1.3 acre park north of the high school. The park was to feature a statue of Coronne, a small amphitheater, traditional style buildings, interpretative displays, and a cultural center. However, in 2019, there were concerns if the park was to ever be constructed. The Northwest Open Space, in which the village park is located, continues to be eyed for additional development, despite opposition. The 65 acre space was originally bought by the city in the 1990s with money raised "by the sale of bonds approved by voters with the purpose of acquiring more open space."