Кіріспе

Джорданның «Гетика» еңбегінде айтылған әңгімеге сәйкес, Готискандза – готтардың 1-ші ғасырдың бірінші жартысында Скандзадан көшіп келгеннен кейінгі алғашқы қоныс аумағы болған. Ол өз заманында (шамамен 551 жыл) осы атаудың әлі де қолданыста болғанын мәлімдеген.

Джорданның есебі

Джордан Шығыс германдық готтар тайпасын олардың патшасы Бериг Скандзадан бастап келгенін айтады. Олар осы жерге аяқ басқаннан кейін, оны Готискандза деп атады. Үш кеменің ең баяусы Гепидтерді тасыды, олар Висланың саяз суларымен қоршалған "Спесис провинциясындағы" аралға қоныстанды. Олар бұл аралды ата-бабаларының тілінде Гепедоиос деп атады. Көп ұзамай олар жағалауда қоныстанған ругиандардың (Ульмеруги, бұл аймаққа готтардан бұрын келген герман тайпасы) қоныстарына көшіп, оларды қуып шықты. Содан кейін олар жаңа көршілерін – вандалдарды жеңіске жеткізді. Біраз уақыт өткен соң, Беригтен кейін кем дегенде төрт ұрпақ патшалар өткенде және готтардың патшасы Филимер болғанда, олардың саны арта түсті. Филимер барлығының Готискандзадан шығып, Оюм (Скифия) деп аталатын жаңа аймаққа көшуі керек деп шешті. Джорданның ерте гот тарихына қатысты сенімділігі күмәнді.

Этимология

Готискандзаның бір түсіндірмесі – гот тіліндегі "gutisk an[d]ja" ("готиканың соңы немесе шекарасы") сөзінің латыншаланған түрі болуы мүмкін, себебі готтардың территориясы осы жерге дейін жеткен. Тағы бір түсіндірме бойынша, "ан[d]жа" сөзі "мүйіс" дегенді білдіреді, сондықтан бүкіл сөз "готикалық мүйіс" деген мағынаны береді. Бұл сөз "готика" және "Скандинавия" сөздерінің қосылуынан пайда болған болуы да мүмкін. Гервиг Вольфрам "готикалық жағалау" және "готикалық Скандия" терминдерін айтады, бірақ соңғысын артық көреді, алғашқысын "тіл білімі тұрғысынан күмәнді" деп санайды.

Археология

1 ғасырда Висланың сағасында жергілікті Оксюве мәдениетінің орнына Вильбарк мәдениеті деп аталатын жаңа мәдениет пайда болды. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында скандинавиялық ықпалдың ең айқын көрінісі – скандинавиялық жерлеу салтының енгізілуі, мысалы, тас шеңберлер мен стелалар. Бұл, өлгендерді жерлейтіндердің скандинавиялық дәстүрлер бойынша жасағандарын көрсетеді. Дегенмен, аталған аймақта Скандинавияның одан бұрынғы ықпалының археологиялық куәліктері де бар. Бұл Солтүстік қола дәуірі мен Римге дейінгі темір дәуірінде болған, және Ругиандар мен вандалдардың келуімен байланысты болуы мүмкін. Біздің заманымыздың 3-ші ғасырында Вильбарк мәдениеті Скифияға таралып, готтық Черняхов мәдениетін қалыптастырды.

Скандинав мифологиясы

Скандинавия мифологиясы Готискандзамен байланысты кем дегенде екі дәстүрді көрсетеді. Біріншісі – Гутасага, готтардың қоныс аударуы туралы айтады, ал екіншісі – Даг дана туралы аңыз, ол Скандзадан жасалған шабуылдарды сипаттайды.

Гутасага

Гутасагада айтылғандай, готландтықтар саны көбейгеннен кейін арал (Готланд, яғни готтар жері) оларды асырауға шамасы келмеді, сондықтан олар жеребе тастады, арал тұрғындарының үштен бірі оңтүстікке қоныс аударуға міндетті болды. Олар гректер жерінде қоныстанды. Ұзақ уақыт өткен соң, осы үштен тараған халық осыншалық көбейді ki жер олардың бәрін асырай алмады. Содан кейін тағы жеребе тасталды, әр үшінші адам таңдалып, шығып кетуге міндеттелді. Олар өздеріне тиесілі барлық мүлікті алып кете берді, тек жерлерін ғана қалдырды. Олар Двина өзенімен жоғары қарай, Ресей арқылы өтті. Олар гректер жеріне дейін жетті, сонда қоныстанды және әлі күнге дейін сонда тұрып жатыр, тіліміздің іздері де сақталған.

Инглингталь

Даг дана туралы аңыз 2-ші немесе 3-ші ғасырда суиондар жасаған шабуылдар туралы әңгімелерді жеткізе алады. Скандинавиялық дереккөздерде бұл аймақ Рейдготаланд деп аталады, бұл атау готтардың солтүстік сагаларындағы көші-қондары кезінде олармен бірге жүрді.