Готскандза: ежелгі готттардың 1 ғасырдағы қоныстануы, Беріг бастаған көші-қон, және Гепидтердің Vistula маңындағы Spesis аймағына қоныс аударуы туралы аңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джорданның «Гетика» еңбегінде айтылған әңгімеге сәйкес, Готискандза – готтардың 1-ші ғасырдың бірінші жартысында Скандзадан көшіп келгеннен кейінгі алғашқы қоныс аумағы болған. Ол өз заманында (шамамен 551 жыл) осы атаудың әлі де қолданыста болғанын мәлімдеген.
According to a tale related by Jordanes in his Getica, Gothiscandza was the first settlement area of the Goths after their migration from Scandza during the first half of the 1st century CE. He claimed that the name was still in use in his own day (c. 551).
Джорданның есебі
Джордан Шығыс германдық готтар тайпасын олардың патшасы Бериг Скандзадан бастап келгенін айтады. Олар осы жерге аяқ басқаннан кейін, оны Готискандза деп атады. Үш кеменің ең баяусы Гепидтерді тасыды, олар Висланың саяз суларымен қоршалған "Спесис провинциясындағы" аралға қоныстанды. Олар бұл аралды ата-бабаларының тілінде Гепедоиос деп атады. Көп ұзамай олар жағалауда қоныстанған ругиандардың (Ульмеруги, бұл аймаққа готтардан бұрын келген герман тайпасы) қоныстарына көшіп, оларды қуып шықты. Содан кейін олар жаңа көршілерін – вандалдарды жеңіске жеткізді. Біраз уақыт өткен соң, Беригтен кейін кем дегенде төрт ұрпақ патшалар өткенде және готтардың патшасы Филимер болғанда, олардың саны арта түсті. Филимер барлығының Готискандзадан шығып, Оюм (Скифия) деп аталатын жаңа аймаққа көшуі керек деп шешті. Джорданның ерте гот тарихына қатысты сенімділігі күмәнді.
Jordanes relates that the East Germanic tribe of Goths were led from Scandza by their king Berig. As soon as they had set foot in the land, they named the area Gothiscandza. The slowest of the three ships carried the Gepids, who settled in the "province of Spesis on an island surrounded by the shallow waters of the Vistula. This island they called, in the speech of their fathers, Gepedoios". They soon moved to the settlements of the Rugians (Ulmerugi, a Germanic tribe which had arrived in the area already before the Goths), who lived on the coast, and they chased them away. Then they defeated their new neighbours, the Vandals. After some time, when at least four generations of kings had passed after Berig, and Filimer was the king of the Goths, their numbers had multiplied. Filimer decided that everyone was to leave Gothiscandza and move to a new region named Oium (Scythia). The reliability of Jordanes for early Gothic history has been called into question.
Этимология
Готискандзаның бір түсіндірмесі – гот тіліндегі "gutisk an[d]ja" ("готиканың соңы немесе шекарасы") сөзінің латыншаланған түрі болуы мүмкін, себебі готтардың территориясы осы жерге дейін жеткен. Тағы бір түсіндірме бойынша, "ан[d]жа" сөзі "мүйіс" дегенді білдіреді, сондықтан бүкіл сөз "готикалық мүйіс" деген мағынаны береді. Бұл сөз "готика" және "Скандинавия" сөздерінің қосылуынан пайда болған болуы да мүмкін. Гервиг Вольфрам "готикалық жағалау" және "готикалық Скандия" терминдерін айтады, бірақ соңғысын артық көреді, алғашқысын "тіл білімі тұрғысынан күмәнді" деп санайды.
One interpretation of Gothiscandza is that is a Latinised form of the Gothic gutisk an[d]ja, "Gothic end (or frontier)", since the Goths' territory extended to here. Another interpretation is that an[d]ja means "cape" so that the whole word means "gothic peninsula". It is also possible that the word is a product of conflation of the words gothic and Scandinavia. Herwig Wolfram mentions "Gothic coast" and "Gothic Scandia" but prefers the latter, thinking that the former is "linguistically questionable".
Археология
1 ғасырда Висланың сағасында жергілікті Оксюве мәдениетінің орнына Вильбарк мәдениеті деп аталатын жаңа мәдениет пайда болды. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында скандинавиялық ықпалдың ең айқын көрінісі – скандинавиялық жерлеу салтының енгізілуі, мысалы, тас шеңберлер мен стелалар. Бұл, өлгендерді жерлейтіндердің скандинавиялық дәстүрлер бойынша жасағандарын көрсетеді. Дегенмен, аталған аймақта Скандинавияның одан бұрынғы ықпалының археологиялық куәліктері де бар. Бұл Солтүстік қола дәуірі мен Римге дейінгі темір дәуірінде болған, және Ругиандар мен вандалдардың келуімен байланысты болуы мүмкін. Біздің заманымыздың 3-ші ғасырында Вильбарк мәдениеті Скифияға таралып, готтық Черняхов мәдениетін қалыптастырды.
In the 1st century a new culture appeared at the mouth of the Vistula, called the Wielbark Culture replacing the local Oksywie culture. The most salient component of Scandinavian influence in the 1st century AD is the introduction of Scandinavian burial traditions such as stone circles and the stelae, showing that those who buried their dead preferred to do so according to Scandinavian traditions. However, there is also archaeological evidence of previous Scandinavian influence in the area during the Nordic Bronze Age and the Pre Roman Iron Age, perhaps corresponding to the arrival of Rugians and Vandals. In the 3rd century AD, the Wielbark culture spread into Scythia, where it formed the Gothic Chernyakhov culture.
Скандинав мифологиясы
Скандинавия мифологиясы Готискандзамен байланысты кем дегенде екі дәстүрді көрсетеді. Біріншісі – Гутасага, готтардың қоныс аударуы туралы айтады, ал екіншісі – Даг дана туралы аңыз, ол Скандзадан жасалған шабуылдарды сипаттайды.
Norse mythology presents at least two traditions that may be connected to Gothiscandza. The first one, the Gutasaga, may refer to the migration of the Goths and the second one, the legend of Dag the Wise, of raids from Scandza.
Гутасага
Гутасагада айтылғандай, готландтықтар саны көбейгеннен кейін арал (Готланд, яғни готтар жері) оларды асырауға шамасы келмеді, сондықтан олар жеребе тастады, арал тұрғындарының үштен бірі оңтүстікке қоныс аударуға міндетті болды. Олар гректер жерінде қоныстанды. Ұзақ уақыт өткен соң, осы үштен тараған халық осыншалық көбейді ki жер олардың бәрін асырай алмады. Содан кейін тағы жеребе тасталды, әр үшінші адам таңдалып, шығып кетуге міндеттелді. Олар өздеріне тиесілі барлық мүлікті алып кете берді, тек жерлерін ғана қалдырды. Олар Двина өзенімен жоғары қарай, Ресей арқылы өтті. Олар гректер жеріне дейін жетті, сонда қоныстанды және әлі күнге дейін сонда тұрып жатыр, тіліміздің іздері де сақталған.
The Gutasaga relates that when the Gotlanders had multiplied so that the island (Gotland, i. e. Goth land) no longer could support them, they drew lots so that one third of the island's inhabitants had to leave and settle in the south. They eventually settled in the land of the Greeks. over a long time, the people descended from these three multiplied so much that the land couldn't support them all. Then they draw lots, and every third person was picked to leave, and they could keep everything they owned and take it with them, except for their land. they went up the river Dvina, up through Russia. They went so far that they came to the land of the Greeks. they settled there, and live there still, and still have something of our language.
Инглингталь
Даг дана туралы аңыз 2-ші немесе 3-ші ғасырда суиондар жасаған шабуылдар туралы әңгімелерді жеткізе алады. Скандинавиялық дереккөздерде бұл аймақ Рейдготаланд деп аталады, бұл атау готтардың солтүстік сагаларындағы көші-қондары кезінде олармен бірге жүрді.
The legend of Dag the Wise may convey traditions of attacks by the Suiones in the 2nd or 3rd century. In Scandinavian sources, the territory is called Reidgotaland, a name that followed the Goths during their migrations in the Norse sagas.