Кіріспе
Америкалық белсенді Амос Ной Фримен (1809 —1893) — африка-америкалық құлдыққа қарсы күрескер, пресвитериандық пастор және педагог. Ол Мэн штатының Портленд қаласындағы Абиссиния қауымдық шіркеуінің тұңғыш толық уақытты пасторы болды, және ол жерде Жер асты жолының бір станциясын басқарды.
Amos Noë Freeman (1809 —1893) was an African American abolitionist, Presbyterian minister, and educator. He was the first full time minister of Abyssinian Congregational Church in Portland, Maine, where he led a station on the Underground Railroad.
Ерте өмір және білім
Амос Ной Фримен Нью-Джерси штатының Рауэй қаласында дүниеге келген. Ол ерте жасында жетім қалғандықтан, шіркеуде тәрбиеленді. Бала кезінде Манхэттендегі Африкалық еркін мектепке жіберілді, содан кейін оның ұстазы, пастор Теодор Седжвик Райт құрған Нью-Йорк қаласындағы Феникс орта мектебінде оқыды. Фримен туған жері Нью-Джерсиге оралып, Рахвей академиясына түсті, кейін Нью-Йорк штатының Уайтсборо қаласындағы Oneida институтына ауысты. Бұл институтты жақында радикалды пресвитериан дін қызметкері Берия Грин құрған болатын. Фриман 33 студенттің арасындағы алғашқы курсқа қабылданған төрт африкалық американдықтан бірі болды; басқалары – жақын досы Амос Беман, Александр Краммелл және Генри Хайленд Гарнет. 1830-жылдардың басында Oneida институтын бітіргеннен кейін Фримен Нью-Джерсиге, алдымен Нью-Брансуикке, содан кейін Ньюаркқа «көңілді» мемлекеттік мектептерде сабақ беру үшін оралды.
Неке және отбасы
1839 жылы Ньюаркта Фриман Кристиана Тейлор Уильямсқа (1812-1903) үйленді, ол Нью-Йорк штатының Хадсон өзеніндегі Ред-Хук қаласында дүниеге келген. Ол жақында азат етілген үй шаруасының құлы және Филипп Х. Ливингстонның (1769, Ямайка – 1831, Нью-Йорк) афроамерикалық ұрпағы, Тәуелсіздік декларациясына қол қойған Филипп Ливингстонның немересі; сондай-ақ Ямайкада туған африкалық текті Барбара Уильямс еді. Кристиана Уильямс Нью-Йорк штатындағы Ливингстонның үйлерінің бірінде немесе бірнешесінде жұмыс істеген. Фримендердің отбасында Мэри Фримен атты қызы да болды. Ол пастор Роберт Фостер Уилерге тұрмысқа шықты. Олардың қыздарының бірі – Лора Уилер Уэринг, Харлем Ренессансы кезеңіндегі еңбектерімен танымал портрет суретшісі атанды. Ол Хармон қорының көрмелеріне қатысқан алғашқы афроамерикалық суретшілердің қатарында болды және олар оған көрнекті афроамерикалықтардың портреттерін салуды тапсырды.
Министрлік
Фримен 1840 жылы Нью-Йорк пресвитериімен дін қызметкері ретінде бекітілді. 1841 жылы ол әйелімен Портлендке (Мэн штаты) көшіп келді, онда ол Абиссиния қауымдық шіркеуінің алғашқы пасторы болды – бұл шіркеу бүгінде АҚШ-тағы сақталған үшінші ең көне афроамерикандық шіркеу. Ол құлдыққа қарсы күрестің орталығына және Жер асты темір жолының бір бөлігіне айналды. Фримен жетекшілік қабілетінің арқасында Мэн штатындағы ең танымал афроамерикандық тұлғаға айналды; ол білім беруді ынталандырып, шіркеумен байланысты мектеп ашты. Он жыл бойы ол әйелімен бірге құл болып қашқандарға өз үйлерінде де, шіркеуде де көмек көрсетті. 1852 жылы пастор Фримен 1849 жылы Бруклинде (Нью-Йорк штаты) құрылған Силоам пресвитериан шіркеуінің пасторы болды. Ол 1852 жылдан 1860 жылға дейін сол қызметте болды. Ол Солтүстік-Шығыста белсенді қызмет еткен көрнекті афроамерикандық дін қызметкері Амос Джерри Беманмен ұзақ жылдар бойы дос болды. 1853 жылы ол Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында өткен радикалды аболиционистік ұлттық афроамерикандық конвенцияға қатысты. Оның есімі конвенцияның АҚШ халқына арналған «Біздің ортақ ісіміздің талаптары» атты үндеуіне, Фредерик Дуглас, Джеймс Монро Уитфилд, Генри О. Вагонер және Джордж Бойер Вашон сияқты бес адаммен бірге қосылды. 1857 жылы Фримен конгрегациялық және пресвитериан шіркеулерінің түрлі-түсті дін қызметкерлерінің евангелиелік қауымдастығының жылдық мәжілісін өткізді, ол 1856 жылдан 1859 жылға дейін олардың ерекше миссиясын растау үшін жиналды; сол жылы олар Филадельфиядағы Орталық пресвитериан шіркеуінде кездесті. 1859 жылы Фримен осы мәжілісті Силоам шіркеуінде өткізді, сол кезде қауымдастықта 27 афроамерикандық шіркеу болды. 1850-ші жылдардың ортасында Бруклинде тұрған Фримен жасырын түрде Анна Мария Уимсқа пана берді және оған көмектесті – ол бостандыққа қашып, Канадаға жол тартқан жас құл еді. Вашингтондағы заңгер Джейкоб Бигелоу оны ұл ретінде киіндірді. Олар 1855 жылдың қараша айында Ақ үйдің алдында Филадельфиядан келген доктор Эллвуд Харвимен кездесті, ал Уимс ер адам болып көрінді және ат мінгізіп, көлік жүргізді. Ол Харвиді Вашингтоннан Филадельфияға дейін алып барды, онда Харви оны тағы бір аболиционист Уильям Стиллдің үйіне Алғыс айту күніне апарып жеткізді. Келесі күні доктор Харви Уимсті өзен арқылы Нью-Джерси штатының Камден қаласына, содан кейін Нью-Йорк қаласына алып өтті. Бруклинде ол оны пастор Чарльз Рейдің үйіне апарды. Рей оны Льюис Таппанның үйіне алып барды, онда Уимстің «ұл кейпіндегі» жалғыз суреті түсірілді. Пастор Фримен Уимспен бірге пойызбен Канадаға барды, ол Онтариодағы ағасы мен әпкесінің үйіне қауіпсіз жетті. Фримен алғаш рет американдық радикалды аболиционист Джон Браунмен сол жерде танысқан болуы мүмкін. Кейін Браун 1859 жылы Харперс-Ферриге шабуыл жасауға бара жатқанда Бруклиндегі Фримен шіркеуінде тоқтады.