Арундел мраморлары: Оксфордтағы ежелгі грек және рим мүсіндерінің жинағы

Кіріспе

Классикалық мүсіндер мен жазулар жинағы, қазір Оксфордтың Эшмолеан мұражайында сақталуда.

Арундел мәрмәрлері – XVII ғасырдың басында Томас Ховард, Арунделдің 21-ші графы жинаған римдік және ежелгі грек мүсіндері мен жазуларының жинағы. Бұл Англиядағы осындай мазмұндағы алғашқы толық жинақ. Олар екі бөліктен мұражайға сыйға берілген және қазір Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында орналасқан.

Тарих

Жинақтың басым бөлігі 1667 жылы Джон Эвелин мен Джон Селденнің ықпалымен Арунделдің немересі Генри Говард, Норфолктің 6-шы герцогы сыйлаған. Қалғандары 1755 жылы екінші сыйлық ретінде алынды, ол кезде экстравагантты 2-ші граф Помфрет өз анасы, Генриетта Луиза, Помфрет графинясына, Истон Нестондағы үйінде болған мүліктерін сатты, ал ол оларды Ашмолеан мұражайына сыйға берді, онда олар кейде Помфрет мәрмәрлері деп аталады. Арундел графы Римдегі қазба жұмыстарын қадағалап, өз агенттерін Шығыс Жерорта теңізіне, әсіресе Стамбулға жіберді. Он жетінші ғасырдың соңында Осман Түркиясына (қазіргі Измир) сапар шеккен адам шағымданып айтқан: «Смирнадағы көне заттардың азаюының себебі – олардың көп бөлігі «Мармора Арунделлиананы» құрады». Граф өзінің теңдесі жоқ жинағын Арундел үйінде, Лондонда көрсетті, ал оның немересі жинаққа қоспаған б.з. 2 ғасырлық Эфес рельефі Лондон мұражайының 17 ғасырлық галереясында қойылған. Олардың кейбіреулері өнер туындылары емес, маңызды жазбалар, Англияда алғаш рет көрілген грек жазбалары, олардың арқасында тарихшылар грек тарихындағы көптеген даталарды растады. Олардың ішінде шамамен б.з. 263 жылы жазылған Париан жылнамасы бар, ол Парос аралында табылғандықтан осылай аталған, ол б.з. 1582 жылдан б.з. 354 жылға дейінгі грек мерзімдерін көрсетеді. Арундел жинағындағы ерекше туындылардың бірі – адам денесінің бөліктерін бейнелейтін рельеф, созылған қолдар: шыбықтан саусаушына дейін, аяқ, жұмырылған жұдырықтар мен саусақтар, бұл ежегіттегі Грецияда стандартты өлшем бірліктері ретінде қолданылған. Арундел жинағынан тағы бір маңызды зат – «Арундел басы» деп аталатын, қазір Британ мұражайында сақталатын Кіші Азиялық философ немесе патшаның эллинистік қола портреті. Арундел мәрмәрлері 1628 жылы, сэр Роберт Брюс Коттонның ұсынысымен Джон Селденнің, Патрик Янг пен Ричард Джеймстің көмегімен «Мармора Арунделлиана» каталогын жасаған кезде тізімделген. 1763 жылы Ричард Чандлер жазулардың тамаша басылымын «Арунделлик мәрмәрлер, Мармора Оксиониензия» деген атпен, латынша аудармасымен және кемшіліктерді (бос орындарды) толтыру бойынша бірқатар ұсыныстармен жариялады.

The bulk of the collection was a gift by Arundel's grandson Henry Howard, 6th Duke of Norfolk in 1667, at the prompting of John Evelyn and John Selden. The remainder were received in a second gift of 1755, when the extravagant 2nd Earl of Pomfret sold back to his mother, Henrietta Louisa, Countess of Pomfret, those that had been at his house at Easton Neston and she donated them to the Ashmolean, where they are sometimes called the Pomfret marbles. The Earl of Arundel had supervised excavations in Rome, and deployed his agents in the Eastern Mediterranean, above all at Istanbul. Late in the seventeenth century, a visitor to Ottoman Turkey (in modern day İzmir) could complain that:

the scarcity of antiquities now to be found in Smyrna arises from hence, that it furnished the greatest part of the Marmora Arundeliana. The earl displayed his unrivalled collections at Arundel House, London, and one which his grandson did not leave to the collection, a 2nd century AD relief from Ephesus is on display in the 17th century gallery at the Museum of London. Some of these are not works of art but important inscriptions, the first Greek inscriptions that had been seen in England, from which historians have confirmed many dates in Greek history. Among them is the Parian Chronicle, inscribed about 263 BC so called because it was found on Paros, which gives Greek dates from 1582 BC down to 354 BC Among outstanding pieces is a relief that shows parts of the human body, outstretched arms: elbow to finger tips, foot, clenched fists and fingers each used as in that period of Ancient Greece as standard units of measure. Another important object from Arundel's collection is the so called Arundel Head, a Hellenistic bronze portrait of a philosopher or king from Asia Minor now in the British Museum. The Arundel marbles were catalogued as early as 1628, when, at the suggestion of Sir Robert Bruce Cotton, John Selden compiled a catalogue: Marmora Arundeliana with the assistance of two others, Patrick Young and Richard James. In 1763 Richard Chandler published a fine edition of the inscriptions as Arundelian Marbles, Marmora Oxoniensia with a Latin translation, and a number of suggestions for filling the lacunae (gaps).