Кіріспе

Балық түрлері
сол сияқты жалпы атауы бар басқа түрлер

Speciesbox
| сурет = Hypostomus plecostomus Raphaël Covain.png
| сурет сипаттамасы = 2012 жылы Hypostomus plecostomus түрлерінің қайта қаралуымен бірге жарияланған Коммевейн өзені бассейнінен алынған жеке дана.
| таксон = Hypostomus plecostomus
| автор = (Linnaeus, 1758)
| ата-аналар көрсетілуі = 3
| синонимдер = Acipenser plecostomus Linnaeus, 1758
Hypostomus guacari Lacepède, 1803
Loricaria flava Shaw, 1804
Plecostomus bicirrosus Gronow, 1854
Plecostomus brasiliensis Bleeker, 1864
Plecostomus plecostomus Linnaeus, 1758
Pterygoplichthys plecostomus Linnaeus, 1758
| синонимдер сілтемесі =

Сору мұртты балықтар тағамдық балық ретінде аз немесе ешқандай құнды емес, бірақ олар өздерінің туған жерлерінде кейде-кейде тұтынылады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түрдің туған ортасы тропикалық Солтүстік-Шығыс Оңтүстік Америка; ол табиғатта Бразилияның солтүстік-шығысында, Гвианаларда және Тринидад пен Тобагода кездеседі. Қызығы, Hypostomus plecostomus (немесе Plecostomus plecostomus) атауы кейде халық арасында да, ғылыми әдебиетте де бірнеше көбінесе ұқсас лорикарид балықтарына қате қолданылған. Мысалы, кейде ол Орталық Американың оңтүстігінде кездеседі деп айтылады, бірақ бұл мүлдем бөлек түр – Hemiancistrus aspidolepis (сонымен қатар басқа синониммен белгілі, Hypostomus panamensis). [[Файл:2004 02 02 Pterygoplichthys pardalis көк шағылға арналған. jpg|thumb|left|Инвазивті Pterygoplichthys pardalis бірнеше рет H. plecostomus деп жаңылысқан, бірақ соңғы түр Гвиана өзендерімен шектелген. P. disjunctivus, P. anisitsi немесе P. multiradiatus). АҚШ-та Pterygoplichthys түрінің Оңтүстік аймақтарына әкелінгені белгілі, көбінесе аквариумдардан жергілікті суларға жіберілген. Мысалы, олар Флорида штатының Мельбурн қаласындағы Хаммак Трасс қорығының жанындағы көлде кездеседі. Техаста көбейетін популяциялар Сан-Антонио өзенінің (Бексар округі), Комал Спрингс (Комал округі), Сан-Маркос өзенінің (Хейс округі) және Сан-Фелипе сағасының (Валь-Верде округі) көктемдерге шағылысқан жерлерінде, сондай-ақ Рио-Гранде аңғары мен Хьюстонның дренаждық каналдарында кездеседі. Тайваньда инвазивті балықтар туралы әдебиетте де осы идентификация мәселесі тарады, H. plecostomus түрді анықтау үшін қолданылатын көптеген атаулардың бірі болды: ДНК зерттеулері көрсеткендей, бұл шетелдік балықтар шын мәнінде P. pardalis және P. disjunctivus (жиі будандасады). H. plecostomus 22.2-30 градус Цельсийге (~72-86 градус Фаренгейт) дейін температурасы бар және pH 6.5-7.5 аралығындағы суда өмір сүруді жақсы көреді.

Диета

Hypostomus plecostomus емізуші аузының құрылысымен аталған, ол оған кез келген бетке жабысуға, сондай-ақ тамақты ұстап, қырқуға мүмкіндік береді, оның ішінде жаңадан шайқаған және кішкентай алтын шаяндар мен Малайзия керней шаяндары да бар. Бұл бәсекелес түрлер сонымен қатар балдырлармен, су өсімдіктерімен және ұсақ шаяндармен қоректенеді.

Физиологиясы

Hypostomus plecostomus – ауамен тыныс ала алатын балық түрлерінің бірі. Гипостомус плекостомус қалыпты және сәл оттегі жетіспейтін суда тыныс алу үшін жабыршықтарына сенеді, ал судағы оттегінің мөлшері азайған сайын, ол ауа алу үшін жиі су бетіне шығады. Ауа асқазанға жұтылады, онда оттегі сіңіріледі, сондай-ақ ауа асқазанда сақталып, оның суға қалу қабілетін арттыруға мүмкіндік береді, бұл өсімдіктермен қоректенуге көмектеседі.

Аквариумда

H. plecostomus аквариумшылардың "плекостомус" немесе "жалпы плеко" деп атап кеткен көптеген түрлердің бірі. Бұл балықтар жас және кішкентай кезінде сатылады, бірақ табиғатта олар ең ірі өлшемге дейін өсе алады. Аквариум саудасында бұл қара түсті, төменгі қабатта тамақтанатын, түнгі өмір салған сом балықтары аквариумдардағы балдырды тазалау қабілеті үшін жиі сатып алынады, бірақ азот айналымына көп мөлшерде қалдықтар да қосады. Балықтың жартылай агрессивті мінезі және қалың қабығының арқасында басқа балықтардың оларды мазақтауы қиын.

Инвазивті түрлер

Бангладеште бұл түр, басқа да кейбір сортты ауызды балықтармен бірге жайылмалы түрге айналды. Үкімет қазір балық шаруашылығын, шабақ өндірісін, көбейтуді, сатуды және саудасын тоқтатуға қадамдары жасап жатыр. Бұл мәселе Үндістан мен Шри-Ланкада да маңызды алаңдаушылық тудырды.

Таксономия

Түрдің ғылыми атауы Hypostomus plecostomus грек тіліндегі hypo (υπό, "астында"), stoma (στόμα, "ауыз") және латын тіліндегі pleco ("жиырылған") сөздерінен шығарылған. Hypostomus plecostomus-ты анықтау үшін қолданылатын көптеген жалпы атаулар басқа түрлерді де белгілеу үшін пайдаланылады, бұл H. plecostomus және H. punctatus, Pterygoplichthys multiradiatus және P. pardalis сияқты басқа Loricariidae отбасының түрлерін шатастыруға себеп болады. 2012 жылы Вебер, Ковен және Фиш Мюллер Карл Линнейдің типтік сериясы әртүрлі екенін және екі түрден тұратындығын көрсетті: H. plecostomus (авторлар лектотип белгілейді) және H. watwata.