Польшаның «Пилава» елтаңбасы – тарихы ежелгі Польша мен Речь Посполитая дәуіріне дейін барып жететін шляхта ақсүйектерінің таңбасы. Батыр Żyrosław з Potoka туралы аңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның елтаңбасы
Polish coat of arms
Пилава – Польшаның елтаңбасы. Ортағасырлық Польшада және кейін Польша-Литва одағында поляк тілінде "шляхта" деп аталатын көптеген ақсүйек отбасылар, сондай-ақ бастапқы ортағасырлық Пилава тайпасының (Пилавичи) тармақтары мен осы тайпаға асырау арқылы байланысқан отбасылар бұл елтаңбаны қолданған.
Pilawa is a Polish coat of arms. It was used by many noble families known as szlachta in Polish in medieval Poland and later under the Polish–Lithuanian Commonwealth, branches of the original medieval Piława Clan (Pilawici) family as well as families connected with the Clan by adoption.
Тарих
Пилава кланының түп атасы – прустармен, бір дінге сенбеуші тайпамен шайқасқан Жирослав з Потока болған деп есептеледі. Ол Пилава шайқасында Болеслав IV-нің қасында ерлік көрсетіп, даңққа ие болды. Аңыз бойынша, Жирослав прустардың басшысына жетіп, жеке қолға-қол айқаста оны өлтірген. Қорқып қалған жау әскерлері шайқас алаңынан қашқан. Аңыз сондай-ақ, 1166 жылы Болеслав IV жеңіске орай Жирославқа осы шайқас болған жердің атымен аталатын елтаңба сыйлағанын айтады.
The progenitor of the Pilawa Clan was supposed to have been Żyrosław z Potoka, who was fighting the Prussians, a pagan tribe and brought himself glory in the Battle of Piława, where he fought along Bolesław IV the Curly. The legend states that Żyrosław reached the pagan chief, fought him in hand to hand combat and killed him. The terrified enemy hordes fled the battle field. The related legend tells also that in 1166, to commemorate the victory, Bolesław IV bestowed a coat of arms upon Żyrosław, naming it for the place, where the battle took place.
Блезон
Пилава елтаңбасы 14 ғасырдың соңында түпкілікті пішінін алды. Алдында екі түрлі нұсқасы болған, 1387, 1388 және 1389 жылдарғы жазбаларда оның екі жарым крестпен «Z» әрпінен немесе екі жарым крестпен жебеден тұруы тиіс екені көрсетілген.
The Pilawa coat of arms assumed its final form in the late 14th century. Formerly, there were two differing patterns, and the records from the years 1387, 1388 and 1389 mention that it had to be a letter "Z" with two and a half of a cross, or an arrow with two and a half of a cross.
Екінші дүниежүзілік соғыс және 1944-1953 жылдары отбасы атының өзгеруі
Польшаның коммунистік үкіметі әрбір бай (әсіресе ақсүйек) отбасына күшті қарсылық көрсетті. Жүздеген Потоккилерді НКВД және Қызыл Армия өлтірді. Польшада қалуды шешкен көптеген Потоккилер отбасылық атын өзгертуге мәжбүр болды (әйтпесе, олар өлтірілуі, түрмеге қамалуы немесе басқа да проблемаларға тап болуы мүмкін еді). Ең көп таралған өзгерістер Потоцкийден Новакқа, Ковальскиге, Гнейовичке, Станиславскийге, Прышкевичке, Вшелякиге, Петецкийге, Блахаға, Мусялға, Вольданға, Валераға, Мелкаға, Мадейге және Пастухқа ауысу болды.
The communist government of Poland was in deep opposition to every rich (specially noble) family. Hundreds of Potockis were killed by NKVD and Red Army. Many Potockis, who decided to stay in Poland were forced to change their family names (otherwise they could be killed, imprisoned or have other problems). The most popular changes was from Potocki to Nowak, Kowalski, Gnejowicz, Stanisławski, Pryszkiewicz, Wszelaki, Petecki, Blacha, Musiał, Woldan, Walera, Melka, Madej and Pastuch.