Мария Чеботарь: Бессарабиялық опера дивасының өмірі мен өнері

Кіріспе

Румын әншісі Мария Чеботари (шын аты: Ciubotaru, 10 ақпан 1910 – 9 маусым 1949) – Бессарабия румын лирикалық колоратуралық сопраносы. Ол 1930 жылдардың ортасына қарай әнші ретінде кеңінен танылды және әсіресе репертуарының кеңдігімен ерекше көзге түсті. Бениамино Джигли Чеботариді ол естіген ең ұлы әйел дауыстарының бірі деп айтқан. Мария Каллас онымен салыстырылды.

Оның қоштасу рәсіміне мыңдаған адам жиналды, және Вена тарихында "ешқандай қайтыс болған суретшіге көрсетілмеген махаббат пен құрметтің ең әсерлі мысалы" ретінде тарихта қалды.

Өмірбаян

Себотари Бессарабияның Чишинев қаласында дүниеге келді және Чишинев консерваториясында ән салуды оқыды. 1929 жылы ол Мәскеу өнер театрының труппасына актриса ретінде қосылды. Ұзақ өтпей ол труппа жетекшісі граф Александр Вирубовқа тұрмысқа шықты. Ол труппамен бірге Берлинге көшіп, үш ай бойы Оскар Дэниельден ән сабақтарын алды. Опера әншісі ретіндегі дебютін 1931 жылдың 15 наурызында Дрезден Семпер операсында «La Bohème» операсында Мими рөлінде орындады. Бруно Вальтер оны Зальцбург фестиваліне шақырды, онда ол Глюктің «Орфей және Эвридика» операсында Эвридика партиясын орындады. 1935 жылы ол Дрезден Семпер операсында Карл Бём жетекшілігімен Рихард Штраустың «Швейгеме Фрау» операсының әлемдік премьерасында Аминта рөлін ойнады. Штраус оған Берлинге көшуге кеңес берді, және 1936 жылы ол Берлин мемлекеттік операсына қосылды, онда 1946 жылға дейін примадонна болды. Сол жылы ол «Фигароның тойларында» Сузанна, «Дон Джованниде» Зерлина және «Дер Розенкавальерде» Софи рөлін «Дрезден Семпер опера компаниясының» Лондонның Ковент-Гарден Корольдік опера үйіндегі қойылымдарында орындады. Себотари көптеген опера театрларында өнер көрсетті, соның ішінде Вена мемлекеттік операсында және Миланның Ла Скала операсында. 1938 жылы граф Вирубовтан ажырасып, австриялық актер Густав Диссльге тұрмысқа шықты, олардан екі ұлы дүниеге келді. 1946 жылы ол Берлиннен Вена мемлекеттік операсына жұмысқа орналасты. Келесі жылы ол Вена мемлекеттік опера труппасымен Ковент-Гарденге қайта оралды және «Дон Джованниде» Саломе, Донна Анна және «Фигароның тойларында» графня Альмавива партияларын орындады. Сол жылдың 27 қыркүйегінде ол Рихард Таубердің Оттавиосына қарсы Донна Анна рөлінде өнер танытты, бұл оның қатерлі ісікке шалдыққан сол өкпесін алып тастағанға дейін бір аптадан аз уақыт бұрынғы соңғы сахналық өнері болды. 1949 жылдың басында Ла Скала операсында «Фигароның тойлары» қойылымы кезінде күшті ауыру сезіміне тап болды. Бастапқыда дәрігерлер оны ауыр деп санамады. Алайда, 1949 жылдың 31 наурызында ол Карл Миллёкердің «Der Bettelstudent» опереттасының Венадағы қойылымы кезінде есінен таңды. 4 сәуірде жасалған операция кезінде дәрігерлер оның бауырында және ұйқы безінде қатерлі ісік тапты. 1949 жылдың 9 маусымында Венада қатерлі ісіктен көз жұмды. Британдық пианист Клиффорд Керзон және оның әйелі Люсиль Уоллес оның екі ұлын асырап алды. Себотаридің дауысы жан-жақты болды; оның репертуарында колоратура, субретта, лирикалық және драмалық рөлдер болды, бұл оның өнер тарихында көрсетілген. Ол төрт композиторға: Моцарт, Рихард Штраус, Верди және Пуччиниге ерекше назар бөлді. Рихард Штраус оны «Еуропалық сахнадағы ең жақсы жан-жақты әнші» деп сипаттады, ол ешқашан кешікпейтін және қойылымды жоймайтын. Оның өлімінен ондаған жылдар өткен соң, Бі-Бі-Сіге берген сұхбатында Герберт фон Караян оның өзі дирижерлік еткен ең ұлы «Мадам Баттерфляй» екенін айтты.

Cebotari was born in Chişinău, Bessarabia, and studied singing at the Chişinău Conservatory. In 1929, she joined the Moscow Art Theater Company as an actress. Shortly after, she married the company's leader, Count Alexander Virubov. She soon moved to Berlin with the company and studied singing with Oskar Daniel for three months. She made her debut as an operatic singer as Mimi in La Bohème at Dresden Semperoper on 15 March 1931. Bruno Walter invited her to the Salzburg Festival, where she sang Euridice in Gluck's opera Orfeo ed Euridice. In 1935, she sang the part of Aminta in the world premiere of Richard Strauss' opera Die Schweigsame Frau under Karl Böhm at Dresden Semper Opera House. Strauss advised her to move to Berlin, and in 1936 she joined the Berlin State Opera, where she was a prima donna until 1946. That year, she sang Susanna in Le Nozze di Figaro, Zerlina in Don Giovanni, and Sophie in Der Rosenkavalier for the Dresden Semper Opera Company's performances at Covent Garden Royal Opera House of London. Cebotari appeared at many opera houses, including the Vienna State Opera and La Scala Opera House of Milan. In 1938, she divorced Count Virubov and married the Austrian actor Gustav Diessl, with whom she had two sons. In 1946, she left Berlin and joined the Vienna State Opera House. The next year, she revisited Covent Garden with the Vienna State Opera Company and sang Salome, Donna Anna in Don Giovanni, and Countess Almaviva in Le Nozze di Figaro. On September 27 of that year, she was Donna Anna to the Ottavio of Richard Tauber, in his final stage appearance less than a week before his cancerous left lung was removed. In early 1949, she suffered severe pain during the performance of Le Nozze di Figaro at La Scala Opera House. At first, doctors did not consider it serious. However, on 31 March 1949, she collapsed during the performance of Karl Millöcker's operetta Der Bettelstudent in Vienna. During surgery on 4 April, doctors found cancer in her liver and pancreas. She died from cancer on 9 June 1949 in Vienna. British pianist Clifford Curzon and his wife Lucille Wallace adopted her two sons. Cebotari had a versatile voice; her repertoire covered coloratura, soubrette, lyric, and dramatic roles, as is illustrated in her performance history. She concentrated on four composers: Mozart, Richard Strauss, Verdi, and Puccini. Richard Strauss described her as "the best all rounder on the European stage, and she is never late, and she never cancels". During a BBC interview decades after her death, Herbert von Karajan said she was the greatest "Madame Butterfly" he had ever conducted.

Фильмдер

Опера театрларындағы сәтті мансабымен қатар, Себотари Вердидің «Үш әйел», Мария Малибран және «Мадам Бабочканың арманы» сияқты бірнеше опералық фильмдерде де ойнады. [дәйеккөз қажет] Себотари 1942 жылы итальяндық режиссер Кармин Галлоне, Николае Кирицеску сценарийі бойынша түсірген «Odessa in fiamme» («Одесса оттарында») фильмінде де түсті. Бұл фильм – румындар мен нацистер жеңіске жеткен Одесса шайқасы туралы фашистік үгіт фильмі. Румын-итальяндық бірлескен туынды 1942 жылы Венеция фестивалінде жеңімпаз атанды. Фильмде Себотари Бессарабиялық опера әншісі Мария Теодореску рөлін ойнайды. Ол Кишиневте шабуыл кезінде сегіз жасар ұлымен бірге болған. Оның күйеуі Бухарестте румын армиясында капитан болып соғысқан, ал ұлы ұрланып кеткен. Теодорескуге ұлы лагерьде ұсталып, кеңес адамына айналдыруға оқытылатыны хабарланады. Теодореску ұлының қайтарылуы үшін театрлар мен таверналарда орыс музыкасын орындауға келіседі. Кездейсоқ, күйеуі оның суретін табады, соның арқасында отбасы қайта бірігеді. «Одесса оттарында» фильміне кеңес әскерлері Бухарестке жеткеннен кейін тыйым салынды. [дәйеккөз қажет] Кейіннен біреу [кім?] бұл фильмді Римдегі Cinecittà мұражайынан тауып, 2006 жылдың желтоқсанында Румынияда көп жылдан кейін алғаш рет көрсетті. [дәйеккөз қажет] Режиссер Влад Друцтың 2005 жылғы «Ария» атты Мария Чеботари өміріне арналған деректі фильмі коммунистік билік кезінде Молдавияда көрсетілім кезінде қиындықтарға тап болды (ол билік 2009 жылы аяқталды). Бұл фильмде сопрано өзін румындық деп таныстырған эпизодқа байланысты болды, бұл коммунистік үкіметтің этникалық көпшілікті молдаван деп атаған ресми саясатына қайшы келді.